كوللاج: Ult.kz
جەلٸدە رەجيسسەر ايسۇلتان سەيٸتوۆتىڭ «Dope soz» پودكاستىنداعى مەلٸمدەمەسٸ قوعام اراسىندا داۋعا اينالدى. اتاپ ايتقاندا, سەيٸتوۆ «ويان, قازاق» فيلمٸ حالىق اراسىندا اشۋ مەن اگرەسسييا تۋعىزعانىن بايقاعانىن جەتكٸزدٸ. فيلم ۇلتارازدىق مەسەلەنٸڭ ٶرشۋٸنە ىقپال ەتكەن, سەبەبٸ فيلمنەن كەيٸن كەيبٸر جاسٶسپٸرٸمدەر ٶزگە ۇلت ٶكٸلدەرٸنەن ٶش الۋدى كٶزدەيتٸندەرٸن ايتقان, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
اسفالتتا ٶسكەن قازاق
رەجيسسەردٸڭ مەلٸمدەمەسٸنە «ويان, قازاق» فيلمٸنٸڭ پروديۋسەرٸ ايسەۋلە ەبٸلدا ٶزٸنٸڭ Facebook پاراقشاسىندا جاۋاپ بەردٸ.
«ويان قازاق» فيلمٸ ادامداردىڭ اگرەسسيياسىن تۋدىردى» دەپ پٸكٸر بٸلدٸرەتٸندەي, قانشا ادامنان ساۋالناما الىپ, قورىتىندى شىعارعانى دا قىزىق بولىپ تۇر, الايدا ايتپاعىم ول ەمەس. اشۋ مەسەلەسٸنە كەلسەك, ول بٸزدٸڭ ٸشٸمٸزدە سول «ويان, قازاق» كٸتابى جازىلعاننان بەرٸ, ياعني 115 جىل بويى كەلە جاتقان سەزٸمدەر عوي, الايدا سٸزگە ونى تٷسٸنۋ قايدا?! سەبەبٸ, سٸز ەۋ باستان ورىس تٸلدٸ, اسفالتتا ٶسكەن جٸگٸتسٸز. سٸزدٸڭ قازاق تٸلٸندە سٶيلەي تۇرا, ٶز ەلٸڭدە ديسكريميناتسيياعا ۇشىراۋدىڭ نە ەكەنٸنەن حابارىڭىز دا جوق. سٸزدٸڭ بانككە بارىپ, تازا قازاق تٸلٸندە قۇجاتتى تالاپ ەتٸپ, 3 ساعات كٷتكەن تەجٸريبەڭٸز جوق, سەبەبٸ سٸزگە بەرەتٸن قاعازدا بەرٸ تٷسٸنٸكتٸ, سٸز ەۋەجايدا قازاق تٸلٸن تالاپ ەتٸپ, حات جازبايسىز, سٸز ەر دٷكەنگە كٸرٸپ, جارنامانىڭ قازاق تٸلٸندە بولۋ كەرەگٸن ەسكەرتٸپ, سترەسكە تٷسپەيسٸز, قورلانبايسىز. سٸزدٸڭ ورىس تٸلدٸلەردٸڭ ٶكتەم داۋىسىن, كەمسٸتۋٸن سەزەتٸن رەتسەپتورىڭىز جوق. سٸزدٸڭ جول قاشاننان داڭعىل», - دەپ جازدى ايسەۋلە ەبٸلدا.
پروديۋسەر «ويان, قازاق» بٸزگە ٸشكٸ سەزٸمدەرٸمٸز بەن تاريحي تراۆمالارىمىزعا توپتىق تەراپييا جاساۋعا عانا كٶمەكتەستٸ دەيدٸ, ەيتپەسە ول فيلمنەن كەيٸن ەشكٸمنٸڭ كٶزٸ شىعىپ, بەتٸ ٸسكەن جوق.
