اۋىل مەن قالا جاستارىندا تەڭسٸزدٸك بار

- جاستار ساياساتىنا بٷگٸنگٸ تاڭدا مەملەكەت تاراپىنان ٷلكەن قولداۋ كٶرسەتٸلٸپ جاتىر. بٸلٸم, جۇمىس, كەسٸپكەرلٸك باعىتىندا تٷرلٸ باعدارلامالار بار. بٸراق كەيبٸر جوبالار قىسقا مەرزٸمدٸ نەتيجە بەرۋگە باعىتتالعانى دا راس. سوندىقتان جٷيەلٸ, ۇزاق مەرزٸمدٸ ساياساتقا باسىمدىق بەرۋ ماڭىزدى. جاستار ساياساتى – مەملەكەتتٸڭ باستى باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸ. قازٸر بٸلٸم الۋعا, كەسٸپ اشۋعا ارنالعان مەملەكەتتٸك گرانتتار مەن باعدارلامالار جەتكٸلٸكتٸ. بٸراق بٸزدٸڭ الدىمىزدا تۇرعان باستى مٸندەت – مٷمكٸندٸكتەر تەڭدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ.

- مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ مەسەلەسٸنە كەلسەك, رەسمي تٷردە بارلىق جاستارعا مٷمكٸندٸك بار. الايدا ٸس جٷزٸندە اقپاراتتىڭ جەتٸسپەۋٸ نەمەسە ايماقتىق تەڭسٸزدٸك بايقالادى. اۋىل جاستارىنا كٶبٸرەك كٶڭٸل بٶلۋ قاجەت. ەسٸرەسە, اۋىل مەن قالا جاستارىنىڭ اراسىنداعى اقپاراتتىق جەنە ينفراقۇرىلىمدىق الشاقتىقتى جويۋ قاجەت. قىسقا مەرزٸمدٸ جوبالاردان گٶرٸ, جاستارعا ساپالى بٸلٸم مەن تۇراقتى جۇمىس بەرەتٸن ۇزاق مەرزٸمدٸ ستراتەگييالىق باعدارلامالارعا نازار سالۋ جٶن بولار ەدٸ.

- سوڭعى جىلدارى عىلىمدى قارجىلاندىرۋدىڭ ارتۋى جەنە جاس عالىمدارعا جاسالىپ جاتقان قولداۋ – ينتەللەكتۋالدى ۇلت قالىپتاستىرۋداعى ماڭىزدى قادام  بولدى. س.سەيفۋللين ۋنيۆەرسيتەتٸندە قۋاتتى عىلىمي بازا قالىپتاسقاندىعىن,  قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ ۋنيۆەرسيتەت بيۋدجەتٸنٸڭ 42%-ىن قۇرايتىنىعىن اتاپ ٶتۋ كەرەك. ۋنيۆەرسيتەتتە اگرارلىق عىلىمنىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى بويىنشا زاماناۋي زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸلٸپ, بيوتەحنولوگييا, گەنەتيكا جەنە ورگانيكالىق اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىندا عىلىمي نەتيجەلەر ەنگٸزٸلۋدە. سونىمەن قاتار دەل ەگٸنشٸلٸك, جاساندى ينتەللەكت جەنە Big Data سيياقتى تسيفرلىق تەحنولوگييالار اگروسەكتورعا بەلسەندٸ ەنگٸزٸلٸپ, عىلىمي جوبالار بيزنەس پەن ٶندٸرٸس سالاسىمەن تىعىز بايلانىستا جٷزەگە اسىرىلۋدا. ۋنيۆەرسيتەت حالىقارالىق عىلىمي ۇيىمدارمەن جەنە شەتەلدٸك جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بٸرلەسكەن زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸپ, QS حالىقارالىق رەيتينگٸنە ەنۋ ارقىلى بٸلٸم مەن عىلىم ساپاسىنىڭ جوعارى دەڭگەيٸن دەلەلدەدٸ.

 

- بۇل قادام مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋلارىندا بەلگٸلەنگەن «بٸلٸم – عىلىم – ٶندٸرٸس» تيٸمدٸ تٸزبەگٸن قالىپتاستىرۋ مٸندەتتەرٸنە تولىق سەيكەس كەلەدٸ. اگروتەحنوپارك – پراكتيكالىق قۇزىرەتتەرٸ مەن ناقتى جوبالاردا جۇمىس ٸستەۋ تەجٸريبەسٸ بار جاڭا بۋىن ماماندارىن دايارلايتىن نەگٸزگٸ الاڭ. ۋنيۆەرسيتەت بٸلٸم بەرۋ مەن ٶندٸرٸستٸڭ ٷزدٸكسٸز بايلانىسىن ورناتادى: ستۋدەنتتەر سەرٸكتەس كەسٸپورىنداردا جەنە تەحنوپارك ينفراقۇرىلىمىندا بٸلٸم الىپ, ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتار قولدانبالى زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸپ, بيزنەسپەن بٸرلەسٸپ جوبالاردى جٷزەگە اسىرادى. مۇنداي دۋالدى مودەل بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ باسىم بٶلٸگٸن قامتىپ, تەرەڭ تەجٸريبەلٸك ينتەگراتسييانى قامتاماسىز ەتەدٸ جەنە اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەننٸڭ تەحنولوگييالىق دامۋىنا تٸكەلەي قاجەت كادرلىق بازانى قالىپتاستىرادى.

