فوتو: mobilaser.kz
مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترٸ ايدا بالاەۆا ٷكٸمەت وتىرىسىندا بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەرگە قولجەتٸمدٸلٸگٸن شەكتەۋ مەسەلەسٸ قاراستىرىلىپ جاتقانىن حابارلادى. 16 جاسقا تولماعان ازاماتتار ٷشٸن تٸركەۋگە تىيىم سالۋدى كٶزدەيتٸن زاڭ جوبالارى ەزٸرلەنٸپ, قوعامدىق تالقىلاۋعا شىعارىلعان. جوبا تيٸمدٸ ٸسكە اسىرىلۋى ٷشٸن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸ مەن جاساندى ينتەللەكت جەنە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلٸگٸمەن بٸرلەسٸپ پايدالانۋشىلاردىڭ جاسىن تەكسەرۋ مەحانيزمدەرٸ ەزٸرلەنەدٸ, قاجەت بولسا جاۋاپكەرشٸلٸك شارالارى دا قاراستىرىلادى. سونىمەن قاتار, مەدياساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋعا, تەۋەلسٸز باق-تى قولداۋعا, ونلاين-پلاتفورمالار مەن باق اراسىنداعى جارنامانى رەتتەۋگە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلۋدا. وسى ورايدا Ult.kz تٸلشٸسٸ مامانداردان مەسەلەنٸڭ مەنٸسٸن سۇراپ كٶردٸ.
كونتەنتتٸ سۇرىپتاۋ تەجٸريبەسٸ كەرەك
«شاڭىراق» وتباسىن قولداۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى, قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى ەيەلدەر ٸستەرٸ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسييانىڭ مٷشەسٸ, كٶپبالالى انا لەززات قوجاحمەتوۆانىڭ ايتۋىنشا, بالالاردىڭ قانداي كونتەنت تۇتىنىپ جٷرگەنٸ, قانداي تەربيە مەن بٸلٸم الىپ جاتقانى تەك اتا-انالاردىڭ عانا ەمەس, مەملەكەتتٸڭ دە باقىلاۋىندا بولۋى تيٸس دەدٸ.
فوتو: لەززات قوجاحمەتوۆانىڭ Facebook پاراقشاسىنان
«پرەزيدەنت كەشە ۇلتتىق قۇرىلتايدا جاساندى ينتەللەكت مەسەلەسٸنە ارنايى توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, جاساندى ينتەللەكت دايىن دٷنيەنٸ كٶشٸرٸپ الۋ ەمەس, ونى تيٸمدٸ پايدالانا بٸلۋ قاجەت. سونىمەن قاتار ونىڭ جاقسى جەنە جامان جاقتارىن جان-جاقتى سارالاۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
مەسەلەن, بالالارعا قاتىستى كەيبٸر ەلدەردە 14 جاسقا دەيٸن, ال كەيبٸر مەملەكەتتەردە ودان دا جوعارى جاسقا دەيٸن ينتەرنەتكە شەكتەۋ قويىلعان. ياعني ساپالى ەرٸ دۇرىس كونتەنتتٸ سۇرىپتاۋ تەجٸريبەسٸ بار. وسىنداي تەجٸريبەنٸ بٸزگە دە ەنگٸزۋ قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. بالالاردىڭ قانداي كونتەنت تۇتىنىپ جٷرگەنٸ, قانداي تەربيە مەن بٸلٸم الىپ جاتقانى تەك اتا-انالاردىڭ عانا ەمەس, مەملەكەتتٸڭ دە باقىلاۋىندا بولۋى تيٸس دەدٸ.
