فوتو: مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸ
بٷگٸن قر مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸنٸڭ كەڭەيتٸلگەن القا وتىرىسى ٶتتٸ. جيىندا مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترٸ ايدا بالاەۆا 2025 جىلعى جۇمىستىڭ باعىت-باعدارىنا, ماقسات-مٸندەتتەرٸنە توقتالدى.
«2025 جىل – يدەولوگييالىق تۇرعىدا ەرەكشە اتاۋلى جىل», – دەدٸ مينيستر.
بيىل بٸرقاتار اتاۋلى مەرەيتويلار مەن مەدەني ٸس-شارالار ٶتكٸزٸلەدٸ. ولاردىڭ قاتارىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 30 جىلدىعى, ۇلى جەڭٸستٸڭ 80 جىلدىعى, كونستيتۋتسييانىڭ 30 جىلدىعى, ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەر كٶشباسشىلارىنىڭ سەزٸ بار. سونىمەن قاتار, اباي قۇنانبايۇلىنىڭ 180 جىلدىعى, شوقان ۋەليحانوۆتىڭ 190 جىلدىعى, نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸڭ 100 جىلدىعى جەنە باسقا دا كٶرنەكتٸ تۇلعالاردىڭ مەرەيتويلارى اتالىپ ٶتپەك.
اتالعان مەرەيتويلىق ەرٸ ماڭىزدى ٸس-شارالارمەن قاتار, بەلگٸلٸ تۇلعالاردىڭ مەرەيتويلارىن دا جوعارى دەڭگەيدە ٶتكٸزۋ مٸندەتٸ تۇر.
«بۇل ٸس-شارالارعا قاتىستى كەشەندٸ جوسپار بەكٸتٸلدٸ. دەگەنمەن اتقارىلار جۇمىستار فورمالدى تٷردە ٶتپەۋٸ كەرەك. ەر ٸس-شارانىڭ مەنٸ مەن مازمۇنى, تاعىلىمى تەرەڭ بولۋعا تيٸس», – دەدٸ ايدا بالاەۆا.
ۇلى جەڭٸستٸڭ 80 جىلدىعى اياسىندا اۋقىمدى ٸس-شارالار جوسپارلانۋدا. سونداي-اق, «باتىرلارعا تاعزىم» ونلاين-پلاتفورماسى ٸسكە قوسىلادى. پورتالعا 1 ملن-عا جۋىق قازاقستاندىق جاۋىنگەردٸڭ ەسٸمٸ بويىنشا مەلٸمەتتەر, سونداي-اق جەكە قۇجاتتارى مەن فوتوسۋرەتتەرٸ ەنگٸزٸلدٸ.
ايدا بالاەۆا سالانى تسيفرلاندىرۋ مەسەلەسٸنە دە جٸتٸ نازار اۋدارۋ قاجەتٸن ايتتى. تسيفرلاندىرۋ – مەدەنيەت پەن اقپارات سالاسىنداعى تىڭ مٷمكٸندٸكتەر الاڭى.
مينيسترلٸك مەدەني مۇرالاردى ساقتاۋ جەنە قولجەتٸمدٸ ەتۋ ٷشٸن تسيفرلاندىرۋدى باستى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ رەتٸندە قاراستىرادى. «E-museum» ۆەب-پورتالى ٸسكە قوسىلىپ, قازاقستان مۋزەيلەرٸنٸڭ ۆيرتۋالدى جەلٸسٸ جاساقتالماق. بۇل جوبا تاريحي-مەدەني مۇرالارعا 3D-مودەلدەۋ تەحنولوگيياسىن قولدانۋ ارقىلى ونلاين-قولجەتٸمدٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتەدٸ.
كينو سالاسىنا قاتىستى ٶزەكتٸ مەسەلەلەر دە ۇدايى نازاردا. سولاردىڭ بٸرٸ – «قازاقفيلمدٸ» دامىتۋ. پرەزيدەنت قول قويعان زاڭعا ساي, ەندٸ مەملەكەتتٸك قارجىلاندىرۋدىڭ كەمٸندە 30%-ى «قازاقفيلمگە» باعىتتالادى.