- ازاماتتىق قوعام تۋرالى ايتساق, يە, كەيدە ونىڭ دامۋى باياۋ سيياقتى كٶرٸنەدٸ. بٸراق سوڭعى جىلدارى حالىقتىڭ بەلسەندٸلٸگٸ ارتقانىن انىق بايقايمىز. قوعامدىق پٸكٸر بۇرىنعىعا قاراعاندا ەلدەقايدا ىقپالدى بولا باستادى. ازاماتتىق قوعامعا ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمداردىڭ بەلسەندٸلٸگٸ مەن قوعامدىق باقىلاۋدىڭ كٷشەيۋٸ – ٶتە وڭ ديناميكا بەرٸپ وتىر. بٸزدٸڭ ماقساتىمىز – قوعامداعى بەيتاراپتىقتى ازايتىپ, ەر ازاماتتىڭ ەل دامۋىنا ٶز ٷلەسٸن قوسۋىنا جاعداي جاساۋ.

- «ەدٸلەتتٸ قازاقستان» تۇجىرىمداماسى اياسىندا جٷزەگە اسىپ جاتقان رەفورمالار ەلدٸڭ ساياسي جەنە قوعامدىق ٶمٸرٸنە جاڭا سەرپٸن بەردٸ دەپ ايتۋعا بولادى. ەڭ الدىمەن, ساياسي جٷيەدە اشىقتىق پايدا بولدى. پارلامەنتتٸڭ رٶلٸ كٷشەيٸپ, ازاماتتاردىڭ شەشٸم قابىلداۋ پروتسەسٸنە قاتىسۋ مٷمكٸندٸگٸ ارتتى. ەرينە, بۇل رەفورمالاردىڭ تولىق نەتيجەسٸ بٸر كٷندە كٶرٸنبەيدٸ, بٸراق ونىڭ نەگٸزٸ قازٸردٸڭ ٶزٸندە قالانىپ جاتىر. بٸز قازٸر مەملەكەتتٸك باسقارۋدىڭ جاڭا ەرٸ اشىق مودەلٸنە قادام باستىق. «ەدٸلەتتٸ قازاقستان» رەفورمالارى – بۇل قوعامنىڭ سۇرانىسىنا بەرٸلگەن ناقتى ەرٸ جٷيەلٸ جاۋاپ. ەڭ باستى جەتٸستٸك – بيلٸك پەن حالىق اراسىنداعى كەرٸ بايلانىستىڭ ورناۋى. مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ اشىقتىعى ارتىپ, شەشٸم قابىلداۋ پروتسەسٸندە ازاماتتاردىڭ ٷنٸ ەسكەرٸلۋدە. ەرينە, كٷرمەۋٸ كٶپ مەسەلەلەر بٸر كٷندە شەشٸلمەيدٸ. الايدا بٸز تاڭداعان ستراتەگييالىق باعىت دۇرىس. حالىقتىڭ ٶز قۇقىقتارىن زاڭ اياسىندا تالاپ ەتٸپ, مەملەكەتتٸڭ وعان جاۋاپ قاتۋى – دەموكراتييالىق قوعامنىڭ باستى كٶرسەتكٸشٸ.

- ادال ازامات» مەسەلەسٸنە كەلسەك, بۇل شىنىمەن تەك ۇران بولىپ قالماۋى كەرەك. قازٸر قوعامدا ادالدىق, ەدٸلدٸك تۋرالى تٷسٸنٸك بٸرتٸندەپ قالىپتاسىپ كەلەدٸ. دەگەنمەن, ونىڭ ناقتى نەتيجەسٸن كٶرۋ ٷشٸن ۋاقىت قاجەت. سەبەبٸ بۇل – زاڭمەن ەمەس, سانا ارقىلى قالىپتاساتىن قۇندىلىق. «ادال ازامات» تۇجىرىمداماسى – ەلٸمٸزدٸڭ جاڭا قوعامدىق ەتيكاسى. قازٸر جاستار اراسىندا بٸلٸمٸ مەن ماڭداي تەرٸنە سەنەتٸن, پاراساتتىلىقتى تۋ ەتەتٸن جاڭا بۋىن قالىپتاسىپ كەلەدٸ. بۇل ٶتە جاقسى تەندەنتسييا. قوعامدا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مٷلدەم تٶزبەۋشٸلٸك مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋ – ەدٸلەتتٸ مەملەكەت پەن اشىق قوعام قۇرۋدىڭ باستى كەپٸلٸ. بۇل باعىتتا تەك زاڭمەن شەكتەلۋ ازدىق ەتەدٸ, بٸزگە وتباسىنان باستالاتىن ٷزدٸكسٸز تەربيە مەن تۇلعالىق جاۋاپكەرشٸلٸك قاجەت.