مەن بۇل پٸكٸرمەن تولىقتاي كەلٸسەمٸن. سەبەبٸ قازٸر اتا-انالاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ جۇمىستا جٷرەدٸ, ال بالالارىمىزدىڭ قانداي اقپارات الىپ جاتقانىن, نەنٸ ٷيرەنٸپ جٷرگەنٸن جيٸ بٸلە بەرمەيمٸز. قازٸرگٸ الفا, زەت ۇرپاق ٶكٸلدەرٸ جەكە ٶمٸرگە بەيٸم, كٶپشٸلٸكپەن ارالاسا بەرمەيدٸ. پرەزيدەنت ەسٸرەسە ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸڭ ىقپالىنا توقتالىپ, كەيبٸر جاستاردىڭ سول جەلٸلەر سٸڭٸرگەن يدەولوگييامەن ٶمٸر سٷرٸپ, تٸپتٸ مەملەكەتتەردە تۇراقسىزدىق تۋدىرىپ جاتقانىن ايتتى. بۇل – بٸز باقىلاۋدى ەلسٸرەتٸپ العانىمىزدىڭ كٶرٸنٸسٸ», – دەيدٸ لەززات قوجاحمەتوۆا.
سونىمەن قاتار, ول سٶزٸندە, شەكتەن تىس ەركٸندٸككە جول بەرمەي, ارنايى زاڭدار قابىلداۋ قاجەتٸن قولدايتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
«جاستاردىڭ ۇلتقا دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸگٸ, پاتريوتتىق تەربيەسٸ, دٷنيەتانىمى قاداعالاۋسىز قالىپ بارادى. سوندىقتان شەكتەن تىس ەركٸندٸككە جول بەرمەي, ارنايى زاڭدار قابىلداۋ قاجەتتٸگٸن پرەزيدەنت ناقتى ايتتى. مەن دە وسى پٸكٸردٸ قولدايمىن.
ٶزٸم كٶپ بالالى انامىن. ەكٸ بالام مەكتەپتە وقيدى. بۇرىن ٷلكەندەر كٸتاپ وقىپ ٶستٸ, ال قازٸرگٸ بالالاردىڭ نە كٶرٸپ, نە تىڭداپ ٶسٸپ جاتقانىن بٸز كەيدە بٸلمەي قالامىز. ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە تٷرلٸ بوقتىق سٶزدەر مەن ۇياتسىز بەينەماتەريالدار ٶتە كٶپ. سول سەبەپتٸ مۇنداي كونتەنتكە زاڭ جٷزٸندە شەكتەۋ قويىلىپ, قاتاڭ باقىلاۋ جٷرگٸزٸلسە, مەن اتا-انا رەتٸندە تولىق قولدايمىن», – دەيدٸ لەززات قوجاحمەتوۆا.
تىيىم – ۋاقىتشا, تٷسٸنٸك – تۇراقتى
بٷگٸنگٸ قوعامدا ەلەۋمەتتٸك جەلٸ تەك بايلانىس قۇرالى ەمەس, بالانىڭ ساناسىن قالىپتاستىراتىن قۋاتتى ورتاعا اينالدى. قولىنا سمارتفون ۇستاعان بالا ۆيرتۋالدى ەلەمگە ەرتە ەنٸپ, شىنايى ٶمٸرمەن بايلانىسى ەلسٸرەپ بارا جاتقانداي. وسى تۇستا قوعامدى الاڭداتقان باستى ساۋال تۋىندايدى: بالانى ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەن قالاي قورعاۋ كەرەك? بۇل تۋرالى №173 مەكتەپ-ليتسەيدٸڭ باستاۋىش سىنىپ مۇعالٸمٸ گٷلباقىت مۇزدىباەۆا تالداپ بەردٸ.
فوتو: گٷلباقىت مۇزدىباەۆانىڭ جەكە مۇراعاتىنان
پەداگوگتىڭ ايتۋىنشا, مەسەلەنٸڭ شەشٸمٸ قاتاڭ تىيىمدا ەمەس, سانالى تەربيەدە جاتىر. بالانىڭ ەلەۋمەتتٸك جەلٸگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن تەك شەكتەۋ ارقىلى توقتاتۋ مٷمكٸن ەمەس.