«بۇل جەردە ەرەكشە اتاپ ٶتكٸم كەلەتٸنٸ – مەملەكەتتەن بٶلٸنەتٸن ەر تيىننىڭ ەسەبٸ, سۇراۋى بار. سوندىقتان, بۇل قاراجات ساراپتاۋدان ٶتكەن لايىقتى تۋىندىلارعا عانا بٶلٸنەدٸ», – دەدٸ ايدا بالاەۆا.
2024 جىلى العاش رەت ۇلتتىق مٷددەمٸزگە, يدەولوگييامىزعا ساي كەلەتٸن باسىم تاقىرىپتار بەكٸتٸلٸپ, جاڭا فورماتتاعى كونكۋرس ٶتكٸزٸلدٸ. بىلتىر 16 ۇلتتىق فيلم پروكاتقا شىقسا, 2025 جىلى 14 جاڭا كينوتۋىندى جارىق كٶرەدٸ.
سونداي-اق, انيماتسييا سالاسىنا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنٸپ وتىر. 2025 جىلى 10 انيماتسييالىق جوبا جاسالىپ, بالالارعا ارنالعان قازاقشا مۋلتفيلمدەر ٶندٸرٸسٸ ارتادى.
تەلەارنالارداعى سەريالداردىڭ دا ساپاسى ارتىپ كەلەدٸ. 2024 جىلى مەملەكەتتٸك تاپسىرىس اياسىندا 41 سەريال دايىندالىپ, كٶرسەتٸلدٸ.
مينيسترلٸك ۇلتتىق كينو مەن سەريالداردى شەتەلگە ەكسپورتتاۋ مەسەلەسٸنە دە نازار اۋدارىپ, ۇلتتىق ستريمينگ پلاتفورماسىن ٸسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىر.
بۇدان بٶلەك, كينوپروكاتقا شىعاتىن وتاندىق جەنە شەتەلدٸك فيلمدەردٸڭ مازمۇنىنا بايلانىستى پروكاتتاۋ كۋەلٸگٸن بەرۋ بويىنشا زاڭنامانى كٷشەيتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە.
كينو سالاسىن بۇدان ەرٸ كەزەڭ-كەزەڭمەن جەتٸلدٸرۋ جۇمىستارى جالعاسادى.
بٷگٸندە جالپى مەدەنيەت سالاسىندا 8 مىڭعا تارتا مەدەنيەت ۇيىمىندا 58 مىڭنان استام ادام قىزمەت ەتەدٸ. بىلتىر تەاترلاردا ٶتكەن 16 مىڭعا جۋىق ٸس-شاراعا 3 ملن-عا جۋىق كٶرەرمەن كەلسە, مۋزەيلەردە ۇيىمداستارىلعان ٸس-شاراعا 2 ملن-نان اسا ادام قاتىسقان.
بۇل رەتتە مينيستر مەدەني ۇيىمداردا ٶتەتٸن كوممەرتسييالىق ٸس-شارالاردىڭ دا مازمۇنىنا مەن بەرۋ كەرەك ەكەنٸن ايتتى.
«ٶيتكەنٸ كيەلٸ ساحنا – تالعام مەن تاعىلىمنىڭ ورداسى. سول سەبەپتٸ دە مەرتەبەلٸ ٶنەردٸڭ قادٸر-قاسيەتٸن تٷسٸرمەي, بەرٸمٸز دە جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراۋعا تيٸسپٸز. مەدەنيەت وشاقتارى ساياسي لوزۋنگتار مەن ۇرانداردان ادا بولىپ, ناعىز ٶنەردٸڭ كەڭ قانات جايۋىنا جاعداي جاساۋى كەرەك», – دەدٸ ايدا بالاەۆا.
