- سٸزدٸ «مەملەكەتتٸك سىيلىققا» ۇسىنىپ جاتىر. بۇنداي باقتالاستىق قالامگەردٸڭ ەپيكالىق تىنىسىنا ٶلشەم بولا المايتىنى بەلگٸلٸ عوي. سٸزگە وسى سىيلىق نە ٷشٸن قاجەت?
- مەن جاستايىمنان سىي-قۇرمەتكە بٶلەنگەن ازاماتپىن. ەل مەنٸ ەركەلەتٸپ ٶسٸردٸ. «ماحامبەت سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى», «حالىقارالىق ايتماتوۆ اكادەميياسىنىڭ اكادەميگٸ», «قر ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ» سيياقتى اتاقتاردىڭ بارلىعىن بٸر باسىما تەلٸپ قويدى, تٸپتٸ اتىراۋ وبلىسىندا مەنٸڭ اتىممەن اتالاتىن «راقىمجان» دەگەن كٶل بار. ەندٸ مەن الماعان سىيلىقتىڭ سوڭعىسى وسى ما دەپ ويلايمىن (كٷلدٸ). بٸراق مىناۋ قازاقتا بٸرٸن-بٸرٸ اياقتان شالىپ, تٶسكە ٶرلەيتٸن تۇرپايى مٸنەز بار ەمەس پە? سوعان ٸشتەي كٷيٸنٸپ وتىرمىن. «راقىمجاننىڭ بەيگەگە ۇسىنعان كٸتابى كٸشكەنتاي» دەگەن سىلتاۋمەن مەنٸ «مەملەكەتتٸك سىيلىقتان» قۇلاتۋ ٷشٸن جوعارعى جاقتا ٷلكەن جۇمىستار جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر دەپ ەستٸدٸم. بٸرەۋدٸڭ اعاسى بار, بٸرەۋدٸڭ شاماسى بار دەگەندەي عوي. اينالايىندار-اۋ, سىلدىر سٶزٸ كٶپ, بٸراق ساپاسى سىن كٶتەرمەيتٸن توم-توم كٸتاپ كٸمنٸڭ ٶلشەمٸ بولىپ ەدٸ? جازۋشىلىقپەن ٶتكەن جارتى عاسىر ٶمٸرٸمدە قازاقتىڭ اتىنان ەلەمگە قاجەتتٸ بٸر اۋىز سٶز ايتا الدىم با دەگەن سۇراق مەنٸڭ ويىما كٷنٸ-تٷنٸ مازا بەرمەيدٸ. شىعارمانى قىزىل سٶز دەپ ەسەپتەيتٸن, پافوس دەپ باعالايتىن كەرٸ كەتكەن كەڭەستٸك كەزەڭنٸڭ وبرازىنان ەلٸ شىعا الماي جٷرمٸز. ەيگٸلٸ جازۋشى ە.حەمينگۋەي ٶزٸنٸڭ پىشاقتىڭ قىرىنداي جۇقا «شال مەن تەڭٸز» اتتى شاعىن پوۆەستٸ ٷشٸن «نوبەل سىيلىعىنىڭ» لاۋرەاتى اتاندى. ادامنىڭ سوڭعى دەمٸ بٸتكەنشە جارىق دٷنيەدەن ٷمٸتٸن ٷزبەي, كٷرەسۋگە قابٸلەتتٸ ەكەنٸن كٶرسەتۋ ارقىلى بۇل شاعىن ەڭبەك ٶزەكتٸ بولىپ وتىر. انانىڭ اتاسى, مىنانىڭ باباسى ايتقان نەمەسە بي, شەشەن, جىراۋلاردىڭ جىرى جيناقتالعان قالىڭ كٸتاپتٸ قازٸر كٸم وقيدى? كەشٸرٸڭٸز, ەلەم بٸزدٸڭ سٶز بەن مەتٸن عانا تەرٸلگەن شيماي-شاتپاعىمىزعا پىسقىرمايدى. ەلەمدٸك ەدەبيەتكە تىڭ كٶزقاراس قاجەت. وسى جاسىما دەيٸن كٶپ مەملەكەتتٸ ارالادىم. قازاقپىن دەسەڭ ەشكٸم تانىمايدى, فيليپينسٸڭ بە, تايسىڭ با, جاپونسىڭ با دەپ بارلىق ازياتتاردىڭ اتاۋىن تەلٸپ شىعادى. بٸز ٶزٸمٸزشە, مۇحتار ەۋەزوۆتٸ ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ تۇلعا دەپ اۋىز كٶپٸرتكەندە الدىمىزعا جان سالماي جارىسامىز. ەۋروپادا اباي مەن مۇحتار تٷگٸل قازاق دەگەن ەلدٸڭ ٶزٸن ەستەرٸنە تٷسٸرە المايدى. بٸر جاعىنان وسىنداي ۇلى تۇلعالاردى شەتەلەگە تانىستىرا الماي جٷرگەن مەملەكەت كٸنەلٸ.
