اۆتورستۆو يلليۋستراتسيي - Ink Architects
ەلەم جەنە قازاقستان قالالارىنىڭ سەۋلەت سالاسىنداعى سوڭعى باعىتتار تۋرالى قر بەلگٸلٸ سەۋلەتشٸسٸ, INK Architects نەگٸزٸن قالاۋشى, بريتاندىق سەۋلەتشٸلەر كورولدٸك ينستيتۋتىنىڭ قۇرمەتتٸ مٷشەسٸ, IAAM اكادەميگٸ جەنە AIA (امەريكاندىق سەۋلەتشٸلەر ينستيتۋتى) قۇرمەتتٸ مٷشەسٸ نۇرلان كاميتوۆ ايتىپ بەردٸ, – دەپ حابارلايدى Ult.kz.
ترەند 1. ىقشامدىلىق جەنە مۋلتيفۋنكتسيونالدىلىق
نۇرلان كاميتوۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, ەلەم حالقى اراسىندا, سونىڭ ٸشٸندە قازاقستاندا دا قالالىق كەڭٸستٸكتەردٸڭ جاياۋ جٷرگٸنشٸلٸك, ادام-تسەنتريزم, ىقشامدىلىعى مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸ تاقىرىبى بارعان سايىن سۇرانىسقا يە بولا تٷسۋدە.
ول, الىس ٶتكەنگە كەتكەن كەڭەستٸك اۋقىممەن سالىستىرعاندا, ماحاللالار ادامي اۋقىمعا سەيكەس ىقشام بولاتىنىن اتاپ ٶتتٸ. بۇل, سونىڭ ٸشٸندە, كەڭٸستٸكتٸ تيٸمدٸ جوسپارلاۋداعى جاڭا بولمىستار مەن ادامداردىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸنە سەيكەس پٸشٸمدەلۋٸ كەرەك ٷلكەن, كەڭەستٸك كەڭٸستٸكتەرگە دە قاتىستى.
مۇنداي كەڭٸستٸكتەرگە مىسال رەتٸندە اۆتوموبيلگە دەيٸنگٸ دەۋٸردە قۇرىلعان ەۋروپا قالالارىنىڭ تاريحي اۋداندارىن كەلتٸرۋگە بولادى. الماتىدا بۇل "التىن الاڭ" دەپ اتالاتىن اۋدان, استانادا- جاياۋ جٷرگٸنشٸلەر ٶتكەلدەرٸ جەنە ت.ب. كٶبٸرەك كٶرۋگە بولاتىن وڭ جاعالاۋدىڭ تاريحي بٶلٸگٸ.
نۇرلان كاميتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ٶمٸر سٷرۋگە قولايلى كۆارتالدار دەگەنٸمٸز جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار مەن قوناقتارعا ىڭعايلى بولۋ ٷشٸن وڭتايلى پارامەترلٸ قۇرىلىس, مىسالى, «قۇدىق» ەسەرٸن بولدىرماۋ ٷشٸن اۋلانىڭ ەنٸ – ٷيدٸڭ بيٸكتٸگٸنەن كەم بولماۋى كەرەك. بۇدان باسقا, مۇنداي اۋداندا دەمالۋعا ارنالعان جاسىل جەنە ساۋىقتىرۋ ايماقتارى بار, ادامداردىڭ قارىم-قاتىناسى مەن قاۋىمداستىقتار قۇرۋعا ارنالعان قوعامدىق جەنە جەكە ايماقتار, قۇرىلىس نىساندارىنا جاياۋ جٷرگٸنشٸلەرگە قولجەتٸمدٸلٸك قامتاماسىز ەتٸلگەن, قىزمەت كٶرسەتۋ نىساندارى بار دامىعان ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىم جەنە ت. ب ەسكەرٸلگەن كامەرالىق اۋلالار كٶپ.
