Memleket basshysy 2026 jyldyń 15 naýryzynda qabyldanǵan Konstitýtsiianyń erejelerin júzege asyrý maqsatynda konstitýtsiialyq zańdarǵa qol qoidy, dep habarlaidy ult.kz.
1. «Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti týraly» konstitýtsiialyq zańy
Zań Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń quqyqtyq mártebesin, ókilettikterin jáne qyzmetin, sondai-aq Qazaqstan Respýblikasy Vitse-Prezidentiniń quqyqtyq mártebesin qamtamasyz etý tártibin aiqyndaidy.
Zańnyń basty jańalyǵy – Vitse-Prezident institýtynyń qurylýy. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha Vitse-Prezident memlekettik organdarmen ózara is-qimyl barysynda onyń múddelerin bildiredi jáne Prezident aiqyndaǵan mindetterdi oryndaidy.
2. «Qazaqstan Respýblikasynyń Quryltaiy jáne onyń depýtattarynyń mártebesi týraly» konstitýtsiialyq zańy
Konstitýtsiialyq zań Quryltaidy uiymdastyrý men onyń qyzmetin, zań shyǵarý protsesin jáne Quryltaidyń ókilettikterin júzege asyrýdyń ózge de nysandaryn, onyń depýtattarynyń quqyqtyq mártebesin belgileidi.
Quryltai – zań shyǵarýshy bilikti júzege asyratyn eń joǵary ókildi organ.
Quryltai partiialyq tizim boiynsha sailanǵan 145 depýtattan turady. Quryltai depýtatynyń ókilettilik merzimi – 5 jyl.
Organdy memlekettik tildi jetik meńgergen depýtattar arasynan jasyryn daýys berý arqyly kópshilik daýyspen sailanatyn Tóraǵa basqarady.
Zańda Quryltai ókilettikteriniń keń aýqymy, sonyń ishinde Vitse-Prezidentti, Premer-Ministrdi, Konstitýtsiialyq Sot sýdialaryn, Ortalyq sailaý komissiiasynyń, Joǵary aýditorlyq palatanyń múshelerin taǵaiyndaýǵa kelisim berý, Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń usynýy boiynsha Joǵarǵy Sottyń sýdialaryn sailaý jáne qyzmetten bosatý, Konstitýtsiialyq Sottyń, Joǵarǵy Sottyń sýdialaryn qolsuǵylmaýshylyq quqynan aiyrý, Prezident sailaýyn taǵaiyndaý, Úkimet pen Joǵary aýditorlyq palatanyń respýblikalyq biýdjettiń oryndalýy týraly esepterin bekitý aiqyndalady.
3. «Qazaqstan Halyq Keńesi týraly» konstitýtsiialyq zańy
Konstitýtsiialyq zań Qazaqstan Halyq Keńesiniń quqyqtyq mártebesin, ókilettigin, qurylý tártibin, quramyn qalyptastyrýdy jáne qyzmetin uiymdastyrýdy belgileidi.
Qazaqstan Halyq Keńesi joǵary konsýltativtik organ sanalady. Jalpyhalyqtyq dialogty jáne azamattyq qoǵamnyń eldegi ishki saiasatty qalyptastyrýǵa qatysýyn qamtamasyz etý maqsatynda qurylady. Keń aýqymdaǵy ókilettikke, sonyń ishinde zańnamalyq bastama kóterýge jáne jalpyhalyqtyq referendým ótkizýdi usynýǵa quqyǵy bar.
Qazaqstan Halyq Keńesi Qazaqstan Respýblikasynyń azamattarynan quralady.
Keńes quramynda tepe-teńdik qaǵidaty negizinde etnomádeni jáne qoǵamdyq birlestikterdiń, sondai-aq astananyń, oblystardyń, respýblikalyq mańyzy bar qalalardyń máslihattary men qoǵamdyq keńesteriniń atynan 42 adamnan ókildik etedi, ony Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti bekitedi.
Halyq Keńesine Tóraǵa basshylyq jasaidy. Halyq Keńesiniń ókilettik merzimi – tórt jyl.
4. «Qazaqstan Respýblikasy astanasynyń mártebesi týraly» konstitýtsiialyq zańy
Konstitýtsiialyq zań astananyń jumys isteýi salasyndaǵy qoǵamdyq qatynastardy retteidi jáne onyń qyzmetiniń quqyqtyq, ekonomikalyq jáne uiymdyq negizderin aiqyndaidy.
Qujatta máslihattyń, jergilikti ózin ózi basqarý organynyń jáne qala ákimi jetekshilik etetin jergilikti atqarýshy organnyń ókilettikteri naqty belgilengen.
Zań shahardyń biryńǵai sáýlettik kelbeti men dizain kodyna qoiylatyn mindetti talaptardy aiqyndaidy, sondai-aq elorda tirshiligin qamtamasyz etý jáne infraqurylymdy damytý jónindegi vedomstvolyq baǵynysty uiymdardyń ókilettikterin bekitedi.
5. «Ákimshilik-aýmaqtyq qurylys týraly» konstitýtsiialyq zań
Konstitýtsiialyq zań ákimshilik-aýmaqtyq birlikterdi qurý jáne taratý, olardyń shekaralaryn belgileý jáne ózgertý, ákimshilik-aýmaqtyq birlikterdi esepke alý jáne tirkeý, ataýlar berý men ataýlardy ózgertý tártibin aiqyndaidy.
Ákimshilik-aýmaqtyq qurylymdaǵy qoǵamdyq qatynastardy memlekettik retteýdiń maqsaty – tiimdi memlekettik basqarý úshin Qazaqstan Respýblikasynyń utymdy aýmaqtyq uiymdastyrylýyn qamtamasyz etý.
