بٷگٸن الماتى قالاسىندا حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسى «ۇلىلار ٷندەستٸگٸ» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسييا ٶتكٸزدٸ. اتالعان شارا ۇلت ۇستازى ا.بايتۇرسىنۇلىنىڭ تۋعانىنا 150 جىل, زاڭعار جازۋشى م.ەۋەزوۆتٸڭ تۋعانىنا 125 جىل تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلىپ وتىر, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
ۇلتتىق كٸتاپحانا عيماراتىندا ٶتكەن القالى جيىنعا حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ دارحان قىدىرەلٸ, الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ارمان قىرىقباەۆ, بەلگٸلٸ قوعام قايراتكەرٸ مۇرات ەۋەزوۆ, قر ۇعا پرەزيدەنتٸ مۇرات جۇرىنوۆ, تمۇ اقساقالدار كەڭەسٸنەن مٷشەسٸ يكرام ادىربەكوۆ, م.ەۋەزوۆ اتىنداعى ەدەبيەت جەنە ٶنەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى كەنجەحان ماتىجانوۆ, قر ۇعا اكادەميگٸ مەمبەت قويگەلديەۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ سماعۇل ەلۋباي, سونداي-اق زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ مەن تانىمال عالىمدار قاتىستى.
تاعىلىمدى شارا اياسىندا, الاش قايراتكەرلەرٸ, ا.بايتۇرسىنۇلى جەنە م.ەۋەزوۆكە ارنالعان ارنايى كٶرمە ۇيىمداستىرىلدى.
باسقوسۋدى اكادەمييا باسشىسى دارحان قىدىرەلٸ جٷرگٸزٸپ وتىردى.
القالى جيىن اياسىندا قوس بٸردەي تۇرعىرلى تۇلعانىڭ مەرەيتويىنا وراي حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسى ەزٸرلەپ جارىققا شىعارعان بٸرقاتار ەڭبەكتەردٸڭ تانىستىرۋ رەسٸمٸ ٶتتٸ.
اتاپ ايتقاندا, تٷركٸ اكادەميياسى دايىنداعان «احمەت بايتۇرسىنۇلى جەنە الاش» جيناعىنا اقاڭنىڭ زامانداستارى, كەيٸنگٸ بۋىن ٶكٸلدەرٸ جەنە قازٸرگٸ زەرتتەۋشٸلەردٸڭ تاڭداۋلى ماقالالارى توپتاستىرىلعان. بۇل ەڭبەكتٸڭ اعىلشىن جەنە چەح تٸلدەرٸندەگٸ نۇسقالارى دا تٷركٸ اكادەميياسى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ چەحيياداعى ەلشٸلٸگٸمەن بٸرلەسٸپ جارىق كٶرگەنٸن ايتا كەتۋ كەرەك.
سونىمەن قاتار تٷركٸ اكادەميياسى كەزٸندە الاش ارىستارىمەن بٸرگە احمەت بايتۇرسىنۇلى دا بەلسەندٸ قاتىسىپ, پايىمدى پٸكٸرلەرٸن ورتاعا سالعان «قازاق بٸلٸمپازدارىنىڭ تۇڭعىش سيەزٸ» ماتەريلدارىن قايتا باسىپ شىعارىپ وتىر. بٸرەگەي باسىلىمعا تٶتە جازۋمەن باسىلعان تولىق فاكسيملەسٸ دە قوسا بەرٸلدٸ. بۇل تاريحي سيەزگە قازاق دالاسىنان عانا ەمەس, تٷركٸستاننان, بۇحارادان, مەسكەۋدەن تٷركٸ حالىقتارىنىڭ كەيبٸر بەدەلدٸ تۇلعالارى ٶكٸل بولىپ قاتىسقان.
حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسى تانىستىرعان كەلەسٸ ەڭبەك — مۇحتار ەۋەزوۆتىڭ ەيگٸلٸ قىرعىز ەپوسى «ماناس» تۋرالى مونوگرافيياسى.
«قىرعىزدىڭ باتىرلىق ەپوسى «ماناس». (كيرگيزسكيي گەرويچەسكيي ەپوس «ماناس») اتالاتىن اتالمىش كٸتاپ ەۋەزوۆتانۋشىلار مەن ماناس ەپوسىن زەرتتەۋشٸلەرگە كٶمەكشٸ قۇرال بولارى سٶزسٸز. مونوگرافييالىق ەڭبەكتٸڭ العاشقى نۇسقاسى 1934 جىلى دايىن بولعان ەكەن. اۆتور ونى ەرتٷرلٸ ساياسي-يدەولوگييالىق كەدەرگٸلەرگە بايلانىستى ٶزەگٸن ٶزگەرتپەگەنٸمەن ەر جىلدارى شۇقشيىپ رەداكتسييالاپ, ەسەلەپ ٶڭدەپ, بولاتتاي شىنىقتىرىپ, شىڭداي تٷسكەنٸ ەدٸ. اتالعان ەڭبەكتٸڭ 1936 جىلى ماشينكاعا تەرٸلگەن دايىن نۇسقاسىنىڭ كٶشٸرمەسٸ قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق عىلىم اكادەميياسى ش.ايتماتوۆ اتىنداعى تٸل جەنە ەدەبيەت ينستيتۋتى قولجازبالار قورىندا ساقتالعان. عىلىمي قوسىمشا رەتٸندە وسى ٷلگٸنٸڭ تولىق فاكسيميلەسٸ دە جارييالاندى. سونىمەن قاتار جيناققا 1952 جىلى 8 ماۋسىمدا فرۋنزە قالاسىندا ٶتكەن «ماناس» جىرىن زەرتتەۋگە ارنالعان كونفەرەنتسييادا م.ەۋەزوۆتٸڭ جاساعان «سوزدات نارودنىي ۆاريانت «ماناسا» دەگەن ەيگٸلٸ بايانداماسى دا ەنگٸزٸلدٸ.
سونىمەن قاتار, كەلەلٸ باسقوسۋ اياسىندا الاش مۇرالارىن زەرتتەپ جٷرگەن بٸرقاتار عالىم-قايراتكەرلەر تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ ارنايى ناگرادالارىمەن ماراپاتتالدى. تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ تاريحي-مەدەني بايلانىستارىن دامىتۋعا قوسقان زور ٷلەسٸ ٷشٸن اكادەميك مەمبەت قويگەلديەۆ اكادەمييانىڭ ارنايى التىن مەدالٸمەن, بەلگٸلٸ ەدەبيەتشٸ عالىم كەنجەحان ماتىجانوۆ تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ كٷمٸس مەدالٸمەن ماراپتالدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن بيىل احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ مەرەيتويى يۋنەسكو دەڭگەيٸندە اتالىپ ٶتۋدە.
وسىعان وراي, حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسى بيىل تٷركٸ ەلەمٸ كەڭٸستٸگٸندە ەيگٸلٸ تٷركولوگ, الاش قايراتكەرٸ ا.بايتۇرسىنۇلىنىڭ 150 جىلدىق جەنە كەمەڭگەر جازۋشى م.ەۋەزوۆتٸڭ 125 جىلدىق مەرەيتويىن جوعارى دەڭگەيدە اتاپ ٶتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى.
