Qazaqstan joǵary oqý oryndarynyń bilim berý baǵdarlamasy reitinginiń birinshi kezeńi aiaqtaldy, dep habarlaidy QazAqparat tilshisi.
QR Bilim jáne ǵylym ministrligi men «Atameken» QR Ulttyq kásipkerler palatasy júrgizgen bul zertteý JOO-nyń jumysqa ornalasqan túlekter paiyzy men olardyń ortasha eńbekaqysy, baǵdarlamanyń ózektiligin baǵalaý, sondai-aq túlekterdiń saýalnama qorytyndysyna súiengen.
Reiting týraly habardy jyl basynda QR Bilim jáne ǵylym ministri Erlan Saǵadiev eskertip, abitýrientter arasynda úlken rezonans týdyratynyn aitqan bolatyn.
«Almatyda 83 rektor men prorektorǵa reitingtiń aldyn ala nátijesin kórsetkende úlken shý shyqty. Qalyń kópshilikke jetkende de bul reiting stýdentter men oqýǵa túsýdi josparlap júrgen oqýshylar arasynda úlken rezonans týdyrady. Kei stýdentter IT-mamandyqtar boiynsha eń úzdik JOO-da oqidy ekenmin dep qýanady. Al keibiri IT-mamandyqtar boiynsha 123-oryndaǵy JOO-da oqyp júrgenin bilip, nalýy múmkin. Buǵan daiyn bolý kerek», - dedi ministr.
Reitinginiń birinshi kezeń aiasynda 33 mamandyqtyń reitingi jasaldy.
Ondaǵy derekterge súiensek, «Avtomattandyrý jáne basqarý» mamandyǵy boiynsha 26 JOO-ǵa zertteý júrgizilgen. Onda 3,63 upaimen D. Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnikalyq ýniversiteti kósh bastap tur. JOO túlekteri 100% jumysqa ornalasqan jáne olardyń ortasha jalaqysy 234 375 teńgeni kórsetken. Mamandyq boiynsha, ekinshi orynda 3,36 upaimen Rýdnyi indýstrialdyq institýty tur. Munda da túlekter 100% jumyspen qamtylǵan jáne ortasha eńbekaqylary 577 669 teńgeni quraǵan. Rýdnyi institýtynyń shyǵysqazaqstandyq ýniversitetten túlekter arasynda júrgizilgen saýalnama kórsetkishi ǵana tómen.
«Avtomattandyrý jáne basqarý» mamandyǵyndaǵy úzdik úshtikti Qazaq qatynas joldary ýniversiteti túiindeidi (3,32 upai). Ýniversitet túlekteriniń 86% óz mamandyqtary boiynsha jumysqa ornalasqan, olardyń ortasha eńbekaqysy - 317 980 teńge. Sondai-aq, úzdik bestikten 3,29 upaimen Akademik Q. Sátbaev atyndaǵy Ekibastuz injenerlik-tehnikalyq institýty men Almaty tehnologiialyq ýniversitetin kórýge bolady.
«Biotehnologiia» mamandyǵy Qazaqstannyń 19 oqý ornynda oqytylady jáne Qazaq tehnologiia jáne biznes ýniversiteti 3,77 ballmen alǵashqy orynnan kórindi. Ýniversitet túlekteriniń 68% jumysqa ornalasqan, olardyń ortasha eńbekaqysy - 82 563 teńge. Ekinshi orynda 3,76 upaimen L. N. Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversiteti tur. EUÝ biotehnolog-túlekteriniń 54% jumys istep júr jáne olardyń ortasha jalaqysy - 95 164 teńge. Úshinshi orynda turǵan Akademik E. Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýniversiteti 3,6 upai jinaǵan. Ýniversitet túlekteriniń 59% jumysqa ornalasqan, ortasha jalaqylary - 78 707 teńge. Odan bólek, úzdik bestikte ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversiteti (3,60) men Qaraǵandy memlekettik tehnikalyq ýniversiteti (3,57) bar.
«Esepteý tehnikasy jáne baǵdarlamalyq qamtamasyz etý» mamandyǵy boiynsha elimizdiń 53 oqý orny bilim beredi. Bul reitingte 4,21 upaimen Qazaq-Britan tehnikalyq ýniversiteti úzdik dep tanyldy. QBTÝ baǵdarlamashy-túlekteriniń 80% jumys isteidi jáne orta eseppen 375 577 teńge jalaqy alady. Ekinshi orynda S. Seifýllin atyndaǵy Qazaq agrotehnikalyq ýniversiteti 3,51 upaimen tur. QazATÝ túlekteriniń 76% jumyspen qamtylǵan jáne olardyń ortasha eńbekaqysy - 113 889 teńge. Úshinshi orynǵa - 3,39 upaimen L. N. Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversiteti jaiǵasqan. Munda bilim alǵan túlekterdiń 69% óz mamandyǵymen jumys istep, shamamen 102 520 teńge jalaqy alyp júr. Úzdik bestikte - Qaztutynýshylar odaǵynyń Qaraǵandy ekonomikalyq ýniversiteti (3,38) men Qazaq innovatsiialyq gýmanitarlyq-quqyqtyq ýniversiteti (3,37) tur.
«Geodeziia jáne kartografiia» mamandyǵy boiynsha 9 JOO arasynda zertteý júrgizilgen. Munda S. Seifýllin atyndaǵy Qazaq agrotehnikalyq ýniversiteti (túlekterdiń jumysqa ornalasýy - 78%, túlekterdiń ortasha jalaqysy - 116 462 teńge) kósh bastady. Ekinshi jáne úshinshi oryndarda Atyraý munai jáne gaz institýty (67%, 135 583 teńge) jáne ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversiteti (62%, 100 234 teńge) tur.
