ەپيدەميولوگييالىق جاعدايعا بايلانىستى بٷگٸندە قورعاس ٶڭٸرٸندە بۇرىنعى قاربالاس تٸرشٸلٸك سايابىرسىعان. دەگەنمەن, «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا حالىقارالىق قارىم-قاتىناس مٷلدە توقتاپ قالعان جوق. ساقتىق شارالارى بارىنشا كٷشەيتٸلگەن كەدەندە جولاۋشىلار قاتىناسى توقتاعانىمەن ترانزيتتٸك جٷك تاسىمالداۋ جۇمىسى جالعاسۋدا.
ٶتكەن جىلدىڭ باسىندا تولىق قۋاتىندا قولدانىسقا بەرٸلگەن «نۇر جولى» اۆتوكٶلٸكتەردٸ ٶتكٸزۋ بەكەتٸ قىزمەتكەرلەرٸ العاشقى جارتى جىلدا 30 مىڭنان استام جٷك كٶلٸگٸن جەنە 40 مىڭنان استام جولاۋشىلاردى تاسىمالداعان 3 مىڭنان استام اۆتوبۋستى رەسٸمدەپ, سول قىزمەتٸنەن ەل قورجىنىنا 7 ميللياردتان استام تەڭگەلەي قارجى ەكەلگەن بولاتىن. جىل سوڭىنا دەيٸن بۇل ٷردٸس ەسەلەپ ارتىپ, «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» تاس جولى ەلٸمٸزدٸڭ قارجى قورىن تولىقتىرا تٷسكەن.
بٷكٸل دٷنيەجٷزٸ حالىقتارىنىڭ تٸرشٸلٸگٸنە تۇساۋ سالعان جۇقپالى ٸندەت تابىستىڭ تايقازانىن تاسىتقان حالىقارالىق «نۇر جولى» اۆتوكٶلٸكتەردٸ ٶتكٸزۋ بەكەتٸنٸڭ جۇمىسىن تەجەپ تۇر. جالپى كٶلەمٸ 25 گەكتار جەردٸ الىپ جاتقان, كٶلٸكتەردٸڭ قاۋٸپسٸز كٸرٸپ-شىعۋىن باقىلايتىن ەلەمدٸك وزىق قۇرالدارمەن جابدىقتالعان 8 جولاعى بار بەكەتتٸڭ كٷنٸنە 2500 جٷك كٶلٸگٸن ٶتكٸزەتٸن مٷمكٸندٸگٸ بار. الايدا جاعدايعا بايلانىستى قازٸر كەدەن ارقىلى كٷنٸنە 25-30 جٷك كٶلٸگٸ ٶتكٸزٸلۋدە. ولاردىڭ جٷرگٸزۋشٸلەرٸ مەن جولسەرٸكتەرٸ شەگاراشىلار مەن كەدەنشٸلەردٸڭ جەنە ەپيدەميولوگ دەرٸگەرلەردٸڭ قاتاڭ باقىلاۋىنا الىنعان.
مۇندا شەگاراشىلار مەن بەكەت قىزمەتكەرلەرٸن جەنە باسقا دا كەدەنگە كەلۋشٸلەردٸڭ دەنە قىزۋى كٷندەلٸكتٸ تەكسەرٸلٸپ, بارشاعا بەتپەردە تاعىپ جٷرۋ تالاپ ەتٸلەدٸ. كەدەننەن نەگٸزٸنەن قىتايدان نەمەسە قحر ارقىلى باسقا شەت ەلدەردەن ساتىپ الىنعان ترانزيتتٸك تەحنيكالار ٶتكٸزٸلۋدە. كەرٸسٸنشە, بٷگٸندە «قۇرعاق پورتتا» قاربالاس تٸرشٸلٸك قىزىپ تۇر. سوڭعى كەزدە تەمٸر جول ارقىلى تاسىلاتىن حالىقارالىق جٷك كٶلەمٸ بۇرىنعىدان ەسەلەپ ارتقانى بايقالادى.
ٷستٸمٸزدەگٸ جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ «قورعاس» شەگارا ماڭى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ورتالىعى» ەلٸمٸزدٸڭ سان تارابىنان كەلەتٸن ساياحاتشىلارعا ەسٸگٸن اراكٸدٸك جاپقان بولاتىن. ال ناۋرىز ايىنىڭ 15 جۇلدىزىنان باستاپ الماتى وبلىسى باس سانيتارلىق دەرٸگەرٸنٸڭ بۇيرىعىمەن مۇندا كارانتين جارييالاندى. ياعني, حالىقارالىق ٸرٸ ساۋدا ورتالىعى ٷش ايدان بەرٸ قاڭىراپ بوس تۇر.
وسى سەتتٸ تيٸمدٸ پايدالانعان ورتالىق ەكٸمشٸلٸگٸ جولاۋشىلار ٶتكەلٸ عيماراتىن جٶندەۋدەن ٶتكٸزۋگە 70 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجى بٶلٸپ, جولاۋشىلار تەرمينالىن تولىق جاڭالادى. عيماراتتىڭ كافەلدەن تٶسەلگەن ەدەنٸن توپپينگپەن اۋىستىرىپ, بۇرىنعى جولاۋشىلار جولاقتارىن بٸر-بٸرٸنەن بٶلٸپ تۇرعان تەمٸر قورشاۋلاردى الىپ تاستاپ, ورىنىنا ەينەكتەن جاسالعان ٶتكەلدەر ورناتتى. سونىمەن قاتار ورتالىقتا جٷك قابىلدايتىن نٷكتەلەر كٶبەيتٸلدٸ. وسىنىڭ بەرٸ الداعى ۋاقىتتا «قورعاس» شەگارا ماڭى حالىقارالىق ورتالىعىنا» كەلۋشٸلەرگە ساۋدا-ساتتىق جاساۋعا قولايلى جاعداي تۋعىزىپ, ساياحاتشىلاردىڭ شەگارادان ٶتۋ رەسٸمدەرٸن جەدەلدەتەدٸ.
مىرزاعالي نۇرسەيٸت,
پانفيلوۆ اۋدانى
الماتى وبلىسى
