فوتو: ellar-med.by
2007 جىلدان باستاپ, بۇۇ باس اسسامبلەياسى 2 سەۋٸردٸ دٷنيەجٷزٸلٸك اۋتيزم تۋرالى اقپارات تاراتۋ كٷنٸ دەپ جارييالادى. بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمى بۇل كٷندٸ اۋتيزم ٷشٸن بارلىق ادام قۇقىقتارى مەن نەگٸزگٸ بوستاندىقتارىن باسقا ادامدارمەن تەڭ دەرەجەدە قامتاماسىز ەتۋ جەنە ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا اتاپ ٶتەدٸ. وسى ورايدا مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەكاتەرينا سمولياكوۆا مەجٸلٸس وتىرىسىندا اۋتيزمگە شالدىققاندار تۋرالى مەسەلە كٶتەردٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
ەلٸمٸزدە جالپى 737 450 مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامداردىڭ ٸشٸندە پسيحيكالىق فۋنكتسييالارى بۇزىلعان 144 094 ادام, ونىڭ ٸشٸندە 17 028 ادامعا اۋتيزم دياگنوزى قويىلعان. اۋتيزم دياگنوزى بويىنشا كٶش باسىندا استانا قالاسى 2292 ادام, الماتى قالاسىندا 1006 ادام تٸركەلگەن.
قازاقستاندا «اسىل ميراس» قورىنىڭ قولداۋىمەن 13 كوررەكتسييالىق ورتالىق اشىلعان, ونىڭ 11 مەملەكەتتٸك, 2 ورتالىق الماتى, استانا قالالارىندا قوردىڭ باسقارۋىمەن جۇمىسىن اتقارۋدا. بۇل جەتكٸلٸكسٸز, ٶيتكەنٸ وسى ورتالىقتاردا 3000-نان اسا بالا وقىپ جاتسا, 3000 استامى - كەزەكتە تۇر.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا ورتالىقتاردىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ سالدارىنان, بالاسىن ويلاپ قايعىرىپ جٷرگەن اتا-انا تاۋقىمەتٸن پايدالانىپ, سانى كٶپ ساپاسى جوق, باعاسى التىننان قىمبات جەكەمەنشٸك ورتالىقتار پايداعا بەلشەسٸنەن باتۋدا.
"ول جەردە قانشالىقتى مامان, دۇرىس ەدٸستەمە پايدالاناتىنى دا بەلگٸسٸز", -دەيدٸ دەپۋتات سمولياكوۆا.
فوتو: ۆيدەودان كادر
ەكاتەرينا سمولياكوۆا اۋتيزمگە كەش دياگنوز قويۋ - باستى مەسەلە دەپ وتىر.
"اۋتيزمنٸڭ العاشقى بەلگٸلەرٸ 6-12 ايدا پايدا بولۋى مٷمكٸن بولسا دا, قازاقستاندا دياگنوز رەسمي تٷردە 3-5 جاستا عانا قويىلادى. بۇل بالالاردىڭ بولاشاعى بۇلىڭعىر, كوررەكتسييالىق ورتالىقتان سەتتٸ ٶتكەن كٷندە دە, ەسەيٸپ ەر جەتكەندە قالاي ٶمٸر سٷرەدٸ, قايدا وقيدى, قانداي ماماندىق الادى, قايدا جۇمىس ٸستەپ جانىن باعاتىنى - ٷلكەن سۇراق", -دەيدٸ ول.
جوعارعى وقۋ ورىندارىندا وقىپ جاتقان 2 686 مٷگەدەكتٸگٸ بار ستۋدەنتتٸڭ ٸشٸندە تەك 5 اۋتيست بٸلٸم الۋدا. سوندا ەلٸمٸزدەگٸ 17 028 اۋتيزمٸ بار بالانىڭ 5 عانا بٸلٸم الىپ جاتسا, 6000-عا جۋىعى كوررەكتسييالىق ورتالىقتا جٷرسە, قالعان 11 000-نان استام اۋتيستتٸڭ تاعدىرى بەلگٸسٸز.