فوتو: نۇرلان كاميتوۆتىڭ مۇراعاتىنان
سونداي - اق, نۇرلان كاميتوۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇرىن مەگاپوليستەردەگٸ ٶمٸر - جۇمىس, بٸلٸم جەنە ويىن-ساۋىق - نەگٸزٸنەن قالا ورتالىعىندا شوعىرلانعانى كٶپشٸلٸككە ٷيرەنشٸكتٸ بولاتىن. بٸراق سوڭعى جىلدارى, ەسٸرەسە پاندەمييادان كەيٸن جەنە تەحنولوگييانىڭ دامۋىمەن مۇنداي مودەل بٸرتٸندەپ ٶتكەنگە اينالدى.
"ورتالىقسىزداندىرۋ جەنە فۋنكتسييالاردى تەڭدەستٸرە بٶلۋ — بۇل پاندەمييا كەزٸندە كٷشەيگەن جاڭا ترەند", - دەيدٸ نۇرلان كاميتوۆ. - بٷگٸندە ادامدار ٶزدەرٸنٸڭ تۇرعىلىقتى جەرٸندە ٶمٸر سٷرۋگە, جۇمىس ٸستەۋگە, دەمالۋعا جەنە دامۋعا ۇمتىلادى. سوندىقتان, جاڭا اۋداندار كەڭەستٸك تۇرعىن اۋداندارعا - زاۋىتتارعا بٶلۋ پرينتسيپٸ بويىنشا ەمەس, كٶپفۋنكتسيونالدىلىق دەڭگەيٸ جەنە ادامدارعا كٷندەلٸكتٸ قاجەت نەرسەنٸڭ قادامدىق قولجەتٸمدٸلٸگٸ بويىنشا جوبالانۋدا".
مىسال ٷشٸن, پاريجدە ەكولوگييالىق تازا, قاۋٸپسٸز جەنە ىڭعايلى قالالىق ورتاسى بار «15 مينۋتتىق قالا» بەلسەندٸ تٷردە ەنگٸزٸلۋدە. مۇنداي اۋدانداردا كٶلٸككە كٸرۋگە شەكتەۋلەر ەنگٸزٸلٸپ, ۆەلوسيپەدشٸلەرگە, سونداي-اق ساياباقتار مەن جاسىل ايماقتارعا كٶبٸرەك ورىن بەرٸلەدٸ. سونىمەن قاتار, مەكتەپتەردە, بارلىق جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار ٷشٸن قول جەتٸمدٸ جاسىل جەنە سپورت الاڭدارى پايدا بولۋدا. سونداي-اق, بارسەلونادا اۆتوموبيلدەر ٷشٸن جابىلعان بۇرىنعى جول كٶشەلەرٸنٸڭ ورنىن ويىن الاڭدارى مەن جاياۋ جٷرۋ مارشرۋتتارىمەن, دەمالىس الاڭدارىمەن, ورىندىقتارمەن جابدىقتايدى, كٶبٸرەك جاسىل جەلەكتەر مەن اعاشتار وتىرعىزادى.
الماتىدا ەر ۋاقىتتا قالا ورتالىعىنا بارماي-اق ٶز اۋدانىندا جۇمىس ٸستەۋگە, وقۋعا جەنە دەمالۋعا بولاتىن, تۇرعىندارعا ىڭعايلى كٶپورتالىلىقتى قۇرۋ تاعى بٸر مىسال بولا الادى. كٶپورتالىلىقتىڭ بٸر بٶلٸگٸنٸڭ جوباسىندا Ink Architects كومپانيياسى دا جۇمىس ٸستەيدٸ. جاڭا اۋدانداردا مەكتەپتەر, بالاباقشالار, ەمحانالار, ساياباقتار, سپورت ورتالىقتارى, كوممەرتسييالىق نىساندار, بازارلار, دەرٸحانالار, كافەلەر جەنە باسقا دا تاماقتانۋ ورىندارى جەنە ت. ب. سيياقتى كٶرنەكتٸ نىساندارى بار, دامىعان ينفراقۇرىلىم بولادى دەپ بولجانۋدا. بۇل ەسٸرەسە وڭتٷستٸك استانانىڭ ماڭىنداعى, دامىعان ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمدى, جۇمىسقا ورنالاسۋ مٷمكٸندٸكتەرٸ بار جۇمىس كەڭٸستٸگٸن, ەرتٷرلٸ وتباسىلار ٷشٸن تارتىمدى تۇرعىن ٷيدٸ, جۇمىس, دەمالىس جەنە ويىن-ساۋىق ورىندارىنىڭ قادامدىق قولجەتٸمدٸلٸگٸن, جاياۋ جٷرگٸنشٸلەر مەن ۆەلوسيپەدشٸلەرگە ىڭعايلى كٶشەلەردٸ قۇرۋدى قاجەت ەتەتٸن اۋداندارعا قاتىستى.
