Jerdi sheteldikterge jalǵa bermese bolmaityndai Qazaqstannyń basyna ne kún týdy?! Men osyǵan tańǵalamyn. Damyǵan aldyńǵy qatarly elý eldiń qataryna engenimiz, otyz eldiń sanatyna qosylýǵa jaqyndap qalǵanymyz qaida? «Samuryq-qazynamyz» qaida?! Ne boldy Qazaqstanǵa?! Jerdi sheteldikterge jalǵa berýge, jeke adamdarǵa satýǵa bolmaidy dep bas kóterip jatqandardy prezident: – Olar jerdi biletinder emes, asfaltta júrgender dep kinálady. Sol asfaltta júrgenderdiń biri menmin. Asfaltta júreiin, meili poiyzdyń tóbesinde júreiin JER – meniń Anam, JER – meniń Otanym. Jerimniń ultaraqtai bólshegin jatjurttyqtyń ielengenin qalamaimyn. Munai – qytaidiki, gaz – qytaidiki, munai óńdeitin zaýyttar – qytaidiki. Endi jerimizdi de tili bólek, túri bólek, dini bólek qytai ielene me? Babalarymyz: “Qara qytaidy kórgende, sary orysty ákem dersiń”, dep bizdi qytaidan saqtandyryp ketken joq pa edi. “Qazgermanmunai” kompaniiasyn qytailyqtarǵa satqannan keiingi qoshtasý dastarqanynda atalǵan kompaniianyń qarjy direktory bolyp qyzmet atqarǵan Germaniia azamaty Manýelia Shram: “Germaniia men Qytaidyń ara qashyqtyǵy on myń shaqyrymdai, ortaq shekaramyz joq, aramyzdy birneshe memleket bólip tur. Biz (Germaniiany aitqany – avt.) Qytaidan qorqamyz. Sizder dál janynda otyryp tipti seskenbeisizder ǵoi”, – degen-di. Qytaidan seskenbeitindei Qazaqstan sonshalyqty myqty ma? Biz beiqambyz.
Biliktegiler sheteldikterge jerdiń jalǵa berilýin: «Jer azyp bara jatyr, erteń qumǵa ainalady. Sheteldikter investitsiia quiady, jer túrlenedi, gúldenedi» dep aqtaǵylary keledi. Milliondaǵan jyldar boiy azbai, tozbai jatqan jer nege tozady? 1954-jyldardan bastap Qazaqstanda tyń jáne tyńaiǵan jerlerdi igerý bastaldy. San ǵasyrlardan beri jatqan jer qunarlanǵandyǵyn dáleldep, Otanǵa milliard put astyq berdi. Jerdi sheteldikterge jalǵa berý – Qazaqstan memleketiniń tamyryna balta shabý. Men muny nege aitamyn? Babalarymyzdan bizge amanatqa qalǵan jerdi biz qorǵamaǵanda kim qorǵaidy? Jasym 76-da. Uldarym, qyzdarym men nemere, shóberelerim bar. Meniń artymda qalatyn urpaqtarym eger jerge ie bola almai qalsaq, “Ákelerimiz tamaǵynyń toiǵanyna máz bolyp júre bergen eken ǵoi” – demei me!
Jerdi jeke adamǵa da, zańdy tulǵaǵa da satýǵa bolmaidy.
Jerimizdi sheteldikterge jalǵa berýge bolmaidy.
Bir aita ketetin jait, Qazaqstan Úkimeti basshysynyń orynbasary Asqar Myrzahmetov Qyzylordada ótkizgen májiliste meniń sózimdi “úsh minýttan artyq sóileýge bolmaidy” dep úzip tastady. Al Májilis depýtaty Baqytbek Smaǵulov myrzaǵa (bilikke jaǵyna sóilegendiginen bolar) úsh márte sóileýge múmkindik jasaldy. Pikir aitýshylardy qarsylastar jáne jaqtastar dep ekige bólgendigi biliktiń ustanymyn kórsetip otyr dep túsinemin.
Sápen Ańsatov,
eńbek ardageri, Qazaqstan Jýrnalister odaǵynyń múshesi.