"قازٸر مٷگەدەكتٸگٸ بار ازاماتتاردىڭ قوعامعا بەيٸمدەلٸپ, جۇمىسپەن قامتىلۋىن تەك ەلەۋمەتتٸك كەسٸپكەرلەر جٷزەگە اسىرۋدا. ەلٸمٸزدە 835 ەلەۋمەتتٸك كەسٸپكەر تٸركەلگەن, بٸراق بۇل ازاماتتار پايدا تاۋىپ وتىرعان كەسٸپكەرلەرمەن بٸردەي سالىق تٶلەۋدە. مٷگەدەكتٸگٸ بار جانداردى جۇمىسقا تۇرعىزۋ كٶرسەتكٸشتەرٸن 49%-دان اسىرعان ۇلىبريتانييا, اقش, كانادا, جاپونييا تەجريبەسٸنە سٷيەنسەك, بارلىعىن ەلەۋمەتتٸك كەسٸپكەرلٸك ارقىلى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتٸپ, باسقا ادامداردان بٶلمەي, قوعامنىڭ تولىققاندى مٷشەسٸ رەتٸندە سەزٸنۋٸنە جەنە قوسىمشا قاراجات تابۋىنا مٷمكٸندٸك جاساپ وتىر", -دەيدٸ ە. سمولياكوۆا.
دەپۋتات ەكاتەرينا سمولياكوۆا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر- مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ەرمەك كٶشەرباەۆقا جەتٸ تٷرلٸ ۇسىنىس جاسادى:
بٸرٸنشٸ: ەر وبلىس ورتالىعىندا اۋتيزم دەرتٸنە شالدىققان بالالارعا ارنالعان «ەرتە دياگنوستيكالاۋ, وتباسىلاردى قولداۋ جەنە سٷيەمەلدەۋ ورتالىقتارىن» اشۋ.
ەكٸنشٸ: مەديتسينالىق, پەداگوگيكالىق, پسيحولوگييالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك پەندەردٸ بٸرٸكتٸرەتٸن جاڭا بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىن ەزٸرلەپ, مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامادارمەن جۇمىس ٸستەيتٸن جاڭا فورماتسيياداعى مامانداردى دايارلاۋ.
ٷشٸنشٸ: مەنتالدى اۋىتقۋلارى بار ازاماتتارعا ارنايى بەيٸمدەلگەن كۋرستاردا كەسٸپ الۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن قاراستىرۋ.
تٶرتٸنشٸ: ەلەۋمەتتٸك كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ ماقساتىندا سالىق كودەكسٸنٸڭ جاڭا جوباسىنا ارنايى سالىق جەڭٸلدٸكتەرٸن قاراستىرۋ.
بەسٸنشٸ: ەلەۋمەتتٸك كەسٸپكەرلٸك تۋرالى زاڭدا كٶرسەتٸلگەن 9 تٷرلٸ جەڭٸلدٸكتٸڭ بارلىعىن تولىققاندى جٷزەگە اسۋىن قامتاماسىز ەتۋ.
التىنشى: ەلەۋمەتتٸك كەسٸپكەرلٸكتٸڭ دامۋىنا تەجەۋ بولىپ وتىرعان - بٸر جوباعا بٸرنەشە مەملەكەتتٸك باعدارلامادان قارجىلاندىرۋ تەجريبەسٸنەن باس تارتۋ.
جەتٸنشٸ: ەلٸمٸزدە اۋتيزم مەسەلەسٸن قوعامدىق جٷكتەمە رەتٸندە كٶتەرٸپ, ٶز كٷشتەرٸمەن ورتالىقتار مەن مەكتەپتەر اشقان ازاماتتاردىڭ, انالاردىڭ ەڭبەگٸن ارنايى ماراپاتپەن اتاپ ٶتۋ.