مەن سٸزگە بٸر قىزىق ايتايىن, «اباي جولى» رومانىن ەندٸگٸ ۋاقىتتا جٷز جەردەن جارنامالاپ, مىڭ جەردەن تىقپالاساڭ دا بەرٸبٸر وقىلمايدى. باي-شونجاردىڭ بالاسىنىڭ ەر جەرگە بارىپ كەڭەس قىلىپ, جيىن-توي ٶتكٸزگەنٸ كٸمگە كەرەك? وسىدان بٸرنەشە جىل بۇرىن «بابالار سٶزٸ» اتتى 100 تومدىق ەڭبەك شىعارىلدى دەپ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى بٶركٸن اسپانعا اتتى. ياپىر-اي, دەپ قايران قالدىم. بابالارىمىز قازاقتى ۇشپاققا شىعاراتىن جٷز تومدىق سٶز ايتىپ كەتسە بٸز نەگە وسىنشاما سورلاپ جٷرمٸز?! جٷز تومدىق ەدەبيتٸمٸز بولعاندا ەلەم بٸزدٸڭ تابانىمىزدىڭ استىندا جانشىلىپ قالار ەدٸ. سۇرىپتاپ, ٸرٸكتەپ كەلگەندە بابالاردىڭ قۇندى پٸكٸرٸ ٷش تومدىق قانا بولادى.
- مەملەكەتتٸك سىيلىققا قارسىلاستارىڭىزدان كٸمدٸ لايىقتى دەپ ويلايسىز?
- قارسىلاستارىمنىڭ ٸشٸندەگٸ اعامىز بەكسۇلتان نۇرجەكەەۆتٸڭ شىعارماشىلىعىن جەنە ادامدىق جەكە قاسيەتٸن قاتتى قۇرمەتتەيمٸن. «مەملەكەتتٸك سىيلىقتى» بٸر السا سول كٸسٸ السىن, ودان ٶتٸپ كەتسە مەن الۋعا تيٸستٸمٸن. قالعان قاتىسۋشىلاردى قارسىلاس دەپ ەسەپتەمەيمٸن. ولار «حالتۋرششيكتەر»! جاقىندا بٸر تانىسىم كەلٸپ: «اعا, سٸز ٷلكەن دوداعا قاتىسىپ جاتىر ەكەنسٸز, جٷرٸڭٸز سٸزدٸ مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ ارىستانبەك مۇحامبەديۇلىمەن تانىستىرايىن, قولىن الىپ قايت», دەيدٸ. «مەن سول مينيستردٸڭ الدىنا بارىپ باسىمدى يٸپ, قولىن السام راقىمجان اتىم قۇرىپ كەتسٸن. مەنٸڭ جانىمدا ارىستانبەك كٸم?! مينيستر سىماعىڭا دەل وسىلاي جەتكٸز» دەدٸم. مينيسترلەر اۋىسادى, قالامگەردٸڭ اتى حالىقپەن بٸرگە جاسايدى. ەربٸردەن سوڭ بۇل جٶنٸ تٷزۋ ادامدى قورلاۋ ەمەس پە? وسىنداي قورلىق, سۇمدىقتىڭ ساداعىنا ٸلٸنٸپ, سىيلىق الۋ ٷشٸن مينيسترلٸكتەردٸڭ تابالدىرىعىن توزدىرىپ جٷرەتٸن «ادامداردى» ايايمىن.
