فوتو: اشىق دەرەككٶز
2026 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قۇرىلىس كومپانييالارى 16% مٶلشەرٸندە قوسىلعان قۇن سالىعىن (ققس) تٶلەۋگە مٸندەتتەلەدٸ. وسى ٶزگەرٸس قارساڭىندا قازاقستاندىقتار پەتەردٸ 2025 جىلعى باعامەن ساتىپ الۋعا اسىعىپ وتىر. Ult.kz تٸلشٸسٸ نارىقتى زەرتتەۋشٸ, «Ui Alaiyq» كومپانيياسىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى مادينا بولاتحانقىزىمەن 2026 جىل تۇرعىن ٷي باعاسىنا قاتىستى بولجامىن سۇراپ كٶردٸ.
باعانىڭ ٶسۋٸ: كٷرت ەمەس, تاڭدامالى
نارىقتاعى باعالاۋلارعا سەيكەس, 2026 جىل تۇرعىن ٷي باعاسى كٷرت ٶسەتٸن كەزەڭ بولمايدى. بۇل — نارىقتىڭ بەيٸمدەلۋ جەنە قايتا تەڭگەرٸلۋ جىلى. باعا ٶسٸمٸ جاپپاي ەمەس, تاڭدامالى سيپات الادى.
ٶتٸمدٸ, سۇرانىسى جوعارى جوبالاردا باعا ٶسۋٸ مٷمكٸن;
ورتا سەگمەنتتە باعا تۇراقتاۋى ىقتيمال;
شەكتەن تىس قىمباتتاعان وبەكتٸلەردە تٷزەتۋ جٷرۋٸ عاجاپ ەمەس.
ساتىپ الۋشىلاردىڭ تالعامى ارتقان: قازٸر شەشٸم پەتەردٸڭ ساپاسى مەن ەكونوميكالىق تيٸمدٸلٸگٸنە نەگٸزدەلەدٸ. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, تۇرعىن ٷي نارىعى ۇيالى قارجىلاندىرۋ, مەملەكەتتٸك باعدارلامالار مەن سۇرانىسقا تٸكەلەي بايلانىستى.
مادينا بولاتحانقىزى. فوتو: ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەن
باعانىڭ تٶمەندەۋٸ مٷمكٸن ەمەس
«ٷي باعاسى ايتارلىقتاي ارزاندايدى دەپ ايتۋ قيىن, كەرٸسٸنشە, باعا تٶمەندەمەي, ٶز دەڭگەيٸندە ساقتالىپ وتىر. بۇل ەڭ الدىمەن پايىزدىق مٶلشەرلەمەلەرگە بايلانىستى.
ۇلتتىق بانك بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرعانىمەن, قازٸرگٸ جاعدايدا حالىق ٷشٸن ٷي الۋ جەڭٸلدەپ كەتتٸ دەپ ايتۋعا بولمايدى. سەبەبٸ بيىل يپوتەكالىق نەسيەلەر بويىنشا تالاپتار ايتارلىقتاي قاتاڭدادى. وتباسى بانكٸنەن ٶزگە بانكتەردٸڭ بارلىعىندا دەرلٸك نەسيە مٶلشەرلەمەلەرٸ ٶستٸ. تٸپتٸ وتباسى بانكٸندە دە كوميسسييالار مەن قوسىمشا تٶلەمدەر ارتتى, بۇل تۇرعىن ٷي الۋ قۇنىن جاناما تٷردە قىمباتتاتۋدا.
باستاپقى نارىققا كەلسەك, جاڭا ٷيلەردٸڭ باعاسى قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ قىمباتتاۋىنا تٸكەلەي تەۋەلدٸ. قۇرىلىسقا قاجەتتٸ ماتەريالداردىڭ باسىم بٶلٸگٸ يمپورتتالادى, ال ولاردىڭ باعاسى ۆاليۋتا باعامىنا بايلانىستى. بۇدان بٶلەك, جۇمىس كٷشٸ, جاڭا تەحنولوگييالار مەن لوگيستيكا شىعىندارى دا ٶسٸپ وتىر. وسى فاكتورلاردىڭ بارلىعى تۇرعىن ٷي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸنە جول بەرمەيدٸ.
