Búgin Aqtóbede «Vladimir Dvorkovich memorialy – Aktobe Open 2025». Halyqaralyq shahmat festivali bastaldy, onyń basty týrniri klassikalyq shahmattan Qazaqstan Kýbogynyń bastapqy kezeńi bolyp tabylady. Jarysqa 19 elden 311 shahmatshy qatysady. Juldyzdar qatarynda álemdik shahmat tájine úmitkerler týrniriniń qatysýshysy Van Hao (Qytai), reitingi 2600-den joǵary grossmeisterler jáne Qazaqstannyń jetekshi shahmatshylary bar.
Festival 22-30 maýsym aralyǵynda ótedi jáne úsh týrnirdi qamtidy:
Masters (reitingi 2400 jáne odan joǵary shahmatshylar)
Challengers (reitingi 1900–2399 aralyǵyndaǵy shahmatshylar úshin)
Open (reitingi 1400–1899 aralyǵyndaǵy shahmatshylar úshin)
Vladimir Dvorkovichty eske alý Halyqaralyq shahmat federatsiiasy (FIDE) men KazChess/Qazaqstan shahmat federatsiiasynyń uiymdastyrýymen, QR Týrizm jáne sport ministrligi men Aqtóbe oblysy ákimdiginiń qoldaýymen ótýde. Bas seriktester – Freedom Holding Corp. jáne Aqtóbe mys kompaniiasy. Jarys ótetin alań – ACE tennis ortalyǵy (Máńgilik El kóshesi, 2) –Qazaqstan tennis federatsiiasynyń qoldaýymen usynylǵan.
«Bul týrnir bizdiń shahmatshylarymyzǵa álemdik elitaǵa qarsy óz úiinde – tanys ortada, biraq óte joǵary básekelestik jaǵdaiynda oinaýǵa keremet múmkindik beredi. Júlde qorynyń kólemi týrnirge sapaly quramdy jinaýǵa múmkindik berdi, bul onyń mártebesin kórsetedi. Eń bastysy – mundai jarystyń óńirde ótip jatqany. Biz tek Astanamen Almatyda ǵana emes, shahmat serpindi damyp jatqan aimaqtarda osyndai aýqymdy týrnirlerdi ótkizýdi sanaly túrde qolǵa aldyq. Bul jergilikti infraqurylymdy damytýǵa, jastardy shabyttandyrýǵa jáne sportqa qýatty serpin berýge yqpal etedi», – dep atap ótti Qazaqstan shahmat federatsiiasynyń prezidenti Timýr Týrlov.
Masters týrniri óte myqty qurammen erekshelenedi. Bes qatysýshy mansabynda «2700» reiting mejesin eńsergen sýpergrossmeister sanatyna jatatyndyǵyn aitsaq ta jetkilikti:
Van Hao (2701, Qytai) — úmitkerler týrniriniń qatysýshysy, Qytai jáne Aziia chempiony, FIDE Grand Swiss 2019 jeńimpazy.
Eń joǵarǵy reitingi – 2763.
Arkadii Naidich (2737, Bolgariia)
Ivan Cheparinov (2718, Bolgariia)
Aleksei Sarana (2717, Serbiia)
Sanan Siýgirov (2712, Vengriia)
Qazirgi tańda olardyń reitingteri (Van Haodan basqa) 2700 mejesinen tómendegenimen, olardyń deńgeii áli de álemniń úzdik shahmatshylary qataryna kirýge múmkindik beredi.
Aktobe Open 2025 týrniriniń «Jeti myqtysy»:
1. GM Van Hao (2701, Qytai) – 35 jasta, FIDE Grand Swiss-2019 jeńimpazy, 2020/21 jylǵy úmitkerler týrniriniń qatysýshysy, FIDE reitinginde №31 (2025 j. 1 maýsymda);
2. GM Aleksei Sarana (2686, Serbiia) – 25 jasta, 2018 jyly Taganrogta ótken Dvorkovich memorialynyń jeńimpazy jáne Aktobe Open 2024-tiń qola júldegeri, №43.
3. GM Shant Sargsian (2669, Armeniia) – 23 jasta, № 52;
4. GM Ivan Cheparinov (2641, Bolgariia) – 38 jasta, № 85;
5. GM Bardiia Daneshvar (2640, Iran) – 18 jasta (19 jasqa 21 maýsym kúni tolady – akkreditatsiia kúni), Aktobe Open 2023 jeńimpazy jáne 2023 jylǵy Qazaqstan Kýbogynyń kúmis júldegeri, №86;
6. GM Sanan Siýgirov (2635, Vengriia) – 32 jasta, № 95;
7. GM Arkadii Naidich (2629, Bolgariia) – 39 jasta, № 107
17 oiynshynyń reitingi 2500-2620 aralyǵynda. Jalpy Masters týrnirine 21 elden 76 shahmatshy tirkeldi. Onyń ishinde: 25 grossmeister (GM), 2 áielder arasyndaǵy grossmeister (WGM), 26 halyqaralyq sheber (IM), 4 áielder arasyndaǵy halyqaralyq sheber (WIM).
