فوتو: baq.kz
تامىز ايى باستالعاندا اتا-انالار بالالارىنىڭ مەكتەپ قۇرالىن الىپ, دايىندىقتى باستايدى. ال ونىڭ فيزيكالىق جەنە ەموتسييالىق كٷيٸن مەكتەپكە قالاي دايىنداعان جٶن? بۇل تۋرالى Ult.kz-كە پەداگوگ-پسيحولوگ نازەركە وسپان ايتىپ بەردٸ.
جاز بويى دەمالىپ, ساباق تۋرالى, مەكتەپتەگٸ كٶپتەگەن مٸندەتتەرٸ تۋرالى ۋاقىتشا ۇمىتقان بالاعا قايتا وقۋداعى ٶمٸر سالتىنا ورالۋ بٸرشاما سترەسس كٷيگە ەكەلۋٸ مٷمكٸن. ال مەكتەپ تابالدىرىعىن العاش اتتايتىن بالا ٷشٸن بۇل تٸپتٸ جاڭا بەلەستٸ باعىندىرۋمەن تەڭ. سوندىقتان پەداگوگ-پسيحولوگ بالانى جايلاپ مەكتەپ جايلى اقپاراتتارمەن تانىستىرىپ, ەموتسييالىق تۇراقتىلىعى, ەرٸك جٸگەرٸ مەن كٷن تەرتٸبٸن قالىپتاستىرىپ باستاۋ كەرەك دەيدٸ. سونداي-اق ول بالانىڭ جانىندا بولىپ, ونىڭ ٸشكٸ كٷيٸنە ٷڭٸلۋ دە ماڭىزدى ەكەنٸن ايتادى.
فوتو: نازەركە وسپاننىڭ جەكە مۇراعاتىنان
پەداگوگ-پسيحولوگ نازەركە وسپاننان كەڭەستەر:
1. زەيٸنٸن تۇراقتاندىرۋ
1-سىنىپ وقۋشىسى 35–40 مينۋت بويى مۇعالٸمدٸ تىڭداپ, تاپسىرمانى ورىنداۋى قاجەت. ال زەيٸنٸ تۇراقسىز بالا بٸردەن شارشاپ, الاڭداپ, ارتتا قالىپ قويادى. سوندىقتان بالانىڭ زەيٸنٸن تۇراقتاندىرۋعا ٷيرەتۋ كەرەك.
2. مەكتەپ تۋرالى اقپاراتپەن تانىستىرۋ
بالا بەلگٸسٸز نەرسەدەن قورقادى. ال مەكتەپ تۋرالى الدىن الا تٷسٸنٸك بالادا سەنٸمدٸلٸك پەن قاۋٸپسٸزدٸك سەزٸمٸن وياتادى. سوندىقتان الدىن الا مەكتەپ تۋرالى بالاعا ايتۋ ٶتە ماڭىزدى.
ول ٷشٸن مەكتەپكە بالامەن بٸرگە بارىپ, سىنىپتى كٶرسەتۋ كەرەك. كٸتاپ, قالام, فورمانى بٸرگە دايىنداعان جٶن جەنە «مەكتەپكە العاش بارعان كٷنٸم» دەگەن ەرتەگٸ ايتىپ بەرۋ, مەكتەپ تۋرالى مۋلتفيلمدەر كٶرۋ ونىڭ سەنٸمدٸلٸگٸ مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرادى.
3. ەموتسييالىق تۇراقتىلىعىن دامىتۋ
بالاعا جاڭا ورتا, بەيتانىس ادامدار — كٷيزەلٸس كٶزٸ. قوبالجۋ, قورقىنىش, جىلاۋ قالىپتى جاعداي. وسىنى ەسكەرٸپ بٷلدٸرشٸننٸڭ ەموتسييالىق تۇراقتىلىعىن قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى.
بالانى قولداۋ ٷشٸن «قورقامىن» دەسە, «سەن قورقىپ تۇرسىڭ با? قانداي?» دەپ تىڭداۋ كەرەك. «ونداي بولمايدى» دەمەي, «مەن سەنٸ تٷسٸنەمٸن, سەنٸڭ جانىڭدا بولامىن» دەۋ قاجەت. قۋانۋ, رەنجۋ, قورقۋ سيياقتى ەموتسييالاردى سٶزبەن اتاۋعا ٷيرەتكەن دۇرىس.
4. ەرٸك – جٸگەرٸن دامىتۋ
مەكتەپتە تاپسىرمالاردى ورىنداۋ, ەرەجەلەردٸ ساقتاۋ, قيىندىققا تٶزۋ — ەرٸك قاسيەتٸن تالاپ ەتەدٸ. سوندىقتان بۇل — ماڭىزدى قادام.
