قالا ماڭىنان شىقساڭىز, سٸزدٸ ۇزىن-سونار جول كٷتٸپ تۇرادى. الشاقتاپ بارا جاتقان جولدىڭ بويىنان ەڭ الدىمەن كٶز الدىمىزعا ٶتكەننەن سىر شەرتەتٸن «ەسكٸ قالاشىق» تٷسەدٸ. شىندىعىندا, ولار قۇددى قالاشىق سەكٸلدٸ سالىنعان, مارقۇمداردىڭ مەكەنٸ – مازارلار ەدٸ. يە, سەندەلگەن بەيٸتتەرگە قاراپ ەسكٸ قالاشىقتاردى كٶرگەندەي بولاتىنىڭىز سٶزسٸز. كەيبٸرٸ, تٸپتٸ, قىمبات مەرمەر تاستارمەن قالانىپ, الىستان «مەنمۇندالاپ» تۇرادى.
ال ەندٸ كەي قابٸر باسىن ارنايى جۋىپ, تازالاپ تۇرادى ەكەن. دۇرىس-اق, ونىڭ اينالاسىن تازا ۇستاۋ كەرەك. ول جاقتى ارالاساڭىز, قارا جەردٸڭ ٶزٸ ەكٸگە بٶلٸنٸپ بەرٸلە مە دەگەن وي كەلەدٸ. ٶيتكەنٸ, مەنمۇندالاعان مازارعا قاراپ, كٸمنٸڭ قاي ەۋلەتتەن ەكەنٸن اڭعارۋ قيىن ەمەس. ال, اينالاسى كەسەكپەن كٸشكەنە ەتٸپ سالىنعان قابٸرگە قاراپ, قاراپايىم ادامدٸكٸ ەكەنٸن بٸلەمٸز. جاعامىزدى ۇستادىق, توقتىق نەمەسە جوقتىقتىڭ ادامى بولساڭىز دا, باراتىن ورنىڭىز بٸر جەر ەمەس پە... وسىلاي تىم ەسپەتتەۋگە بولا ما? شاريعاتتا بۇل ٸس دۇرىس پا?
بٸر كەزدەرٸ ەلٸمٸزدە قابٸردٸ بۇزۋ, كٶكتاستى قيراتۋ, تەمٸرلەرٸن ۇرلاۋ سەكٸلدٸ كەلەڭسٸزدٸكتەر ورىن الدى. سان عاسىرلار بويى ٶزٸنٸڭ دٸنٸ مەن تٸلٸن, دەستٷرٸ مەن سالت-ساناسىن بەرٸك ۇستانعان اتا-بابالارىمىز كەلەر ۇرپاقتىڭ قايىرسىز بولۋىن تٸلەمەگەن بولار. ەلدٸڭ كەرەگەسٸن كەڭ, تەرەزەسٸن تەڭ ۇستايدى دەپ سەنگەن ۇرپاقتىڭ بابا بەيٸتتەرٸن بۇزۋىنا قوعامنىڭ تٷرلٸ جاعدايلارى تٷرتكٸ بولدى. ونىڭ ٸشٸندە كٶپدٸندٸلٸك مەسەلەسٸ دە تٸزەمٸزدٸ بٷكتٸرٸپ-اق تۇردى. ال, قابٸرلەردٸ بۇزۋ بٸلٸمسٸزدٸك پەن ساۋاتسىزدىقتان تۋىنداپ وتىرعان جايت. يسلام دٸنٸن دۇرىس تٷسٸنگەن جان مۇنداي كەلەڭسٸز ٸستەرگە بارماۋى تيٸس. ەيتكەنمەن, بۇل مەسەلەنٸڭ اياقسىز قالماي قولعا الىنعانى كٶڭٸلگە قونىمدى.