«كەرٸسٸنشە, قاتاڭ تىيىم بالانىڭ جاسىرىن تٷردە ينتەرنەتكە ەۋەستەنۋٸنە, ال بۇل ٶز كەزەگٸندە باقىلاۋسىز قاۋٸپكە الىپ كەلەدٸ. سوندىقتان پەداگوگ ٷشٸن ەڭ دۇرىس جول بالامەن اشىق ەڭگٸمە جٷرگٸزٸپ, ەلەۋمەتتٸك جەلٸنٸڭ پايدالى جەنە زيياندى تۇستارىن سالىستىرا وتىرىپ تٷسٸندٸرۋ. ارتىق اقپارات, جالعان بەينەلەر, كيبەربۋللينگ, تەۋەلدٸلٸك, بۇلار بالانىڭ پسيحولوگييالىق دامۋىنا كەرٸ ەسەر ەتەتٸن فاكتورلار. مۇنى بالا ٶزٸ تٷسٸنگەندە عانا, شەكتەۋ نەتيجە بەرەدٸ. پەداگوگيكالىق تەجٸريبە كٶرسەتكەندەي, ەر جاستاعى بالاعا قويىلاتىن تالاپ تا ەرتٷرلٸ بولۋى تيٸس. باستاۋىش سىنىپ وقۋشىسى ٷشٸن گادجەت – ويىنشىق. سوندىقتان بۇل كەزەڭدە ناقتى ۋاقىتتىق شەكتەۋ مەن قوزعالىسقا, ويىنعا, كٸتاپقا باۋلۋ ماڭىزدى», – دەيدٸ پەداگوگ گٷلباقىت ٶمٸرزاققىزى.
ماماننىڭ ايتۋنىشا, جاسٶسپٸرٸم كەزەڭدە ينتەرنەت قاۋٸپسٸزدٸگٸ, جەكە دەرەكتەردٸ قورعاۋ, فەيك اقپاراتتى اجىراتۋ مەسەلەلەرٸ الدىڭعى ورىنعا شىعادى. ال جوعارى سىنىپتا بالاعا سەنٸم ارتىپ, ٶزٸن-ٶزٸ باقىلاۋعا, ۋاقىتتى دۇرىس باسقارۋعا ٷيرەتۋ تەربيەنٸڭ نەگٸزگٸ باعىتى بولۋى تيٸس.
«قازٸرگٸ بالا بۇيرىقتى ەمەس, دەلەلدٸ قابىلدايدى. سوندىقتان پەداگوگ پەن اتا-انا بالامەن تەڭ دەرەجەدە سٶيلەسٸپ, ونىڭ پٸكٸرٸن تىڭداي بٸلۋٸ قاجەت. «نەگە شەكتەۋ كەرەك?» دەگەن سۇراققا دايىن جاۋاپ بەرۋ ەمەس, بالانىڭ ٶزٸنە وي سالۋ ناعىز تەربيەلٸك تەسٸل. ەگەر بالانىڭ ٶمٸرٸندە ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەن باسقا قىزىق بولماسا, كەز كەلگەن شەكتەۋ سەتسٸز بولادى. ٷيٸرمەلەر, سپورت, شىعارماشىلىق, كٸتاپ وقۋ الانىڭ ٸشكٸ ەلەمٸن بايىتاتىن, ۆيرتۋالدى تەۋەلدٸلٸكتٸ ەلسٸرەتەتٸن باستى قۇرالدار. مۇندا مەكتەپتٸڭ دە, قوعامنىڭ دا رٶلٸ زور. بالاعا «تەلەفوندى از قولدان» دەپ ايتىپ تۇرىپ, ٶزٸمٸز ەكراننان باس الماي وتىرساق, تەربيەنٸڭ نەتيجەسٸ بولمايدى. سوندىقتان پەداگوگتار اتا-انامەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ, ورتاق تالاپ پەن بٸرٸزدٸ تەربيە جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋى تيٸس», – دەيدٸ گٷلباقىت مۇزدىباەۆا.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بالانىڭ ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەن تولىقتاي الىستاۋى مٷمكٸن ەمەس. بۇل – زامان تالابى. بٸراق ونى زيياننان قورعاپ, سانالى قولدانۋعا ٷيرەتۋ بٷگٸنگٸ پەداگوگ پەن اتا-انانىڭ ورتاق مٸندەتٸ.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
