Foto: Gov.kz
Qazaqstanda Tsifrlandyrý jáne jasandy intellekt jyly aiasyndaǵy is-sharalardy júzege asyrý bastaldy. Bul - Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmalarynyń biri. Is-sharalar josparyn Premer-Ministr Oljas Bektenov bekitti, dep habarlaidy Ult.kz.
Jospar 8 baǵyttan turady jáne 100 negizgi is-sharany qamtidy. Onda atalmysh jyldy uiymdastyrýshylyq súiemeldeý, strategiialyq jáne normativtik qamtamasyz etý, AI-SANA bastamasy aiasynda adami kapitaldy damytý, memlekettik organdardy GovTech modeline kóshirý siiaqty tsifrlyq ekonomikanyń keń aýqymdy mindetteri qamtylady. Sonymen qatar kiberqaýipsizdikke, tsifrlyq infraqurylymǵa, salalardy tsifrlandyrýǵa, qalalar men óńirlerdi keshendi damytýǵa jáne jańa ekonomikany qalyptastyrýǵa erekshe nazar aýdarylady. Jyldyń resmi ashylýy naýryz aiynda Alem.AI alańynda ótedi.
Strategiialyq jáne normativtik qamtamasyz etý
Bul baǵytta «Digital Qazaqstan» strategiiasyn ázirleý, otandyq IT-kompaniialarǵa salyqtyq jáne retteýshilik yntalandyrý sharalaryn qalyptastyrý kózdelgen. Sondai-aq tsifrlandyrý, jasandy intellekt, derekter, kiberqaýipsizdik, telekommýnikatsiia jáne tsifrlyq aktivter salalary boiynsha negizgi zańnamalyq bastamalardyń keminde 90%-yn qabyldaý josparlanǵan.
Adami kapitaldy damytý
AI-SANA bastamasy aiasynda JI-bilim berýdi mektepterde, joǵary oqý oryndarynda, sondai-aq eresekterdi qaita daiarlaý jáne biliktilikti arttyrý baǵdarlamalarynda keńinen engizý kózdelgen.
Orta bilim berý deńgeiinde Day of AI Qazaqstan bastamasy men TUMO ortalyqtaryn ashý pysyqtalýda. Jalpy alǵanda, tsifrlyq jáne JI-daǵdylardy damytý baǵdarlamalarymen bilim berý salasynyń barlyq satylaryndaǵy keminde 450 myń oqýshy men oqytýshy qamtylatyn bolady.
JI-mamandaryn daiyndaý úshin biyl AI University jobasynyń alǵashqy kezeńi iske qosylyp, óńirlerde Tomorrow School jasandy intellekt mektebi keńeitiledi. Sonymen qatar memlekettik jáne kvazimemlekettik sektor basshylaryna arnalǵan «AI Governance 500» baǵdarlamasy júzege asyrylady. Memlekettik qyzmetshilerge arnalǵan AI Qyzmet baǵdarlamasy jalǵasady jáne kompaniia qyzmetkerleri JI kómegimen jumystaryn jeńildetetin bizneske arnalǵan jańa AI Corporate baǵdarlamasy iske qosylady.
GovTech: memlekettik basqarýdyń tsifrlyq modeli
Memlekettik organdardy GovTech modeline kóshirý aiasynda tsifrlyq jumys ornyna basa nazar aýdarylyp, eGov jáne eGov business múmkindikterin keńeitý, Áleýmettik ámiian qyzmetterin damytý jáne Ulttyq JI platformasynda JI sheshimderin engizý josparlanǵan.
Nátijesinde:
- - memlekettik qyzmetshilerdiń keminde 80%-y Gov Workspace biryńǵai tsifrlyq jumys ornymen qamtylady;
- - keminde 50 memlekettik qyzmet JI qoldaný arqyly kórsetiledi;
- - memlekettik aqparattyq júielerdiń keminde 30%-y QazTech platformasyna kóshiriledi.
