فوتو: Pexels.com
مەجٸلٸس دەپۋتاتتارى اقپارات, قوعامدىق دامۋ, مەدەنيەت جەنە ارحيۆ ٸسٸ سالاسىنداعى زاڭنامالىق رەتتەۋدٸ جەڭٸلدەتۋگە باعىتتالعان ٶزگەرٸستەر جوباسىن العاشقى وقىلىمدا ماقۇلدادى. بۇل ٶزگەرٸستەردە سونداي-اق بٸلٸم كاپيتالىن جيناقتاۋعا ارنالعان «كەلەشەك» باعدارلاماسىنىڭ ەرەجەلەرٸ دە قاراستىرىلعان, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
زاڭ جوباسىن پلەنارلىق وتىرىستا مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترٸ ايدا بالاەۆا ۇسىندى. ول بۇل قۇجات 2023 جىلدىڭ 1 قىركٷيەگٸندەگٸ پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ٷشٸن دايىندالعانىن, سونىڭ ٸشٸندە شىعارماشىلىق يندۋسترييالاردى قولداۋدى دا قامتيتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
تاعى بٸر ماڭىزدى مٸندەت — «كەلەشەك» بٸلٸم كاپيتالىن قۇرۋ بولدى. بۇل باعدارلامانى ەنگٸزۋ مەسەلەسٸن مەجٸلٸس دەپۋتاتى اجار ساعىندىقوۆا كٶتەردٸ.
«الايدا, بۇل جٷيە سٸزدەر ويلاعانداي جۇمىس ٸستەي مە? «كەلەشەك» مودەلٸ مەملەكەتتٸك بٸلٸم بەرۋ جيناقتاۋ جٷيەسٸنٸڭ نەگٸزٸندە جۇمىس ٸستەيدٸ دەپ جوسپارلانعان. الايدا, مينيسترلٸكتٸڭ دەرەكتەرٸ بويىنشا, بۇل جٷيە 2013 جىلدان بەرٸ جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ, بٸراق 11 جىل ٸشٸندە بار بولعانى 63 مىڭ بانكتٸك شوت اشىلىپ, شامامەن 2,5 مىڭ ساقتاندىرۋ كەلٸسٸمشارتى جاسالعان. ەكەۋٸنٸڭ ايىرماشىلىعى قانداي?» — دەپ سۇرادى ساعىندىقوۆا.
عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم ۆيتسە-مينيسترٸ تالعات ەشەنقۇلوۆ قازٸرگٸ مەملەكەتتٸك جيناقتاۋ جٷيەسٸ مەن «كەلەشەك» اراسىنداعى نەگٸزگٸ ٷش ايىرماشىلىقتى تٷسٸندٸردٸ:
- 1. بالانىڭ جاسى بەسكە تولعان جىلى اتا-انالارى اشقان شوتقا مەملەكەتتەن باستاپقى جارنا رەتٸندە 60 اەك, ال اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالارعا 120 اەك مٶلشەرٸندە قاراجات اۋدارىلادى;
- 2. «كەلەشەك» جٷيەسٸندە بانكتەرگە سىياقى تٶلەۋ ٷشٸن ەڭ تٶمەنگٸ مٶلشەرلەمەلەر بەلگٸلەنەدٸ, ياعني ول ۇلتتىق بانكتٸڭ بازالىق مٶلشەرلەمەسٸنٸڭ 200-300 پۋنكتٸنەن كەم بولماۋى تيٸس (مىسالى, ۇلتتىق بانكتٸڭ مٶلشەرلەمەسٸ 15% بولسا, بانكتەردە ول 12-13%-دان كەم بولماۋى كەرەك);
- 3. جوباعا ساقتاندىرۋ كومپانييالارى قاتىسادى, ياعني ەگەر اتا-اناسى ەڭبەككە جارامسىز بولىپ قالسا نەمەسە قايتىس بولسا, ولار بالانىڭ 18 جاسقا تولعانعا دەيٸن اتا-انالارىنىڭ اتىنان قاراجات اۋداراتىن بولادى.
ۆيتسە-مينيستر باستاپقى كاپيتال بالانىڭ بەس جاسىنان باستاپ ەسەپتەلەتٸنٸن جەنە زاڭ قابىلدانعان كەزدە التى جاسقا تولىپ قويعان بالالار بۇل قاراجاتتى المايتىنىن قوسا ايتتى.
بٸرتۇتاس ەرٸكتٸ جيناقتاۋ جٷيەسٸن قۇرۋدى 2023 جىلعى جولداۋىندا قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ تاپسىرعان بولاتىن.
2023 جىلعى 2 قازاندا ٷكٸمەت «كەلەشەك» باعدارلاماسىنىڭ جۇمىس ٸستەۋ مەحانيزمٸن تٷسٸندٸردٸ. باعدارلاماعا قاتىسۋ ٷشٸن اتا-انالار بەس جاسقا تولعان بالاعا ارنايى شوت اشۋى كەرەك, وعان مەملەكەت 60 اەك مٶلشەرٸندە (2024 جىلى 221 520 تەڭگە) باستاپقى بٸلٸم كاپيتالىن اۋدارادى. ەرٸ قاراي, بۇل شوتقا اتا-انانىڭ ەرٸكتٸ جارنالارى, جىل سايىنعى مەملەكەتتٸك سىياقى (5-7%) جەنە ينۆەستيتسييالىق تابىستار تٷسٸپ وتىرادى دەپ كٷتٸلۋدە. ايىنا 1 اەك (3 692 تەڭگە) ەڭ تٶمەنگٸ جارنانى تٶلەۋ ارقىلى بالا 18 جاسقا تولعاندا 3 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات جيناقتالادى.
