بٷگٸن قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كٷنٸ. الماتىدا 1931-1933 جىلدارداعى اشارشىلىق قۇرباندارى ەسكەرتكٸشٸنٸڭ رەسمي اشىلۋ سالتاناتى بولدى, - دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" تٸلشٸسٸ الماتى قالاسى ەكٸمٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
بۇل شاراعا رەپرەسسييا مەن اشارشىلىققا ۇشىراعانداردىڭ ۇرپاقتارى, قوعام قايراتكەرلەرٸ, عالىمدار, قالا بەلسەندٸلەرٸ مەن جاستار قاتىستى.
الماتى ەكٸمٸ مونۋمەنتتٸڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تٸكەلەي تاپرىسماسىمەن اشىلىپ وتىرعانىنىن ايتتى. 1918-1933 جىلدار ارالىعىندا قازاقستاندا تٷرلٸ دەرەكتەر بويىنشا ٷش ميلليوننان استام ادام وپات بولعان, ال 1931-1933 جىلدارى 1 ميلليون 700 مىڭ ادام قىرىلىپ كەتكەن. 1937-1938 جىلدارى 100 مىڭنان استام قازاقستاندىق رەپرەسسيياعا ۇشىراعان.
"بٷگٸن مەملەكەت باسشىسىنىڭ "بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ" باعدارلاماسى اياسىندا اشارشىلىق قۇرباندارىنا ارنالعان ەسكەرتكٸشتٸ الماتىدا دا اشقالى وتىرمىز. ەلباسىنىڭ تٸكەلەي تاپسىرماسىنا سەيكەس ٶتكەن جىلى بٸز وسى ەسكەرتكٸشتٸ جاساۋعا بايقاۋ جارييالاعان ەدٸك. وعان جالپى سانى 21 جوبا تٷسٸپ, كٶپشٸلٸكتٸڭ, ارنايى مامانداردىڭ تالقىلاۋىنا ۇسىنىلدى. استاناداعى مەملەكەتتٸك كوميسسييانىڭ ۇيعارىمىمەن جوبالاردىڭ ٸشٸنەن بالاسىن كەۋدەسٸنە قىسقان انا بەينەسٸ جەڭٸمپاز دەپ تانىلدى. انا - بارشا تٸرشٸلٸكتٸڭ قاينار كٶزٸ, ۇلتتىڭ ۇيتقىسى, كەلەشەكتٸڭ كەپٸلٸ. انا قاسٸرەتٸ - ەل قاسٸرەتٸ. اشتىقتان بۇراتىلعان بولاشاعىن - ٶز سەبيٸن قۇشاقتاعان انانىڭ قايعىلى حالٸ سول كەزەڭدە ٶمٸر مەن ٶلٸمنٸڭ اراسىنداعى قازاق حالقىنىڭ باسىنان كەشكەن تالايلى تاعدىرىن شىنايى بەينەلەيتٸندەي. اشىلعالى وتىرعان ەسكەرتكٸش ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ جازىقسىز شەيٸت بولعان اتا-بابالار مەن انالاردىڭ رۋحىنا باس يٸپ, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ تەتتٸلٸگٸن, ازاتتىق پەن بەيبٸت ٶمٸردٸڭ باعا جەتپەس بايلىق ەكەنٸن ۇعىنا بٸلەتٸن كيەلٸ ورىن بولسىن دەپ تٸلەيمٸز! بۇل ەسكەرتكٸشتٸڭ مەنٸ - ٶتكەندەر رۋحىنا تاعزىم, ال, بولاشاق ٷشٸن - تاعىلىم", - دەدٸ باۋىرجان بايبەك.
1931-1933 جىلدارداعى اشتىق قۇرباندارىنىڭ ەسكەرتكٸشٸ "قاراعايلى" ساياباعىنداعى قابانباي باتىر مەن ناۋرىزباي باتىر كٶشەلەرٸنٸڭ قيىلىسىنا ورنالاسقان. قولا مەن گرانيتتەن جاسالعان, بيٸكتٸگٸ 3 مەتر بۇل ەسكەرتكٸشتٸ سەۋلەتشٸلەر قانات بەگۋليەۆ, ايدوس بٷركٸتباەۆ جەنە دۋلات ٷسەنباەۆتار جاسادى.
"اشتىقتان بۇراتىلعان سەبيٸنە قورعان بولا الماعان انا جٷرەگٸ قان جىلايدى. بالانىڭ كٶزٸ جۇمۋلى, اناسىن قۇشاقتاۋعا تٸپتٸ ەلٸ دە جوق. انا تابانىنىڭ استىندا بوس تٶڭكەرٸلگەن قازان جاتىر", - دەپ تٷسٸندٸردٸ مٷسٸن اۆتورلارى.
ايتا كەتەيٸك, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ 1997 جىلعى جارلىعى بويىنشا 31 مامىر رەپرەسسييا قۇرباندارىن ەسكە الۋ كٷنٸ بولىپ جارييالاندى. استانادا "اشارشىلىق قۇرباندارىنا ەسكەرتكٸش" مونۋمەنتٸ مەن "الجير" مۇراجاي كەشەنٸ, اشىلعان, ال الماتى وبلىسىندا اشارشىلىق قۇرباندارى مەن رەپرەسسيياعا ۇشىراعاندارعا مونۋمەنت قويىلعان, ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرلەرٸندە مۇراجايلار, ەسكەرتكٸشتەر,مەموريالدى كەشەندەر بار.
