تانىمال جاس اقىن اسىلبەك جاڭبىربايدىڭ بٸر توپ جاڭا ٶلەڭٸن وقىرمان نازارىنا ۇسىنامىز.
***
پوەزييا
ٶلەڭٸم شىقتى كٶكتەمنەن بۇرىن,
كٶكتەمنەن بۇرىن بٷر اتىپ.
كٷن كٶكتەن كٷلٸپ تٶككەنمەن نۇرىن,
جٷرەكتەن تۋعان جىر-اقىق.
ٶلەڭٸم جەتتٸ جازدان دا بۇرىن,
جازدان دا بۇرىن گٷل اڭقىپ.
بٸلگەنمەن قۇستار سازدى əن قادٸرٸن,
جاندى تەربەگەن ٷن – ارتىق.
ٶلەڭٸم كەلدٸ كٷزدەن دە بۇرىن,
كٷزدەن دە بۇرىن كٷرسٸنٸپ.
جاپىراقتار جىلاپ ٷزگەندە ٶمٸرٸن,
كەۋدەمە قالعان مۇڭ سٸڭٸپ.
ٶلەڭٸم تٷستٸ قىستان دا بۇرىن,
قىستان دا بۇرىن دٷرلٸگٸپ.
قار ەكەن – بوراپ ۇشقان دابىلىم,
توقسان دا توعىز تٸل بٸلٸپ.
اقىننىڭ ارزۋى
شەرٸم تارقاعانشا,
بٸر ٶكپە تارقاسىنشى!
جەلٸم القاعانشا,
بٸر جٷرەك القاسىنشى!
كٶگٸم اشىلعانشا,
بٸر بۇلاق اشىلسىنشى!
شٶلٸم باسىلعانشا,
بٸر داۋىل باسىلسىنشى!
كٶرٸم قازىلعانشا,
بٸر قۇدىق قازىلسىنشى!
بەلٸم جازىلعانشا,
بٸر ٶلەڭ جازىلسىنشى!
ايلى تٷيسٸك
ٷنسٸزدٸكتٸڭ شىڭعىرىسىن دوعاردىم,
جوق قالادان جوق قاراعان بولارمىن!..
مەندٸك ەۋەن – ايدىڭ سازدى سەۋلەسٸ,
بەيۋاق بيلەپ جاپىراققا قونار مۇڭ.
جان دٷنيەمدٸ قاراڭعى ەلەس سورعىلاپ,
كٶكٸرەگٸمنەن بارا جاتىر جول قۇلاپ.
سايتان سٸڭگەن تٷكپٸرلەرگە سٷيرەلەي,
تٷنەك نەگە جۇلدىزداردى قور قىلاد?
قۇداي جاققا قانات قاقتى قولجازبام,
بٸرەۋ بارداي ماعان كٶزسٸز كٶر قازعان...
كٷلدٸر-كٷلدٸر كٸسٸنەسكەندە جەر مەن كٶك,
مٶلدٸر-مٶلدٸر جانارىمدا سٶندٸ ازبان...
عايىپتان دا تٷلەن تٷرتكەن بۇلت شۇباپ,
تاجال تٶنسە تۇرا الماس ەد جۇرت شىداپ.
اپپاق شۇعىلا شاشادى ەسٸم ەلەمگە,
قىرىق شٸلتەنٸم تۇتاتقاندا قىرىق شىراق.
قاڭعىر ويىم قاشىپ شىققان مولا اناۋ,
ەرۋاقتارعا مٷمكٸن بە ەكەن جولاماۋ?..
قارا كٶڭٸلٸم بۇل جالعانعا نۇر اڭقىپ,
ون تٶرتٸنەن ايداي تىلسىم تولار-اۋ!..
تٷن جايلاتۋ
جٷرەگٸم جولعا سالدى جىر-قىرشىنىن,
ٶلەڭنٸڭ ۇققاندايمىن بۇل تٷن سىرىن...
جارىق پەن قاراڭعىنى اجىراتتىم –
ساناما بويلاتقاندا نۇر تىلسىمىن.
اسپانعا قاراي بەردٸم توقتاي قالىپ,
جۇلدىزدار جىپىرلايدى شوقتاي جانىپ.
بٸر شوق بار ٶزگەگٸمە قۇلاپ تٷسكەن,
بٸر ٶكٸنٸش بارادى ٸشتٸ وتتاي قارىپ.
جۇمباعىن تاعى جاسىرىپ ورنادى-اي تٷن,
كٶك جٷزٸ تاندىردايىن بولعانى ايقىن.
ىستىققا كٷيٸپ-پٸسٸپ شەشەم جاپقان –
ساپ-سارى نانعا ۇقسايدى تولعان اي تىم.
ىستىققا كٷيٸپ-پٸسٸپ ٶتتٸ اناشىم,
سۋىقتا جىلىتامىن دەپ كٶپ بالاسىن.
تٶبەمدە سامالاداي شىراق تۇتانسا,
سəۋلەسٸ سيقىر سازدان تٶكتٸ اراسىن.
جانىمنىڭ شٶلٸن باستىم سارىن ٸشٸپ,
جولىقتىم ەسكٸ əۋەنمەن ساعىنىسىپ.