قايتالاما نارىقتا باعانىڭ بٸرشاما ٶسۋٸ مٷمكٸن, الايدا كٷرت قىمباتتاۋ كٷتٸلمەيدٸ. بۇل – قازٸرگٸ نارىقتاعى ناقتى كٶرٸنٸس. سونىمەن قاتار, بانكتەر تاراپىنان كوميسسييالىق تٶلەمدەردٸڭ ەلٸ دە ٶسۋ ىقتيمالدىعى بار», – دەيدٸ مادينا بولاتحانقىزى.
جاڭا قۇرىلىستارداعى باعاعا ەسەر ەتەتٸن فاكتورلار
جاڭا قۇرىلىستارداعى باعاعا ەسەر ەتەتٸن نەگٸزگٸ فاكتورلار:
قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ قىمباتتاۋى;
سالىق جٷكتەمەسٸنٸڭ ارتۋى;
قارىز قاراجاتىنىڭ قىمبات بولۋى.
الايدا بۇل فاكتورلار بارلىق جوبادا بٸردەي باعا ٶسٸمٸنە الىپ كەلمەيدٸ. باعانى نەگٸزٸنەن ٸرٸ ەرٸ سەنٸمدٸ كومپانييالار عانا كٶتەرە الادى.
سۇرانىس جەنە نارىقتاعى سەگمەنتتەر
«سۇرانىس مەسەلەسٸ ەرقاشان ساقتالادى. ەكونوم, كومفورت نەمەسە بيزنەس-كلاسس بولسىن – ەر ساناتتا ٶز ساتىپ الۋشىسى بار.
ەكونوم جەنە ەكونوم-كومفورت سەگمەنتٸندە سۇرانىس جوعارى, كٶبٸنە مەملەكەتتٸك باعدارلامالار ارقىلى العاش رەت ٷي الىپ جاتقان ازاماتتارعا بايلانىستى.
بيزنەس-كلاسس تۇرعىن ٷيلەرٸنە دە سۇرانىس بار, بٸراق نەگٸزٸنەن تٶلەم قابٸلەتٸ جوعارى ادامدار ەسەبٸنەن قالىپتاسادى. قولما-قول تٶلەم جاسالعان جاعدايدا كەيدە باعانى كەلٸسۋ مٷمكٸندٸگٸ بار.
قورىتىندىلاي كەلە, تۇرعىن ٷي باعاسى ارزاندايدى دەپ كٷتۋ ورىنسىز. باعانىڭ ۋاقىتشا تۇراقتاۋى مٷمكٸن, بٸراق تٶمەندەۋ بولمايدى. ەڭ باستىسى – باستاپقى جارناسى بار, تٶلەم قابٸلەتتٸ ازاماتتار ٷشٸن نارىق ەرقاشان اشىق. ال تالاپتار قاتاڭداعان سايىن, بانكتەردەن تٶمەن مٶلشەرلەمەمەن نەسيە الۋ ٷشٸن الدىن الا قارجىلىق دايىندىق قاجەت», – دەپ اتاپ ٶتتٸ مادينا بولاتحانقىزى.
ققس ەنگٸزۋ ەسەرٸ
ققس ەنگٸزٸلۋٸ دەۆەلوپەرلەردٸڭ باعا ساياساتىنا ەرتٷرلٸ ىقپال ەتەدٸ:
بٸر بٶلٸگٸ باعانى 5–8% كٶتەرۋٸ مٷمكٸن;
كەيبٸرٸ تابىستىلىعىن قىسقارتىپ, باعانى ۇستاپ تۇرادى;
ەلسٸز كومپانييالار جەڭٸلدٸكتەر ۇسىنۋعا مەجبٷر بولادى.
قورىتىندىسىندا, 16% ققس تۇرعىن ٷي نارىعىندا كٷرت ٶزگەرٸس ەمەس, كەزەڭ-كەزەڭٸمەن بەيٸمدەلۋ پروتسەسٸن قالىپتاستىرادى. 2026 جىلى قوسىلعان قۇن سالىعىنىڭ ٶسۋٸ حالىقتى باسپاناعا «الدىن الا» سۇرانىستى ارتتىرۋعا يتەرمەلەدٸ, ال قۇرىلىس كومپانييالارى ساتىلىمدى جەدەلدەتۋگە تىرىستى.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