«ونداي ۇجىمدىق تەراپييانىڭ بٸزدٸڭ جانىمىزعا قانشالىقتى قاجەت بولعانىن 27 جاسىنا دەيٸن قازاق تٸلٸن اعىلشىن سەكٸلدٸ سۋدىراتىپ سٶيلەپ كەتە الماعان سٸز سەزٸنە المايسىز. 30 جاسقا جەتكەن كەز كەلگەن ادامعا «وسوزاننوست» دەگەن كٷي كەلەدٸ, دەل سول سەكٸلدٸ تەۋەلسٸز ەل بولعانىمىزعا 30 جىل تولعاندا بٸزگە دە سونداي كەزەڭ كەلٸپ تۇر دەل قازٸر, «ويان, قازاقتىڭ» جازىعى سونىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەنٸ شىعار. بٸز سەكٸلدٸ قازاقى ادامدارعا ەڭ بولماعاندا كينو ارقىلى سەزٸمٸمٸزدٸ شىعارۋعا رۇقسات بەرسەڭٸزدەر جٶن ەدٸ. جالپى, پٸكٸرٸڭٸزگە راحمەت, الايدا بٸز ونىمەن كەلٸسە المايمىز. بٸزدٸڭ قازاقى قوعامنىڭ ەسەيگەنٸ سونشالىق, ٶز تۋعان ەلٸنە قۇرمەت رەتٸندە قازاق تٸلٸن ەركٸن سٶيلەۋدٸ وسى كٷنگە دەيٸن ٷيرەنە الماعان ادامداردان اقىل قابىلداي الماي قالعانبىز, مەيلٸ ول ەلەمنٸڭ رەجيسسەرٸ بولسا دا», - دەدٸ ايسەۋلە ەبٸلدا.
«ەندٸ قايتالانبايدى»
وسىدان كەيٸن پروديۋسەردٸڭ ايتۋىنشا, ايسۇلتان سەيٸتوۆ وعان حابارلاسىپ, بولاشاقتا سٶزٸنە اباي بولاتىنىن ايتقان.
«ول ٶز قاتەسٸن تٷسٸندٸ, بۇل مەسەلەنٸ تەزٸرەك شەشٸپ, تاقىرىپتى جاپقىسى كەلەتٸنٸن ايتتى. بٸراق, مەن پوستىمدى فيلم كٶرەرمەنٸ الدىندا ايتىلعان سٶزگە جاۋاپكەرشٸلٸك الىپ, كەشٸرٸم سۇراسا عانا ٶشٸرەتٸنٸمدٸ ايتتىم. بۇل مٷمكٸن اراسى الشاقتاپ كەتكەن قوس تٸلدٸ قوعام مٷشەلەرٸنٸڭ بٸر-بٸرٸمەن كومپروميسكە كەلۋٸنٸڭ العاشقى قادامدارى شىعار, كٸم بٸلسٸن», - دەپ جازدى پروديۋسەر.
الايدا ايسۇلتان سەيتوۆ تاراپىنان كەشٸرٸم جازبا دا, باسقاسى دا بولعان جوق.
قازاقتٸلدٸلەر مەن ورىستٸلدٸلەر اراسىنداعى مەسەلە
جەلٸ قولدانۋشىسى ازامات ەبٸلقايىر سەيٸتوۆتىڭ فيلمدەرٸن قازاقتٸلدٸ ورتا قابىلامايتىنىن ايتتى, ٶيتكەنٸ قازاقشا ويلانباي, مەدەنيەتٸن سٸڭٸرمەي تۇرىپ, بٸردەڭە دەۋ ورىنسىز.
«مەن جوعارىداعى سەريالدى, رەجيسسەردٸ دە قورعاپ تۇرعان جوقپىن. ايتقىم كەلگەنٸ, وسىنداي جارىتىپ نە قازاقشا سٶيلەي المايتىن, قويىرتپاق نەرسەلەر جاساپ جٷرەتٸن تيپٸ زاماناۋيلاردى كٶپتەگەن اتقامٸنەر شەنەۋنٸكتەر ەۋليە تۇتادى. سولارعا ميلليونداپ اقشا بەرەدٸ. ال قازاقتٸلدٸ, قازاقشا ويلايتىندار ەلگٸ كٶكەلەردٸڭ ۇعىمىندا بادىراق بٸرەۋ. ولاردىڭ ۇعىمىندا بيٸك ٶنەر يەسٸ تەك ورىسشا سٶيلەۋ كەرەك.