Jarys qojaiyndary atynan eń aldymen 20 jasqa deiingi álem chempiony-2024 jáne Qazaqstan chempiony-2025 GM Qazybek Nógerbek (2538), GM Álisher Súleimenov (2515), 15 jastaǵy HSh Edgar Mamedov (2509), ol FIDE tarapynan grossmeister ataǵyn bekitýdi kútip otyr, GM Murtaz Kajǵaleev (2500), IM Arystanbek Orazaev (2490), IM Aldiiar Ańsat (2489), IM Jandos Aǵmanov (2481) jáne GM Ramazan Jalmahanov (2463) óner kórsetedi.
Názik jandylar arasynda – álemdik reitingte №30 oryndaǵy halyqaralyq sheber jáne áielder arasyndaǵy grossmeister Olga Badelka (2424, Avstriia) erekshe atalady. Mogiliov qalasynyń týmasy 2021 jyly Belarýsten Reseige aýysyp, biylǵy qańtardan beri Avstriianyń atynan óner kórsetedi.
Favoritterge qarsy myqty básekeles IM Merýert Kamalidenova (2330), WIM Afrýza Hamdamova (2326, Ózbekstan) bar.
Ekinshi mańyzdy Challengers týrnirine 100 oiynshy qatysady. Jeńiske úmitti basty favoritter qatarynda tájiribeli shahmatshy ári jattyqtyrýshy retinde tanymal IM Kirill Kýderinov (2350), IM Konstantin Kazakov (2306), IM Bahtiiar Nuǵymanov (2305), IM Bahtiiar Asqarov (2297), sondai-aq FIDE jas sheberleri Alan Petýhov (2313), Erlan Tleýhanov (2296), Ernur Amangeldi (2235), Aldiiar Jaýynbai (2233) bar.
Shahmatqa áýesqoi qaýym da umyt qalǵan joq: Open týrnirine olardan 151 adam tirkeldi. Osylaisha, Aqtóbe dep atalatyn qaladaǵy shahmat shaiqastaryna barlyǵy 331 sportshy qatysady.
Barlyq týrnirler 9 týrdan turatyn shveitsariialyq júie boiynsha, 90+30 klassikalyq ýaqyt baqylaýymen (ár partiiaǵa 90 minýt jáne ár júriske 30 sekýnd qosylady) ótkiziledi.
Masters týrniriniń kepildendirilgen júlde qory – 78 000 AQSh dollary, onyń ishinde jeńimpaz – $18 000, 2-shi oryn alǵan – $12 000, 3-shi oryn alǵan – $10 000 alady, 15-shi orynǵa deiin – $1000. Eger úzdik áiel qatysýshy 15-shi orynnan tómen ornalassa, ol da dál sondai $1000 júldege ie bolady.
Challengers týrniriniń kepildendirilgen júlde qory – 15 000 AQSh dollary (jeńimpaz – $4000 ielenedi), Open týrniri – 7000 AQSh dollary (jeńimpaz – $2000 ielenedi). Munda da áielder arasyndaǵy úzdik nátije úshin jáne jergilikti oiynshylar arasynda úzdik bolǵandarǵa arnalǵan júldeler qarastyrylǵan.
Mańyzdy atap óterligi, «Vladimir Dvorkoviti eske alýǵa arnalǵan Aktobe Open 2025» – erler men áielder arasyndaǵy klassikalyq shahmattan Qazaqstan Kýbogynyń 2025 jylǵy alǵashqy kezeńi bolyp tabylady. Aqshalai jáne basqa da júldelerden bólek, alǵashqy 20 oryn iegerleri Kýbok esebine upailar alady. Qalǵan eki kezeń – «Oskemen Open 2025» (2025 j. 21–29 shilde) jáne «Almaty Region Open 2025» (2025 j. 4–12 tamyz). Sáikesinshe, «Kazakhstan Chess Cup 2025 – Final» finalynda (2025 j. 9–19 qarasha) ainalmaly júie boiynsha 12 (on eki) qatysýshy baq synaidy: 6 (alty) oiynshy – kezeńder nátijesi boiynsha eń kóp upai jinaǵandar jáne 6 (alty) oiynshy – QShF Prezidiýmynyń Trenerlik keńes usynǵan sheshimimen.
Memorial Aqtóbede 2019 jyldan beri ótkizilip keledi jáne halyqaralyq arbitr Vladimir Iakovlevich Dvorkovichtiń (30.12.1937–29.06.2005) rýhyna arnalady. Taganrog pedagogikalyq institýtynyń fizika-matematika fakýltetin támamdaǵan Vladimir Dvorkovich 1960 jyly joldamamen Aqtóbege kelgen. Munda uzaq bolmaǵanymen, jaqsy estelik qaldyryp ketken... Keiinirek ol KSRO Shahmat federatsiiasynyń jaýapty hatshysy (1982–1984), RF Shahmat federatsiiasy tóreshiler alqasynyń tóraǵasy (1992–1995, 2003–2005), «Shahmatshy anyqtamalyǵy» jáne «Vladas Mikenas» kitaptarynyń avtory atandy. Onyń úlken uly Arkadii Dvorkovich – 2018 jyldyń qazan aiynan beri FIDE prezidenti.
Aqtóbe – Aqtóbe oblysynyń ákimshilik ortalyǵy, himiia, metallýrgiia, jeńil jáne tamaq ónerkásibi joǵary damyǵan qala. 150 jyldan astam tarihy bar bul qala halyq sany boiynsha Qazaqstan qalalary arasynda tórtinshi orynda – 2025 jylǵy 1 qańtardaǵy derekke sáikes, 584 769 turǵyn bar (QR SJjRA USB derekteri boiynsha).
