ۇلتتىق بانك تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى بەرٸك شولپانقۇلوۆ «7-20-25» جەنە «باسپانا حيت» تۇرعىن ٷي باعدارلامالارىنىڭ اياقتالۋ مەرزٸمٸنە قاتىستى تٷسٸنٸك بەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ ۇلتتىق بانكٸ ەكٸ يپوتەكالىق تۇرعىن ٷي باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرىپ وتىر. بۇل – 2018 جىلى بەس ەلەۋمەتتٸك باستامانى جٷزەگە اسىرۋ اياسىندا ەلباسى ن.ە.نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن باستالعان «7-20-25» باعدارلاماسى جەنە «باسپانا حيت» يپوتەكالىق ٶنٸمٸ.
«7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا قازاقستاندىقتار 20% باستاپقى جارنا سالا وتىرىپ, جىلىنا 7% جەڭٸلدەتٸلگەن مٶلشەرلەمەمەن 25 جىلعا بٸرٸنشٸ نارىقتان باسپانا الا الادى. جوبانى جٷزەگە اسىرۋعا 1 ترلن تەڭگە بٶلٸنگەن. جالپى, حالىقتىڭ بۇل باعدارلاماعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى تۋرالى ايتساق, جوبا ٸسكە قوسىلعان العاشقى جىلى 3 289 نەسيە بەرٸلگەن (39,4 ملرد تەڭگە), ال 2019 جىلى – 8 723 نەسيە (99,1 ملرد تەڭگە), 2020 جىلى – 10 207 نەسيە (120,8 ملرد تەڭگە)رەسٸمدەلگەن. ال, وسى جىلدىڭ بەس ايى ارالىعىندا (قاڭتار-مامىر) قازاقستاندىقتار 73,9 ملرد تەڭگەگە 5 656 نەسيە العان.
«جالپى العاندا, وسى ۋاقىتقا دەيٸن باعدارلاما بويىنشا 333,3 ملرد تەڭگە يگەرٸلدٸ. حالىقتىڭ جوعارى سۇرانىسى مەن يپوتەكالىق نەسيەنٸڭ قارقىنىنا قاراپ, بٸز «7-20-25» باعدارلاماسى 2022 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن, ياعني بٶلٸنگەن ليميت تاۋسىلعان سوڭ اياقتالادى دەپ بولجاپ وتىرمىز», - دەدٸ ب.شولپانقۇلوۆ.
2018 جىلى قازاقستان ۇلتتىق بانكٸ تۇرعىن ٷي نارىعىندا ۇزاقمەرزٸمدٸ نەسيەلەندٸرۋدٸ ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا «7-20-25» باعدارلاماسىمەن قاتار 10,75% (09.06.2021 جىلعى دەرەكتەرگە سەيكەس, بازالىق مٶلشەرلەمەگە سەيكەستەندٸرٸلٸپ وتىرادى) مٶلشەرلەمە بويىنشا «باسپانا حيت» نارىقتىق يپوتەكالىق باعدارلاماسىن ٸسكە قوسقان بولاتىن. بۇل باعىت بويىنشا باسپاناسى بار بولسا دا, ازاماتتار العاشقى نارىقتان دا, قايتالاما نارىقتان دا ٷي الا الادى. قارىز مەرزٸمٸ 15 جىلعا دەيٸن, ماكسيمالدى سوماسى 35 ملن تەڭگەنٸ قۇرايدى.
««باسپانا حيت» باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن 600 ملرد تەڭگە بٶلٸنگەن, سونىڭ ٸشٸندە 520,8 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 56 752 قارىز بەرٸلگەن. الايدا, باعدارلاما «اينالمالى» تەتٸك ارقىلى, ياعني, قارجىلاندىرۋدىڭ ورتاق سوماسى الدىندا جابىلعان قارىز ەسەبٸنەن كٶبەيەتٸنٸن ەسكەرە كەلە, بٸز نەسيەلەندٸرۋدٸڭ جالپى كٶلەمٸ 675 ملرد تەڭگە بولادى دەپ بولجاپ وتىرمىز. قارجىنىڭ بەلسەندٸ تٷردە يگەرٸلٸپ جاتقانىن ەسكەرە وتىرا, «باسپانا حيت» يپوتەكالىق جوباسى 2021 جىلى اياقتالادى دەگەن بولجام بار», - دەدٸ بەرٸك شولپانقۇلوۆ.