جاپوندار ەر ونجىلدىقتا بٸر جازۋشىنى ەلەمدٸك ارەناعا شىعارىپ وتىرادى
- سٸزدٸڭ شىعارمالارىڭىز شەت تٸلٸندە جاقسى وقىلادى دەپ ويلايسىز با? مەنٸڭشە قازاقى سٶزگە قان جٷگٸرتكەن كٶركەم ەڭبەكتەرٸڭٸزدە وقيعا شيەلەنٸسٸ ازدىق ەتەتٸن سيياقتى...
- ماقتانعانىم ەمەس, مەنٸڭ شىعارمام ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن تٸلٸنە اۋدارىلدى. بٸراق قاي دەڭگەيدە اۋدارىلعانىن تٸل بٸلمەيتٸن مەن قايدان بٸلەم. كەيبٸر جيىنداردا «قازاقتىڭ ايشىقتى, كٶركەم تٸلٸ مەنٸمەن بٸرگە ٶلەدٸ» دەگەندٸ ايتىپ قالىپ جٷرمٸن. سٶز - تٸرٸ قۇبىلىس. انا تٸلٸمٸزدٸڭ اكادەمييالىق دەرەجەسٸنٸڭ استارىندا قالىڭ وي, سۇڭعىلا سيۋجەتتٸڭ سان تٷرٸن تابا بەرۋگە بولادى. بٸراق, قالامگەر ٷشٸن ەلەم قاجەت دەپ تاباتىن بٸر اۋىز سٶز ايتۋ قيىن. قازاقتىڭ مەن دەگەن جازۋشىلارى: ەبٸش كەكٸلباەۆ, ورالحان بٶكەي, تەكەن ەلٸمقۇلوۆتاردىڭ ٶزٸ بۇنداي دەرەجەگە جەتكەن جوق. ولار بار بولعانى ورىس پەن ەۋروپا ەدەبيەتٸنٸڭ سەتسٸز سۋرروگاتتارى. جاقىندا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸندە باقتىگٷل ماحانبەتوۆا دەگەن ەيەلدٸڭ «تۇڭعىش ەدەبي اگەنتتٸك» قۇردىم دەپ جاريياعا جار سالعان ماقالاسى شىقتى. سوندا وسى ۋاقىتقا دەيٸن قالعانىمىز اي ساناپ جٷرگەن بولدىق قوي? قازاق جازۋشىلارىنىڭ ٸشٸندە شەتەلدە ەدەبي اگەنتٸ بار تۇڭعىش جازۋشى مەن بولعانمىن. سەنٸڭ اگەنتٸڭ بولماسا ەۋروپانىڭ كٸتاپحانالارى مەن دٷكەندەرٸ ماڭىنا دا جولاتپايدى. كٸتابىڭ شىققان كٷنٸ بەرٸن بٸر جەرگە جيناپ, ٶرتەي سالسا دا تاڭقالمايمىن.
بٸردە شىعارمالارىمدى فرانتسۋز تٸلٸنە اۋدارىپ جٷرگەن جازۋشىعا ايتتىم: «سەندەر, نەگە جاپوننىڭ حارۋكي مۋراكامي دەگەن جازۋشىسىن ٸزدەپ جٷرٸپ وقيسىڭدار. ول ناشار جازۋشى عوي, مەن مويىندامايمىن» دەدٸم. سول كەزدە فرانتسۋز دوسىم, «ايتىپ وتىرعان ۋەجٸڭنٸڭ بەرٸ دۇرىس, بٸراق بۇل جازۋشىنىڭ كەرەمەتتٸگٸنەن ەمەس, جاپونييا ساياساتىنىڭ كٶرەگەندٸگٸنەن عوي» دەدٸ. جاپوندار ەر ونجىلدىقتا بٸر جازۋشىنى ەلەمدٸك ارەناعا شىعارىپ وتىرادى ەكەن. ونىڭ كٸتاپ تارالىمىن, جارناماسىن, بارلىق سىي-سىياپاتىن الىپ بەرۋگە ٷلكەن قارجى جۇمسايدى. بٸزدٸڭ نە ٷشٸن ەلەمدٸك ارەنادا باعىمىزدىڭ جانباي جٷرگەنٸن ٶزٸڭٸز باعامداي بەرٸڭٸز. ادام تانۋ عىلىمىنا ٷلكەن ەدەبي شىعارما قوستىق دەپ تە ايتا المايمىن. قالىپقا قۇيىلعان مىڭجىلدىق تٷسٸنٸكتٸ بۇزباي ەدەبي ەلەمٸمٸز كٶپشٸلٸكتٸ تاڭقالدىرا المايدى. سول سەبەپتٸ مەن ٶزگەشە ويلاۋعا, ٶزٸندٸك ستيل قالىپتاستىرۋعا ٶزٸمدٸ قامشىلاپ وتىرامىن.