ترەند 2. سەيكەستٸك
ساراپشى اتاپ ٶتكەندەي, قازٸر ادامدار ٶزدەرٸن انىقتاي الاتىن تانىس جەنە تٷسٸنٸكتٸ كەڭٸستٸكتٸك بٸرلٸككە مۇقتاج. الايدا, كٶبٸنەسە زاماناۋي ديزاين, كەرٸسٸنشە, بەت-ەلپەتسٸز كەڭٸستٸكتەر قۇرۋ ارقىلى قاۋىمداستىق سەزٸمٸن بۇزۋى مٷمكٸن.
«شىندىعىندا, اۋداندار شاعىن, اۋىل شامالاس بولۋى كەرەك. بۇل رەتتە, ەر اۋداننىڭ بۇل جەردٸڭ تاريحىمەن نەمەسە جەرگٸلٸكتٸ كٶرٸكتٸ جەرلەرٸمەن بايلانىستى ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸ مەن اتاۋى بولۋى كەرەك. سوندىقتان, جەرگٸلٸكتٸ كٶرسەتكٸشتەرگە, تاريحقا ويۋ-ٶرنەك جەنە ت. ب. سٸلتەمەلەرٸ بار ناۆيگاتسييا مەن سەۋلەت بەلسەندٸ دامىپ كەلەدٸ. بٸزدٸڭ ادامدار مەدەني ٷلگٸلەرگە كٶبٸرەك تارتىلۋدا, قالالىق ورتادا ۇلتتىق ٷلگٸلەردٸ كٶبٸرەك كٶرۋگە بولادى», - دەيدٸ نۇرلان كاميتوۆ.
شەتەلدەن مىسال رەتٸندە ەلەمنٸڭ ٸرٸ مەگاپوليستەرٸندە ناقتى بٶلٸنۋٸ بار جەكەلەگەن اۋدانداردى, سونىڭ ٸشٸندە لوندونداعى سوحو جەنە حاكني, نيۋ-يوركتەگٸ مانحەتتەن جەنە برۋكلين اۋداندارىن جەنە ت. ب. ايتۋعا بولادى. الماتىدا بۇل "التىن الاڭ" دەپ اتالاتىن اۋدانداعى قارجى ورتالىعى, جاتىن شاعىن اۋداندار جەنە ت. ب. وڭتٷستٸك استانانىڭ جاڭا كٶپورتالىقتارىندا, مىسالى, الماتىنىڭ شىعىس جەنە باتىس قاقپالارى جوبالارىندا, تاشكەنتتەگٸ چيرچيك جاڭا اۋدانىنىڭ جەنە ت. ب. جوبالارىندا Ink Architects كومپانيياسى ٶزٸندٸك اتموسفەرانى ەرەكشە قولجازبامەن جوبالايدى.