جاسىراتىنى جوق, قوعام قانشالىقتى دامىسا, سونشالىقتى دەڭگەيدە بەسەكەلەستٸك ارتادى. بايلىقتان, كيٸم مەن تاماقتان ارتىلماعان بەسەكە قابٸرگە دە جەتتٸ. جول جيەگٸندەگٸ مۇنارا سەكٸلدٸ اسپانمەن تٸرەسٸپ تۇرعان بەيٸتتەردٸ كٶرگەندە, قانشا ىسىراپشىلدىق ەكەنٸن باعامداۋعا بولادى. جاعدايى جەتٸپ, قالتاسى كٶتەرٸپ تۇرعان سوڭ ەشەكەيلەپ, ەسپەتتەپ سالىپ جاتقاندار قاتارى كٷن ساناپ كٶبەيٸپ كەلەدٸ. كٷمبەز تۇرعىزىپ, كەسەنە ورناتۋ – نەگٸزٸندە شاريعاتتان قولداۋ تاپپايتىن ەرەكەت.
دٸنتانۋشى تۇرار ەبۋوۆتٸڭ ايتۋىنشا, دٸنٸمٸز يسلام بەيٸتتەردٸ اسىرا سٸلتەپ سالۋعا, ەسەمدەۋگە, كٷمبەزدەپ, بەزەندٸرۋگە ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ قارسى. سونداي-اق, بەيٸتتٸ تەمٸر, اعاش جەنە تاعى دا باسقا زاتتارمەن قورشاۋ شاريعات بويىنشا دۇرىس ەمەس. يسلامدىق جەرلەۋ رەسٸمٸنە نازار اۋدارساق, قابٸر اياق استى نەمەسە مال باسپايتىنداي ەتٸپ, ساز كەسەكپەن كٸندٸكتٸڭ دەڭگەيٸنە دەيٸن قالانۋى كەرەك. سودان سوڭ مەيٸتتٸڭ كٸم ەكەنٸن بٸلۋ ماقساتىندا بەلگٸ قويىلىپ, وعان تەك اتى-جٶنٸ, تەگٸ, تۋىلعان جەنە دٷنيەدەن ٶتكەن كٷنٸ جازىلسا جەتٸپ جاتىر.
بەيٸتتٸ قانشا كٷمبەزدەپ, سەندەسەڭٸز دە, ول مارقۇمعا ەش پايدا بەرمەيدٸ. تٸپتٸ, ونى سالعان ادامعا دا ەشقانداي ساۋاپ جوق. بار بولعانى ىسىراپقا جول بەرگەندٸك بولىپ ەسەپتەلەدٸ. ال, قۇرانعا نازار سالساق, ىسىراپشىلىق جايىندا بىلاي دەيدٸ: «شىنىندا ىسىراپشىلىق جاساۋشىلار شايتاننىڭ باۋىرلارى, ال, شايتان – راببىسىنا ٶتە قارسى» (يسرا, 111 ايات).
قالاي بولعاندا دا, بٸزدە بەسەكەلەستٸك باسىم. بٸر-بٸرٸنەن اسىپ تٷسەدٸ. جاقىندا عانا اعاسىن جەرلەگەن اتى-جٶنٸن ايتۋدان باس تارتقان قالا تۇرعىنىن سٶزگە تارتتىق. قايعىلى جاعدايعا دۋشار بولعان ازاماتتىڭ مازارىن سالۋعا وتباسى بار كٷش-جٸگەرٸن جۇمساپتى.
– 5000 جۋىق قىزىل كٸرپٸش پايدالاندىق. ۇزىندىعى شامامەن ەكٸ جارىم مەتر بولدى, 200 مىڭ تەڭگەگە ٸرگەتاسىن قۇيدىردىق. كٷمبەزدٸ باسقا جاقتان الدىردىق. قۇرىلىسشىلارعا تٶلەگەن اقشا تاعى بار. جالپى, ەسەپتەگەندە بٸر بەيٸتتٸ كٶتەرۋگە 2 ميلليون تەڭگەدەي اقشا جۇمسالدى, – دەدٸ ەلگٸ جٸگٸت.