ماعاۋيندٸ كلاسسيك جازۋشىلاردىڭ قاتارىنا جاتقىزبايمىن
- مەنٸڭ ويىمشا كەڭەس ٷكٸمەتٸ ليبەرال جازۋشى مەن ٸشتەن تىناتىن زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸن ٶسٸرٸپ شىعاردى. بٸراق ازات ەل بولعانىمىزبەن «باياعى جارتاس, سول جارتاس» سيياقتى?
- ول راس, قازٸر اقساقالدىڭ قۇتى قاشقان زامان بولدى. ونىڭ بارلىعىنا زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸنٸڭ ٶزدەرٸ كٸنەلٸ. ەلباسىنىڭ الدىنا بارسا ەل جايىن ايتۋدىڭ ورنىنا, قارا باسىنىڭ قامىن سٶز ەتۋدەن ەرٸ اسا المايدى. قازٸرگٸ قازاقتىڭ سول قولىنان, وڭ قولى ۇزارىپ العا شىقتى. بٸزگە وتىز ەكٸدەگٸ ساياسي نەۋباتتىڭ تٸسٸ باتىپ كەتكەن. بٸرەۋ مانسابىنا مالدانادى, بٸرەۋ ٷي سۇرايدى, بٸرەۋ بالا-شاعاسىنىڭ قىزمەتٸن ايتىپ باس قايعى بولىپ جاتادى. كەيدە وسى قىلىقتىڭ بەرٸنەن جيٸركەنەم. بۇل ەلدەن جىراققا كەتٸپ, تىنىش ٶمٸر سٷرگٸم كەلەتٸن كەزدەر بولادى. قازٸر تٷركييادا ەكٸ بٶلمەلٸ پەتەرٸم مەن جارتىلاي ازاماتتىعىم بار...
- سوندا سٸز شەتەلگە كٶشٸپ كەتكەن كلاسسيك جازۋشى مۇحتار ماعاۋيندٸ قولدايسىز عوي?
- سەنٸڭ قانداي دەرەكتەرگە سٷيەنٸپ وتىرعانىڭدى بٸلمەيمٸن, بٸراق مەن ماعاۋيندٸ كلاسسيك جازۋشىلاردىڭ قاتارىنا جاتقىزبايمىن. ول ناشار جازۋشى, جامان ادام. تۇلا بويى تولعان كەك, بٸتپەيتٸن ىزا, تارقامايتىن اشۋ. شىعارمالارىنان دا سونى بايقادىم. ەشقانداي سۋرەتكەرلٸك جوق. ٶزٸڭٸز ويلاپ قاراڭىزشى, باس اياعى جوق سىنىق سٶيلەممەن كٶركەم شىعارما جازۋعا بولا ما? دەگەنمەن, ونىڭ تاباندى ەڭبەگٸ مەن عالىمدىعىن مويىندايمىن. تەك, جىراۋلار پوەزيياسىن عالىم حانعالي سٷيٸنشەليەۆتٸڭ ەڭبەگٸنەن ۇرلاپ, ٶز اتىنا مەنشٸكتەپ جارييالاعانىن ايتا كەتەيٸن. ونى مەن كەز-كەلگەن جەردە دەلەلدەپ بەرە الامىن.
- بٸزدە شەت جايلاپ, كٶمەسكٸ تارتىپ تاسادا قالعان تالانتتار كٶپ دەپ جاتادى عوي. وسى قاتاردان كٸمدٸ كٶرەسٸز?
- اتىراۋدا ٶزٸمنەن ون جاس ٷلكەن مارات وتاراليەۆ دەگەن اقىن دوسىم بولدى. ٶزٸ بٸربەتكەي, مٸنەزدٸ جٸگٸت ەدٸ. سول مٸنەزٸنٸڭ كەسٸرٸنەن كەڭەستٸك كەزەڭدە بولمايتىن نەرسەلەر ٷشٸن سوتتالىپ, ٶز ٶمٸرٸن قۇرتىپ الدى. بٸر-اق اقىندىعى وت ەدٸ. ٶلەڭدەرٸن ەلٸ كٷنگە دەيٸن جاتقا ايتام.