سوسىن كەلٸپ, “قازاقشا دۋبلياجدادىق, ٶيتتٸك-بٷيتتٸك. ەنە, ٶزدەرٸڭ بارمايسىڭدار” دەيدٸ. ەرينە, بارمايدى. ٶيتكەنٸ, مەدەنيەتتٸڭ اينالاسىنداعى شەندٸلەر قازاقشا سٶيلەيتٸن, قازاق تٸلٸندە ويلايتىن ٶنەر ادامىنا مۇرىنىن شٷيٸرٸپ قارايدى», - دەپ تاعى بٸر مەسەلەنٸڭ ۇشىن شىعاردى.
جۋازۋشى, باسپاگەر ارمان ەلمەنبەت ايسۇلتان سەيٸتوۆكە قازاقتٸلدٸ اۋديتوريياعا ورالۋدى ۇسىندى, ايتۋىنشا, ونىڭ ناعىز اۋديتوريياسى سولار.
«ەرٸپتەستەر تۋرالى جامان ايتۋ — ەدەپسٸزدٸك. ەگەر جاستار «ويان, قازاق» فيلمٸن سولاي قابىلداسا, بۇل اۆتورلاردىڭ كٸنەسٸ ەمەس. جاس جٸگٸتتەر دەل سونداي ۆيدەولاردى «قاش» فيلمٸنەن كەيٸن دە تٷسٸرۋٸ مٷمكٸن ەدٸ. ٶيتكەنٸ اشارشىلىق – اۋىر تاقىرىپ, جەنە بۇل مەسەلەنٸ بٷگٸن بولماسا, ەرتەڭ تالقىلاۋىمىز كەرەك. 6 ميلليون قازاقتىڭ سانى 2 ميلليونعا دەيٸن قىسقاردى. بۇل قالاي اشۋ-ىزانى تۋدىرمايدى?
ايسۇلتان, بٸز سەنٸ جاقسى كٶرەمٸز جەنە بٸر كٷنٸ قازاقتٸلدٸ اۋديتوريياعا قايتا ورالادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸز. سەنٸڭ تٷپ-تامىرىڭ وسىندا, سەنٸڭ ناعىز اۋديتوريياڭ دا وسىندا», - دەپ جازدى ول.
تاعى بٸر قولدانۋشى رەجيسسەرگە كٷردەلٸ فيلمدەر تٷسٸرۋ ٷشٸن تەرەڭ تٷسٸنٸك كەرەگٸن جازدى.
«ەح, قازاقتىڭ تاريحى, مەدەنيەتٸ مەن رۋحى جايلى كينو تٷسٸرۋ ٷشٸن قازاقشا ويلاپ, جٷرەگٸڭ قازاق دەپ سوعۋى كەرەك. ايسۇلتاننىڭ ويى, قۇندىلىقتارى قازاقى رۋحتان الشاق بولعاندىقتان, تەرەڭ ۇلتتىق رۋحاني دٷنيەنٸ تٷسٸنبەي تۇر. پروديۋسەر دوسىنا قاراپ ۇلتارازدىق مەسەلەسٸنە كٸرە المادىم دەۋ, كٶپ نەرسەنٸڭ بايىبىنا بارا المايتىن, تەك بٸرجاقتى قارايتىنىن كٶرسەتەدٸ. ساعان كينو تٷسٸرۋ ەرتە دەپ ايتايىن دەسەم, ىعاي مەن سىعايدىڭ بەرٸ ارزان بوس دٷنيە تٷسٸرٸپ جاتىر. ەلٸ دە بۋىنى قاتپاعان بالا ەكەنٸ كٶرٸنٸپ تۇر, بٸراز بٸلٸم الىپ, كەمەل ەر ازامات بولۋدى بۇيىرتسىن», - دەپ جازدى قولدانۋشى.
ەسكە سالايىق, «مٸرجاقىپ. ويان, قازاق!» — مٸرجاقىپ دۋلاتوۆ تۋرالى تٷسٸرٸلگەن كٶركەم فيلم. 2023 جىلدىڭ قىركٷيەگٸندە فيلم قازاقستاندىق پروكاتقا شىعىپ, 1 ملرد تەڭگەدەن استام كاسسا جينادى.
انارا باۋىرجانقىزى