ترەند 3. ميكروموبيلدٸلٸك جەنە Vision Zero
سەۋلەتشٸنٸڭ پٸكٸرٸنشە, قالالاردا جول قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرىپ قانا قويماي, ونى باياۋ ٶزگەرەتٸن جەنە تيٸمدٸ ەتەتٸن اينالما جولدار مەن جولايرىقتار كٶبٸرەك پايدا بولادى. سونداي-اق, ۆەلوسيپەد جولدارى مەن بالامالى كٶلٸكتەرگە ارنالعان ارنايى جولاقتار جەلٸسٸ ايتارلىقتاي كەڭەيەدٸ, بۇل ۆەلوسيپەدشٸلەر ٷشٸن دە, ساموكاتتار مەن باسقا دا ميكروموبيلدٸلٸك قۇرالدارىن پايدالانۋشىلار ٷشٸن دە قولايلى جاعداي جاسايدى. جالپى, قوعامدىق كٶلٸك, نۇرلان كاميتوۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, الداعى ونجىلدىقتاردا قولجەتٸمدٸ ەرٸ الۋان تٷرلٸ بولادى: مارشرۋتتار سانى ارتادى, كٶلٸكتٸڭ جاڭا تٷرلەرٸ پايدا بولادى, ال قولدانىستاعى جەلٸلەر جولاۋشىلارعا قىزمەت كٶرسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ٷشٸن جاڭعىرتىلادى.
INK Architects الماتىنىڭ جاڭا كٶپورتالىقتى – باتىس قاقپاسىندا وسىنداي جايلاردى جوبالايدى, دەل سولاي مارشرۋتتار مەن قوعامدىق كٶلٸك ايالدامالارىن ۇسىنادى. بولاشاق بۋىن قالاسىنىڭ اۋداندارىندا ۆەلوسيپەد ينفراقۇرىلىمى, باعدارشامدار مەن توقتاپ قالۋدى بولدىرمايتىن جەنە سونىمەن بٸرگە جول قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىراتىن, قيىلىستارداعى شاعىن اينالمالى قوزعالىستار جوسپارلانۋدا.
سونىمەن قاتار, جاڭا اۋدانداردا كەڭٸرەك جاياۋ جٷرگٸنشٸلەر تروتۋارلارىن, قوعامدىق كٶلٸككە ارنالعان ارنايى جولاقتاردى, وقشاۋلانعان ۆەلوجولداردى, كٶگالداندىرۋدى جوبالاۋ ۇسىنىلادى.
"ويلاستىرىلعان كٶشە ورتاسى اۆتوكٶلٸكتەردٸڭ, سكۋتەرلەردٸڭ جەنە ۆەلوسيپەدتەردٸڭ جىلدامدىعىن رەتتەي الادى, جاياۋ جٷرگٸنشٸلەردٸڭ جايلىلىعى مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرادى. نەتيجەسٸندە كوممەرتسييانىڭ تابىستىلىعى, پەتەرلەردٸڭ قۇنى ارتىپ, جاياۋ جٷرگٸنشٸلەر اعىندارى بويىنداعى شاعىن بيزنەس, كەسٸپكەرلٸك ىنتالاندىرىلماق. ىڭعايلى, جايلى جەنە جاياۋ جٷرگٸنشٸلەرگە ارنالعان اۋداندار اۆتوكٶلٸك جٷرگٸزۋشٸلەرٸنە وڭتايلاستىرىلعان اۋداندارمەن سالىستىرعاندا قىمباتتادى", - دەدٸ نۇرلان كاميتوۆ.
سونىمەن قاتار, ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, اۆتوكٶلٸككە بالاما قوزعالىس تٷرلەرٸن دامىتۋ كوممەرتسييا مەن تاماقتانۋ ورىندارىنا ٶتٸمدٸلٸكتٸڭ ٶسۋٸنە ىقپال ەتەدٸ. مىسالى, تيميريازەۆ كٶشەسٸندەگٸ بەلسەندٸ قاسبەتتەردٸڭ سانى قولايلى ورتا مەن جات جەلٸسٸن قۇرۋ ەسەبٸنەن ٶستٸ.