كٶپ سەلەم تانىس جاندارعا,
ولاردى كٶرۋ جاقسى-اق شىن.
دوسىم سەن ەلگە بارعاندا-اۋ,
مەن جايلى كٶپ سىر اشپاسسىڭ
ٶزگەلەر سەنٸڭ ەركٸڭدە,
كەۋدەڭە تالاي جىر كەلسٸن.
تەك قانا اق شاش كەمپٸرگە,
«جالعىزىڭ امان جٷر» - دەرسٸڭ, دەپ ٶرٸلەتٸن سىرشىل ٶلەڭدەر بەرٸمٸزدٸڭ اۋىلعا دەگەن ساعىنىشىمىزدى قوزداتىپ جٸبەرەتٸن. سونداي جانباي قالعان جارىق جۇلدىزداردىڭ بٸرٸ ساعات ەبدۋعاليەۆ ەدٸ عوي, شٸركٸن. ٶزٸ اسپاندا ەكٸ جۇلدىز قاتار جانسا بٸرٸنٸڭ جارىعىن بٸرٸ باسىپ كەتەدٸ. ٶلەڭدە دە وسى قاعيدا ٶمٸرشەڭ. مەسەلەن, تٶلەگەن ايبەرگەنوۆ ٶزٸمەن قاتار شىققان تالانتتى اقىن مەڭدەكەش ساتىبالديەۆتٸڭ جارىعىن باسىپ كەتتٸ. سول سيياقتى ساعات اقىننىڭ اتاعىن جاراسقان ەبدٸراشەۆتىڭ اتى بٷركەمەلەدٸ. كەزٸندە سول جاراسقان «ساعاتتىڭ الدىندا ٶلەڭ وقۋعا ۇيالاتىنبىز» دەپ ايتاتىن. وسىنداي دارىندى تۇلعالاردى كٶپشٸلٸك بٸلمەي, بٸرلٸ-جارىم ادامدار عانا تٸلگە تيەك ەتٸپ جٷرسە, كٶمەسكٸلەنبەگەندە قايتەدٸ? پروزادا ٶمٸردەن ەرتە كەتسە دە, كەيكٸ باتىر تۋرالى جازىلعان «قۇلاننىڭ اجالى» اتتى شىعارماسىمەن عانا قازاق ەدەبيەتٸنٸڭ كٶشٸن باستاپ تۇرعان اقان نۇرمانوۆتىڭ اتاعى جەر جارىپ تۇر دەپ ايتا المايسىڭ. جالپاق جۇرت بٸلە بەرمەيدٸ...
-نەگە ەكەنٸ بەلگٸسٸز, ماعان سٸزدٸڭ شىعارماڭىز جۇمەكەن اقىن پوەزيياسىنىڭ پروزاعا اينالعان كەيپٸن كٶرسەتەدٸ. بۇل ۇقساستىق پا, ەلدە ەلٸكتەۋ مە?