تəڭٸردٸڭ رەۋشەن نۇرى شٷپٸلدەپ تۇر –
قابٸردٸڭ قۇلپىتاسىمەن دە شاعىلىسىپ...
ابسۋرد
بٸزدٸڭ ەلدە "بٸردەڭەنٸڭ"
جىرى بٸتپەي جاتىر əلٸ.
كەرەگٸم بار كٸمگە مەنٸڭ,
بۇل جەر اشتان قاتىرادى.
"بٸردەڭەنٸڭ" ارقاسىندا
دٶكەيلەر جٷر اقشا تاۋىپ.
ۇمىتار-اۋ قالتاسىن دا,
باسقا تٶنٸپ جاتسا قاۋٸپ...
اعام تٷگٸل, بٸر ٸنٸم دە
"بٸردەڭەگە" مٷشە بولدى.
نە جەتسٸن-اي تٸرٸ كٷنگە,
جوقتاۋ دا ەسكە تٷسە بەردٸ.
بٸزدٸڭ ەلدە "بٸردەڭەنٸڭ"
جىلى بٸتپەي جاتىر əلٸ.
كٷلگە اينالدى گٷل دەگەنٸم,
ٶرتكە ورانىپ جاپىراعى...
قۇرداس اقىن جەڭٸپ الدى
"بٸردەڭەدەن" بٸرٸنشٸ ورىن.
دوس سانادى ول مەنٸ مəڭگٸ,
بۋىمەنەن بٷگٸن سونىڭ.
"بٸردەڭە" عىپ كٷن كٶرەمٸن,
ەندٸ كەلەر توسام ايدى.
ٶلەر بولسام تٷندە ٶلەمٸن,
كٷندٸز قولىم بوسامايدى...
اداسپاۋ ٷشٸن اداسۋ
بۇلعاق تا بۇلعاق, بۇلعاق كٷن,
جوعالعان ەسكٸ سٷرلەۋمەن
تونالعان التىن ۋاقىتىمدى زىرلاتتىڭ...
سەن ساعىمداي بۇلدىرسىڭ,
مەن سەرتٸمدە قالاي تۇرماقپىن?
سەن ساعىمداي بۇلدىرسىڭ,
دەل قازٸر جارىلاتىن سيياقتى –
كەۋدەمە سىيماي مىڭ كٷرسٸن...
اقىلىمنان اداسايىن بٸر سەتكە,
ويلارىم شىڭعىرسىن!
اقىلىمنان اداسايىن بٸر سەتكە,
ەسٸمدٸ جيىپ سودان سوڭ,
ٶلەڭ جازۋ ٷشٸن مۇرسات بەر!..
ماڭدايىما مەنٸڭ قاراشى,
تامشىلاپ تۇرعان جوق پا بۇرشاق تەر?
ماڭدايىما مەنٸڭ قاراشى,
بارماقتاي باعىمدى كٶرەرسٸڭ,
ول دا ەڭٸرەيدٸ-اۋ, شاماسى.
...ٶمٸردٸڭ ايناسى ھەم ويناسى –
قايران جٷرەگٸمنٸڭ جاراسى!..
قارالى سۇلۋ
كٷنٸ بويى ارىلماي كٷيكٸ باستان,
تٷنٸ بويى مازا جوق, ۇيقى قاشقان.
دٶڭبەكشيدٸ جاس ارۋ تٶسەگٸندە,
دٶڭگەلەنٸپ اربايدى سيقىر-اسپان.
جىپىرلاعان جۇلدىزدى سەزبەدٸڭ بە-ەي,
قۇت ۇرلاعان قورقاۋدىڭ كٶزدەرٸندەي.
بٷكٸل عالام اپانعا اينالعانداي,
قىپىلداعان ەستە مە كەزدەرٸڭ كەي?..
سۇپ-سۋىق سۇق قادالىپ تۇردى كٶكتەن,
سىناق بولدى كٷتپەگەن بۇل بٸر ٶكتەم.
جالعىزدىقتىڭ قىز قالدى قۇشاعىندا,
جەتٸم قۇلىن – دەنەسٸ دٸر-دٸر ەتكەن.
قاس قايعىنىڭ قاپتادى تاس تٷنەگٸ,
جىلايدى ۇزاق, جٷرەگٸن جاس تٸلەدٸ.
ۇلىپ كەلٸپ قاماعان سۇمدىق ويلار -
جان-جاعىنان تالاعان قاسقىر ەدٸ!..
اسىلبەك جاڭبىرباي 1985 جىلدىڭ 17 قازانىندا ماڭعىستاۋ وبلىسى, بەينەۋ كەنتٸندە تۋعان. ٶلەڭدەر توپتاماسى «وتانىمىزدىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸنە تارتۋ» (2006ج.), «جاستار جىرلايدى» (2013ج.), «ماڭعىستاۋ ماقامدارى» (2013ج.) «جىر مارجانى» (2015ج.) جيناقتارىنا ەنگەن. حٸح «شابىت» حالىقارالىق شىعارماشىلىق جاستار فەستيۆالٸنٸڭ جەڭٸمپازى (2016ج.). «جانسۋسار» (2008ج.), «اسپان حاتتارى» (2016ج.) اتتى جىر كٸتاپتارىنىڭ اۆتورى.