سونىمەن قاتار, مينيستر ەل ٸشٸندە الاۋىزدىق تۋعىزىپ, دٸني, ەتنوسارالىق ارازدىقتى قوزدىرۋ فاكتٸلەرٸن بولدىرماۋ ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ كٷشەيتۋ كەرەك ەكەنٸن دە اتاپ ٶتتٸ. قازٸرگٸ كەزدە ەلٸمٸزدە 18 كونفەسسييانى بٸلدٸرەتٸن 4 مىڭعا جۋىق تٸركەلگەن دٸني بٸرلەستٸك بار. سوندىقتان, قوعامنىڭ رۋحاني مەسەلەلەرٸن شەشۋدە بۇل سالادا دا بٸرلەسە جۇمىس ٸستەۋ ورىندى.
سونداي-اق ەتنومەدەني بٸرلەستٸكتەردٸ گرانتتىق قولداۋ ەتنوسارالىق كەلٸسٸم مەن بٸرلٸكتٸ دامىتۋعا ىقپال ەتەدٸ. ايدا بالاەۆا وسى مەسەلەنٸڭ قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتٸلۋٸن پىسىقتاۋ قاجەتٸن ايتتى.
جالعان اقپاراتپەن كٷرەسۋ جەنە اقپاراتتىق كەڭٸستٸكتٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن «ماسس-مەديا تۋرالى» جاڭا زاڭ قابىلداندى. ٶتكەن جىلى ونلاين-پلاتفورمالاردا زاڭنامانى بۇزعان 67 مىڭنان استام فاكتٸ انىقتالىپ, 18 مىڭنان استام ماتەريال جويىلدى. مينيسترلٸك جۋرناليستەردٸڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ, مەديا ساۋاتتىلىقتى كٶتەرۋ جەنە فاكتچەكينگ بويىنشا ترەنينگتەر ۇيىمداستىرۋدى قولعا الدى.
2025 جىلى ورتالىق ازييا مەديافورۋمى ٶتەدٸ, وندا مەديا سالاسىنىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ تالقىلانباق.
تاعى بٸر ماڭىزدى باعىت – كرەاتيۆتٸ يندۋسترييالاردى دامىتۋ. مەملەكەت باسشىسى تاياۋدا كرەاتيۆتٸ يندۋسترييالاردى قولداۋ جەنە دامىتۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا زاڭعا قول قويدى. ەندٸ كرەاتيۆتٸ يندۋسترييالاردى دامىتۋ قورى جۇمىسىن باستايدى. ەر ٶڭٸردە كرەاتيۆتٸ حابتار اشىلۋدا. بٷگٸندە رەسپۋبليكا بويىنشا 12 كرەاتيۆتٸ ورتالىق جۇمىس ٸستەيدٸ, ال 2025 جىلى تاعى 8 ورتالىق اشۋ جوسپارلانعان.
مينيسترلٸك مەدەنيەت سالاسىنداعى ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋدا. 2024 جىلى ەل ٶڭٸرلەرٸندە مەدەنيەت نىساندارىنا قاتىستى 255 جٶندەۋ جەنە 45 قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالدى.
ۇلتتىق مۋزەي, مۇحتار ەۋەزوۆ اتىنداعى دراما تەاترى, ناتاليا ساتس اتىنداعى تەاتر جەنە باسقا دا مەدەنيەت نىساندارىندا جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە.
سٶز سوڭىندا, مينيستر 2025 جىلعا ارنالعان اۋقىمدى جوسپارلاردى ٸسكە اسىرۋدا بارلىق سالا ماماندارىن, قوعامدىق كەڭەستەر مەن جۋرناليستەردٸ بەلسەندٸ قاتىسۋعا شاقىردى.
«حالىقتىڭ بٸرلٸگٸن نىعايتىپ, ەلٸمٸزدٸڭ تۇراقتى دامىتۋ –بارشامىزعا ورتاق مٷددە. ەندەشە, ورتاق ماقسات جولىندا بٸرلەسە قىزمەت ەتە بەرەيٸك», – دەدٸ ايدا بالاەۆا.