ايتا كەتەيٸك, اتالعان تۇرعىن ٷي باعدارلامالارىمەن قاتار ەلٸمٸزدە ٶزگە دە جوبالار جٷزەگە اسىرىلۋدا. مىسالى, «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا 25 جىلعا دەيٸن 5% جەڭٸلدٸكپەن (باستاپقى جارنا 20% كەم بولماعان جاعدايدا – «5-20-25») جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار (جاو) تاراپىنانەلەۋمەتتٸك نەسيە بەرٸلەدٸ.
2019 جىلى ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان از قامتىلعان وتباسىلارعا ارنالعان باستاپقى جارناسى 10%, جەڭٸلدەتٸلگەن مٶلشەرلەمەسٸ 2% «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى باستالعان بولاتىن.
مەملەكەت باسشىسى ق.ك.توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ٸسكە قوسىلعان «شاڭىراق»(5-10-20) اتتى ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان از قامتىلعان حالىق توبىنا ارنالعان جوبا جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل باعدارلاما ارقىلى 20 جىلعا دەيٸنگٸ مەرزٸمگە 5% جەڭٸلدەتٸلگەن مٶلشەرلەمەمەن باسپانا الۋعا بولادى. ايتا كەتەيٸن, ۇلتتىق بانك وسى جوبانى جٷزەگە اسىرۋعا قاتىسىپ, «5-10-20» جوباسى بويىنشا «وتباسى بانكٸ» ارقىلى كەزەكتە تۇرعان تۇلعالارعا نەسيە بەرۋگە 210 ملرد تەڭگە قارجى, ال جاو ارقىلى نەسيەمەن الىناتىن باسپانا قۇرىلىسىنا 180 ملرد تەڭگە بٶلدٸ.
قازٸرگٸ تاڭدا «وتباسى بانكٸنٸڭ» تۇرعىن-ٷي قۇرىلىس جيناق جٷيەسٸ ارقىلى دا يپوتەكالىق نەسيەلەندٸرۋ بەلسەندٸ تٷردە جٷزەگە اسىرىلۋدا. بانك حالىققا يپوتەكالىق نەسيەلەندٸرۋدٸڭ ٷلكەن تاڭداۋىن ۇسىنىپ وتىر. مىسالى, جاس وتباسىلار جىلىنا 6% مٶلشەرلەمەمەن «جاس وتباسى» باعدارلاماسى ارقىلى باسپانالى بولا الادى. ال, ەسكەري قىزمەتكەرلەر «ەسكەري باسپانا» باعدارلاماسىمەن 3,5%-8% ارالىعى مٶلشەرلەمەمەن (باستاپقى جارنانىڭ سوماسىنا بايلانىستى) ٷي ساتىپ الا الادى. سونىمەن قاتار, جۋىردا مٶلشەرلەمەسٸ 12% «ۇماي» اتتى ەيەلدەر يپوتەكالىق باعدارلاماسى ٸسكە قوسىلدى.
«قازٸرگٸ ۋاقىتتا يپوتەكالىق نەسيە نارىعىن ودان ەرٸ دامىتۋ ٷشٸن ٷكٸمەت, ۇلتتىق بانك جەنە «بەيتەرەك» ۇبح» اق نارىقتىق مەحانيزمدٸ قولدانا وتىرىپ, يپوتەكالىق نەسيە پورتفەلٸن سەكيۋريتيزاتسييالاۋدى ەنگٸزۋ مەسەلەسٸن قاراستىرۋدا. جوبا تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلٸ مەلٸمەت مٷددەلٸ تاراپتارمەن تولىق تالقىلاۋدان كەيٸن قوسىمشا حابارلانادى.
وسىلايشا, نەسيە نارىعىندا جاسىن, ەلەۋمەتتٸك مەرتەبەسٸن, كەسٸبٸن جەنە تاعى باسقا مەسەلەلەردٸ ەسكەرەتٸن ەرتٷرلٸ ساناتتاعى ادامدارعا ارنالعان جەڭٸلدٸكپەن بەرٸلەتٸن يپوتەكالىق باعدارلامالاردىڭ ٷلكەن تاڭداۋى بار ەكەنٸنە كٶز جەتكٸزٸپ وتىرمىز. سوندىقتان, ۇلتتىق بانك تاراپىنان قارجىلاندىرىلىپ, جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان يپوتەكالىق نەسيەلەندٸرۋدٸ قولداۋ باعدارلامالارى بويىنشا بٶلٸنگەن ليميتتەردٸڭ يگەرٸلۋٸ يپوتەكالىق نەسيەلەندٸرۋدٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸنە ەسەر ەتپەيدٸ», - دەپ تٷيٸندەدٸ ۇب ٶكٸلٸ.