Sonymen qatar poiyzdarda, ushaqtarda, týristik aimaqtarda jáne shekara infraqurylymy nysandarynda internetke qoljetimdilik qamtamasyz etiledi. Zamanaýi Direct to Cell spýtniktik bailanysy iske qosylady. Bul azamattar men bizneske kórsetiletin tsifrlyq qyzmet sapasyn keminde 75%-ǵa arttyrýǵa múmkindik beredi.
Kiberqaýipsizdik jáne tsifrlyq infraqurylym
Bul baǵytta aqparattyq qaýipsizdiktiń biryńǵai kontýryn nyǵaitý, memlekettik organdardyń aqparattyq júielerine kiberaýdit júrgizý, osaldyqtardy joiý jáne derbes derekterdi qorǵaý sharalaryn kúsheitý kózdelgen. Memlekettik júielerdi jańa memlekettik derekterdi óńdeý ortalyǵyna kóshirý basymdyqqa ie.
Salalardy tsifrlandyrý
Ekonomikanyń negizgi draiverleri salalarynda tsifrlyq sheshimder engiziledi. Olardyń qatarynda basqarý protsesterin avtomattandyrý, derekterdi tsifrlandyrý jáne Big Data qalyptastyrý, JI arqyly taldaý, tsifrlyq egizder jasaý, IoT datchikteri men drondardy paidalaný jáne salyqtyq ákimshiliktiń tsifrlyq modeli men proaktivin engizý bar.
Josparǵa sáikes:
- - energetika salasyndaǵy basqarý júielerine JI engiziledi;
- - geologiialyq ortany birińǵai tsifrlandyrý arqasynda geologiialyq derekterdiń keminde 90%-y tsifrlyq formatqa kóshiriledi;
- - transshekaralyq saýda-logistika protsesteriniń tolyq tsifrlyq kontýry iske qosylady;
- - aýyl sharýashylyǵy salasyna JI-baqylaý engizý arqasynda ónimdiliktiń 10%-ǵa artýy men aýylsharýashylyq ónimderiniń «Egindikten, satý oryndaryna deiingi» tsifrlyq qozǵalysy qamtylatyn bolady;
- - qurylys jobalarynyń keminde 30%-y bas tsifrlyq jobalar men BIM-modeldeý arqyly júzege asyrylady;
- - qarjy uiymdarynyń keminde 30%-y memlekettik qyzmetterdiń biryńǵai biriktirilgen ortasyna qosylady;
- - áleýmettik-eńbek salasynyń negizgi protsesteriniń 90%-y tsifrlyq formatqa ótedi.
Qalalar men óńirler
Qalalar men óńirlerdi keshendi tsifrlyq damytý aiasynda aýyldarǵa talshyqty-optikalyq bailanys jelileri tartylady, avtojoldar mobildi internetpen qamtylady, 20 qalada 5G jelisi damytylady.
HQKO-lar Tsifrlyq halyqqa qyzmet kórsetý keńselerine transformatsiialanady. Astanada Smart City jobasy iske qosylyp, IT-habtar keńeitiledi.
Kútiletin nátijeler:
- - azamattardyń 99%-y joǵary jyldamdyqty internetke qol jetkizedi;
- - 20 iri qala 100% 5G jelisimen qamtylady;
- - qalalyq orta jailylyǵy indeksi jyl saiyn keminde 15%-ǵa ósedi;
- - keminde 20 HQKO óz ózine qyzmet kórsetý sektorlary bar tsifrlyq formatqa kóshiriledi.
Jańa ekonomika
Jańa ekonomikany qalyptastyrý baǵytynda pilotsyz indýstriiany damytý jáne tómen biiktikter ekonomikasyn damytý (EQR aiasynda keminde 5 pilottyq jobany iske qosý), retteletin kriptoindýstriia men tsifrlyq aktivterdi iske qosý, memlekettik maining jobalaryn júzege asyrý jáne otandyq spýtnikterdi orbitaǵa jáne eksportqa shyǵarý josparlanǵan.