قالاي دامىتۋعا بولادى?
«بٷگٸن مەنٸڭ مٸندەتٸم» دەگەن ويىن: كٸشكەنتاي تاپسىرما (مىسالى, سٶمكە جيناۋ, ويىنشىقتى ورنىنا قويۋ).
«5 مينۋتقا سابىر»: بالا بٸر ٸسپەن 5 مينۋت اينالىسسا – جۇلدىزشا بەرۋ.
قيىندىق كٶرسە, كٶمەكتەسٸپ جٸبەرمەي, «سەن ٶزٸڭ ٸستەي الاسىڭ» دەپ قولداۋ.
5. جەكە گيگيەنا
مەكتەپكە دەيٸن ٷيرەتۋ كەرەك داعدىلار: قول جۋۋدى ەسكە ساقتاۋ; ەجەتحاناعا ٶزدٸگٸنەن بارۋ; مۇرنىن سٷرتۋ; ىدىس-اياعىن ورنىنا قويۋ;
6. كٷن تەرتٸبٸ
بالا كٷنٸنە 8–10 ساعات ۇيىقتاماسا, اشۋلانشاق, ەنجار بولادى. تاڭەرتەڭ تۇرۋ قيىنعا سوعادى.
سونى ەسكەرٸپ اتا-اناعا مىنانداي كەڭەستەر بەرۋگە بولادى: مەكتەپكە دەيٸن 2–3 اپتا بۇرىن بالانى مەكتەپ رەجيمٸنە كٶشٸرۋ; ۇيقى, تاماق, ويىن, ساباق ۋاقىتىن رەتتەۋ; كەشكە گادجەتسٸز تىنىش اتموسفەرادا بولۋ;
7. بالامەن بٸرگە بولۋ
بالا قوبالجىپ, قورقام دەسە «جوق, قورىقپا» دەپ باسپاڭىز. «سەن قورقىپ تۇرسىڭ با? بۇل قالىپتى جاعداي. مەن جانىڭدا بولامىن» دەپ قابىلداڭىز.
وسى رەتتە كەلەسٸ تٸرەك سٶزدەردٸ قولدانۋعا كەڭەس بەرەمٸن: «مەن سەنٸ تىڭداپ تۇرمىن», «سەنٸڭ ايتقانىڭ ماڭىزدى», «قالاساڭ بٸرگە وتىرا تۇرايىق».
بۇدان بٶلەك نەيروجاتتىعۋلار جاساعان جٶن (ميدىڭ جۇمىسىن جاقسارتاتىن).
نەيروجاتتىعۋدىڭ ماقساتى – زەيٸن جەنە ەستە ساقتاۋ قابٸلەتٸن جەتٸلدٸرۋ.
بالامەن "ايناداعى قيمىل" دەپ اتالاتىن جاتتىعۋ جاساپ كٶرٸڭٸز. ول ٷشٸن بٸر قولمەن باس, بٸر قولمەن ٸشتٸ سيپاۋ كەرەك, سوسىن قولداردى اۋىستىرۋ;
ويلاۋ مەن قيمىل ٷيلەسٸمٸن جەتٸلدٸرۋ ٷشٸن "كٶزٸڭ مەن قولىڭ" جاتتىعۋىن جاساۋعا بولادى. كٶزٸمەن 8 سانىن سالىپ تۇرىپ, ساۋساقپەن شەڭبەر سىزۋ;
ەستە ساقتاۋ قابٸلەتٸن جەتٸلدٸرۋگە ارنالعان – قيمىلدار تٸزبەگٸن جاساۋعا بولادى. ول ٷشٸن الدىمەن سٸز بٸر قيمىل جاسايسىز, بالا قايتالايدى. كەلەسٸ قيمىلدى قوساسىز – بالا ەكەۋٸن قايتالايدى. 5-6 قيمىلعا دەيٸن جەتۋ.
لوگيكانى دامىتۋ ٷشٸن بالامەن "نە ارتىق?" دەگەن ويىن ويناڭىز. ول ٷشٸن 4 زات كٶرسەتٸپ, قايسىسى ارتىق ەكەنٸن تابۋ جەنە نەگە ەكەنٸن تٷسٸندٸرۋ كەرەك.
موتريكانى دامىتۋ جاتتىعۋى – "مونشاق تٸزۋ". ساۋساق بۇلشىقەتتەرٸن دامىتۋ ٷشٸن تٷرلٸ مونشاقتاردى جٸپكە تٸزۋ;
بالجان جەڭٸسقىزى