- جۇمەكەننٸڭ قولىنا سۋ قۇيۋعا جاراساق, ٷلكەن جەتٸستٸك ەمەس پە?! مەنٸڭ ويىمشا, ونىڭ پوەزيياسى - الدىنا جان سالمايتىن جەنە قايتالانبايتىن ينتەلەكتۋالدىق ٶلەڭنٸڭ بيٸك مەجەسٸ. ونىڭ شىعارماشىلىعىن مەسكەۋگە دەيٸنگٸ جەنە مەسكەۋدەن كەيٸنگٸ دەپ قاراستىرۋ كەرەك. ٶمٸرٸندە ٷلكەن ٷش پوەما جازدى. قازاقتا ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبٸنەن كەيٸنگٸ كٶشتٸ جۇمەكەننٸڭ مەكتەبٸ قالىپتاستىردى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
مەن ونىڭ اعالىق ىستىق ىقىلاسىنا بٶلەنٸپ ٶستٸم. جانىنان ەكٸ ەلٸ تاستامايتىن ەدٸ. بٸردە ەكەۋمٸز سول كٸسٸنٸڭ باسىنا بٶرٸك الۋ ٷشٸن دٷكەن ارالادىق. اقىن ەر بٶرٸكتٸ بٸر كيٸپ, تالعامىنا ساي كەلەتٸنٸن تاپپادى. «اقىلدى باسقا, اقىماق بٶرٸكتٸ كيٸپ قايتەسٸز» دەپ قىلجاقتاپ ەدٸم, اعام كٷلٸپ جٸبەردٸ. كەيدە ويلايمىن, جۇمەكەن اقىن ٶزٸن تٷسٸنبەگەن ورتادان تالانتىنا تەڭ دەڭگەيدە باعا الا الماي ٶمٸردەن ٶتكەنٸنە ٸشتەي نالىعان دا شىعار. اقىن ٶمٸرٸنٸڭ سوڭىن جٷرەك اۋرۋىمەن ەمحانادا ٶتكٸزدٸ. سوڭعى كٸتابىن سول جەردە جازىپ بٸتٸردٸ. دەرٸگەرلەردٸڭ بەرگەن دەرٸسٸن ٸشپەي, تٶسەگٸنٸڭ استىنا تىعا بەرەدٸ ەكەن. سول دەرٸلەردٸ جانىندا اسقازانى اۋرىپ جاتقان شال ۇرلاپ, ٸشٸپ قوياتىن كٶرٸنەدٸ. سونى ەستٸپ كٷلكٸگە قارق بولاتىن ەدٸك. سول تۋرالى كەيٸن ٶلەڭ دە جازدى. اجالمەن ارپالىسىپ اۋرۋحانادا جاتىپ سانالى ٶلەڭدەر جازۋعا بولاتىن شىعار, بٸراق جارتى جٷرەكپەن بٷتٸن بٸر كٸتاپتى جازىپ شىعۋ دەگەنٸڭٸز ادام اقىلىنا سىيمايدى عوي. اقىنداردىڭ ٸشٸندە اقىلدى ادام كٶرۋٸم جۇمەكەن ەدٸ...
كەز-كەلگەن قازاقتىڭ باسىندا بولاتىن قيىنشىلىق جاس كەزٸمدە مەنٸڭ دە باسىمنان ٶتتٸ. الماتىدا ٷي-كٷيٸ جوق قىزمەتكەر كەزٸم بولاتىن. جەزقازعان وبلىسىنان جاڭا قىزمەتكە ورنالاسۋعا مٷمكٸندٸك بولدى. «پەتەر مەن كٶلٸك مەسەلەسٸن بٸردەن شەشٸپ بەرەمٸز» دەدٸ. كٶڭٸلٸم ارقاعا قاتتى اۋدى. اۋرۋحانادا جاتقان جۇمەكەن اقىنعا كەلٸپ مەن-جايدى تٷسٸندٸردٸم. اعام بٸر اۋىزدان قارسى شىقتى. «ەگەر باسقا قالاعا كەتسەڭ الماتىعا قايتىپ كەلە الماي قالاسىڭ, بارما» دەدٸ. قوشتاسىپ, اۋرۋحانادان ەندٸ شىعا بەرگەن كەزٸمدە «ساعان دا بٸر جاقسىلىق جاساي المادىم عوي» دەپ ٶكٸنٸپ تۇردى. ەرتەڭٸنە جۇمىسقا كەلگەن كەزدە گازەت بەتٸنەن قارالى حاباردى كٶرٸپ, ەڭكٸلدەپ جىلاپ جٸبەردٸم. مەن سول كەزدەسۋدٸڭ سوڭعى تٸلدەسۋ ەكەنٸن قايدان بٸلەيٸن...
- اقىن ٶتەجان نۇرعاليەۆ پەن جازۋشى اسقار سٷلەيمەنوۆتىڭ جەنە سٸزدٸڭ مٸنەزٸڭٸزدەن ٷلكەن ۇقساستىقتى كٶرەم. ٶزدەرٸن كلاسسيككە باعالايتىن ەدەبيەتشٸلەر ٶمٸرشەڭ تۋىندى جازا الدى ما?
