Qandas otbasylary turatyn ortalyqta esik aldynda oinap júrgen balalar. 2017 jyl. Kórneki sýret.
Qazaqstanda jyl basynan beri 12 501 adam tarihi otanyna oralyp, qandas mártebesin aldy. 1991 jyldan beri elge 1 mln. 82,8 myń etnikalyq qazaq oraldy. Bul týraly 8 qyrkúiekte eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligi habarlady.
Biyl kelgen qandastardyń jartysynan astamy (76,9%) Ózbekstannan, 9,8%-y Qytaidan, 6,8%-y Túrikmenstannan, 2,5%-y Mońǵoliiadan jáne 4,9%-y basqa elden kelgen.
Kelgender negizinen Almaty (28,4%), Túrkistan (13,8%), Mańǵystaý (19,5%) jáne Jambyl (8,2%) oblystary, sonymen birge Shymkent qalasyna (10,4%) qonystanǵan.
Aqparatqa qaraǵanda, qonys aýdarýshylardyń 55,2%-y – eńbekke jaramdy, 27,1%-y – eńbekke qabiletti jastan kishi, 17,6 paiyzyn zeinetkerler quraidy.
Eńbekke qabiletti qandastardyń 11%-ynyń joǵary bilimi bar. 39,4 paiyzynyń orta kásibi bilimi bar. 45,7%-y - orta bilimdi. Shamamen 3,9%-ynyń bilimi joq.
Elde qandas mártebesi bir jylǵa deiin jaramdy. 2020 jyly mamyrda kóshi-qon máseleleri boiynsha keibir zań aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizilip, buǵan deiin "oralman" atalyp kelgen etnikalyq qazaqtar "qandas" dep atalatyn bolǵan. Biraq oralmandar bul ózgerister azamattyq alý protsedýrasyn jeńildetpedi dep sanaidy.