ال, تٷركييا سەكٸلدٸ ەلدەردەگٸ مارقۇمداردىڭ جەرلەنگەن جەرٸن قاراساڭىز, بەرٸن بٸردەي ەتٸپ سالۋدى قولعا العان. وعان قوسا بەرٸ اينالاسىنا گٷل, جاسىل جەلەك ەگٸپ قويادى. بار سەندەگەندەرٸ سول عانا...
سونىمەن قاتار, دٸنتانۋشى تۇرار ەبۋوۆ بەيٸت باسىنا زييارات ەتۋ مەسەلەسٸنە دە ٶز ويىن بٸلدٸردٸ. مۇسىلمان قاۋىمىندا قابٸر زيياراتىنىڭ ەكٸ تٷرلٸ ماقساتى بار. بٸرٸ – ادامنىڭ بولاشاق بارار جەرٸن ەسكە الىپ, اقىرەتكە دايىندالۋى ٷشٸن ويلانۋ, عيبرات الۋ ماقساتىندا زييارات ەتۋ. بۇل جايىندا پايعامبارىمىز: «قابٸرلەرگە زييارات ەتٸڭدەر. ٶيتكەنٸ, قابٸرلەردٸ زييارات ەتۋ اقىرەتتٸ ەستەرٸڭٸزگە سالادى» دەگەن. قابٸر تٸرٸلەردٸڭ تٷپكٸلٸكتٸ باسپاناسى, ٶلٸلەردٸڭ مەكەنٸ. تٸرٸلەر ول جەرگە بارىپ, ٶزدەرٸن الدا كٷتٸپ تۇرعان جاعدايلاردى ويلاپ عيبرات الادى.
جالپى العاندا, يسلام دٸنٸنٸڭ ەربٸر بۇيرىقتارى مەن تىيىمدارى ادامزات بالاسىنىڭ باقىتىنا نەگٸزدەلگەن. بەيٸتتٸ سەندەۋدٸ ەربٸر ادام شاريعاتقا قايشى ٸس, ىسىراپشىلدىق دەپ تٷسٸنبەسٸ انىق.
– شاريعاتتا: «ٶلگەن ادامعا قۇرمەت قىل, ول ٷشٸن مال مەن جان-جانۋار كٸرمەيتٸندەي ەتٸپ قورشاپ قوي» دەگەن. ال, باقتالاستىق جاساپ, تايتالاسىپ مازار سالاتىنداردىڭ ٸسٸن پايعامبارىمىز ىسىراپقا تەڭەيدٸ. مازارلاردى بٷگٸنگٸدەي ەسكەرتكٸشكە اينالدىرىپ, سول ارقىلى ٶزٸنٸڭ مارقۇم بولعان جاقىندارىن ەل الدىندا اسقاقتاتۋ, ولاردىڭ ٶلٸ مٷردەسٸن جوعارى كٶتەرۋدٸڭ تٸرٸگە دە, مارقۇمعا دا ەشقانداي پايداسى جوقتىعىن حالىققا جان-جاقتى تۇرعىدا تٷسٸندٸرسەك, نۇر ٷستٸنە نۇر بولار ەدٸ, – دەيدٸ دٸنتانۋشى.
يە, مازار باسىن سەندەۋدٸڭ ورنىنا ىسىراپقا جول بەرمەي, ٶلٸگە باعىشتاپ قۇران وقىتىپ, ساداقا بەرۋدٸڭ, مارقۇمنىڭ ٸزگٸلٸگٸن سٷيٸنٸشپەن ەسكە الىپ, سوڭىندا قالعاندارعا قايىرىم-كٶمەك جاساۋدىڭ ٶزٸندە يمان تارازىسىن تەڭگەرٸپ, تەۋبەسٸن ەسٸنە تٷسٸرەتٸندەي ٷلكەن مەن-ماعىنا بار. تٸرٸلەر ٷشٸن بۇل وي سالاتىن جەيت...
اقتولقىن نۇرلىباي,
جۋرناليست