- ماعان كەلەتٸن بولساق, مەن قازاقتىڭ سٶزٸن قويداي ٶرگٸزەتٸن اداممىن. تانقالماڭىز, انا تٸلٸمٸزدٸڭ شۇرايلى تٸركەستەرٸن توپتاستىرىپ بٸر قوراعا قاماي الامىن. مەنٸ عابيت مٷسٸرەپوۆتىڭ مەكتەبٸنەن شىققان جازۋشى دەپ جاتادى, بٸراق مەن ٶزٸمدٸ بەيٸمبەت مايليننٸڭ شەكٸرتٸمٸن دەپ ەسەپتەيمٸن. جانىما سول جاقىن. بٸراق, قازاققا كەرەك شىعارمانى جازا الدىم با, ەلدە جازبادىم با دەگەن سۇراق بولاشاقتىڭ ەنشٸسٸندە.
ٶتەجان جاقسى اقىن. باستاپقى ٶلەڭدەرٸ ەدەبي ورتاعا جاعىمدى ەسەر ەتتٸ. بٸراق ول ٶمٸرٸنٸڭ سوڭىندا ەينشتەين سيياقتى باس اۋرۋىمەن اۋىردى. مەنٸڭ مٸنەزٸم قانشالىقتى قىڭىر بولعانىمەن ونىڭ كەيٸنگٸ ٶلەڭدەرٸن قابىلداي المادىم. ال, اسقار سٷلەيمەنوۆ جازۋشى ەمەس. ونىڭ «اق كەمپٸرٸ» مەن «قارا شالىنان» باسقا جٶنٸ تٷزۋ كٶركەم شىعارماسى جوق. ول بار بولعانى ٶزٸنٸڭ ەركٸندٸگٸن عانا قورعاعان ادام. بٸراق, ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ ەتنوگروف, عالىم ەدٸ. بٸلمەيتٸن دٷنيەسٸ جوق. دەگەنمەن, ەكەۋٸ دە ٶزدەرٸ ايتقانداي كلاسسيكالىق تۋىندى قالدىرعان جوق. ەدەبيەتتٸ تەك قانا حوببي رەتٸندە قاراستىراتىن بٸرقاتار جازۋشىلار بولدى. مەسەلەن, عابيت مٷسٸرەپوۆ پەن تەكەن ەلٸمقۇلوۆ سونداي ەدٸ. تەكەن ٶز تالانتىنا, ونىڭ ٸشٸندە قازاق ەدەبيەتٸنە قييانات جاسادى. ول ەدەبيەتتٸ حوببي رەتٸندە ەمەس, تۇتاس ۇلتتىڭ قۇندىلىعى رەتٸندە قاراستىرعاندا ٷلكەن شىعارمالار جازىپ كەتۋگە ٸشكٸ قۋاتى جەتٸپ ارتىلاتىن...
- شىعارماشىلىق جولىڭىزدى پوەزييادان باستاپسىز عوي. جاقسى اقىندار ىعىستىرىپ تاستادى ما?
- ييا, ونىڭىز راس. جاس كەزٸمدە جازعان ٶلەڭدەرٸمدٸ گازەت-جۋرنالدار جارييالاپ تۇردى. بٸر ٶلەڭٸم كەڭەس ٷكٸمەتٸنە قارسى پٸكٸر ايتتى دەپ ساياسي قۋعىن-سٷرگٸنگە ۇشىرادى. سول ٷشٸن جۋرنال باسشىسى تۇمانباي مولداعاليەۆ جوعارعى جاقتان ەسكەرتۋ الدى. سودان كەيٸن تۇماعاڭ «سەن بالا وسىدان باستاپ ٶلەڭ جازۋدى دوعار» دەدٸ (كٷلدٸ). اعالاردىڭ تٸلەگٸن قالاي اياق استى ەتەسٸڭ? ەلٸ كٷنگە دەيٸن ٶلەڭ جازعان ەمەسپٸن.
- زامانداسىڭىز تىنىمباي نۇرماعامبەتوۆكە قانداي كٸتاپ وقۋعا كەڭەس بەرەسٸز?
- ويباي-اۋ, سەن دە قويمايتىن سۇراقتى قويادى ەكەنسٸڭ. تىنىمباي دەگەنٸڭٸز ۇلى جازۋشى عوي. وعان كٸتاپ وقىماسا دا بولادى.
- ەركٸن كٶسٸلگەنٸڭٸزگە قۋانىشتىمىز!
سۇحباتتاسقان باعلان ورازالى