Elimizde «Taý-ken isi» mamandyǵyn oqytatyn 10 joǵary oqý orny bar. Munda 4,24 ballmen Rýdnyi indýstrialdyq institýty (túlekterdiń jumysqa ornalasýy - 89%, túlekterdiń ortasha jalaqysy - 387 623 teńge) alǵashqy orynda tur. Ekinshi orynda - 3,77 upaimen S. Báiishev atyndaǵy ýniversitet (100%, 213 395 teńge), úshinshi orynda - 3,75 upaimen Ó. Baiqońyrov atyndaǵy Jezqazǵan ýniversiteti (94%, 334 723 teńge) ornalasqan.
«Jýrnalistika» mamandyǵy boiynsha reiting nátijesi kópti tań qaldyrdy deýge bolady. Munda 24 ýniversitet baq synasyp, M. Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýniversiteti 3,419 upaimen ulttyq oqý oryndarynan basym tústi. SQMÝ túlekterdiń 87% jumyspen qamtylǵan, olardyń ortasha eńbekaqysy shamamen 160 678 teńge. Ekinshi orynda 3,297 upaimen Abylai han atyndaǵy Halyqaralyq Qatynastar jáne Álem Tilderi Ýniversiteti (53%, 130 810 teńge), úshinshi orynda - 3,261 upaimen H. Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý memlekettik ýniversiteti (78%, 89 886 teńge) tur.
«Aqparattyq júieler» mamandyǵy boiynsha Qazaqstandaǵy 65 joǵary oqý ornynyń nátijeleri zertteldi. Bul tartysty reitingte túlekterdiń IT-qaýymdastyqtarmen, jumys berýshilermen jasaǵan sheshimderi, pándi meńgerýge berilgen ýaqyttyń jetkilikti bolýy, oqytatyn taqyryptardyń, ádebietterdiń eńbek naryǵynda ózekti bolýy syndy birqatar kriteriiler nazarǵa alynǵan. Nátijesinde 9,24 upaimen Qazaq-Britan tehnikalyq ýniversiteti ozyp shyqty. Ekinshi orynda 6,55 upaimen Halyqaralyq aqparattyq tehnologiialar ýniversiteti tursa, úzdik úshtikte - D. Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnikalyq ýniversiteti (6,45 upai) bar. Úzdik bestikke Qazaq-Nemis ýniversiteti (6,27) men Narhoz ýniversiteti (6,17) engen.
«Marketing» mamandyǵy boiynsha 27 ýniversitet zerttelgen. Munda Qazaq-Nemis ýniversiteti 3,725 upaimen birinshi orynda tur (túlekterdiń jumysqa ornalasýy - 71%, túlekterdiń ortasha jalaqysy - 175 182 teńge). Ekinshi orynda - 3 434 upaimen Súleimen Demirel ýniversiteti (50%, 138 190 teńge), úshinshi orynda - 3 389 upaimen Akademik E. Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýniversiteti (80%, 110 625 teńge) tur.
«Matematikalyq jáne kompiýterlik úlgileý» mamandyǵynda 11 ýniversitet synǵa túsken. Alǵashqy oryndy 3,09 upaimen D. Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnikalyq ýniversiteti (túlekterdiń jumysqa ornalasýy - 78%, túlekterdiń ortasha jalaqysy - 95 152 teńge) ielengen. Ekinshi orynda - 2,82 upaimen Akademik E. Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýniversiteti (80%, 110 625 teńge), úshinshi orynda - 2,71 upaimen Qaraǵandy memlekettik tehnikalyq ýniversiteti (75%, 82 508 teńge) bar.
«Mashina qurastyrý» mamandyǵy elimizdiń 18 ýniversitetinde oqytylyp keledi. Munda da 3762 upaimen M. Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýniversiteti (túlekterdiń jumysqa ornalasýy - 100%, túlekterdiń ortasha jalaqysy - 146 901 teńge) top jardy. Odan keiin 3 654 upaimen M. Dýlatov atyndaǵy Qostanai injenerlik-ekonomikalyq ýniversiteti (100%, 126 160 teńge) jáne 3 514 upaimen D. Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnikalyq ýniversiteti (62%, 86 063 teńge) úzdik úshtikten kórindi.
«Munai-gaz isi» mamandyǵy boiynsha elimizdiń 20 ýniversiteti maman daiarlaidy. Reitingke sáikes, 4,07 upai jinaǵan Batys Qazaqstan innovatsiialyq-tehnologiialyq ýniversiteti (túlekterdiń jumysqa ornalasýy - 87%, túlekterdiń ortasha jalaqysy - 966 814 teńge) úzdik dep tanylǵan. Odan keiingi eki orynda 3,61 upai jinaǵan Qazaq-Britan tehnikalyq ýniversiteti (65%, 436 372 teńge) men 3,43 upaimen S. Toraiǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýniversiteti (73%, 77 610 teńge) tur.
«Aspap jasaý» mamandyǵynda 9 ýniversitet baq synasty jáne 3,35 upai jinaǵan M. Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýniversiteti (túlekterdiń jumysqa ornalasýy - 50%, túlekterdiń ortasha jalaqysy - 202 930 teńge) úzdik atandy. Ekinshi orynda - 3,30 upaimen Qaraǵandy memlekettik tehnikalyq ýniversiteti (72%, 85 243 teńge), úshinshi orynda - 3,25 upaimen Jáńgir Han atyndaǵy Batys Qazaqstan agrarlyq-tehnikalyq ýniversiteti (78%, 176 159 teńge) tur.
«Radiotehnika elektronika jáne telekommýnikatsiialar» mamandyǵynda 24 ýniversitet zertteýge alyndy. Munda da 3,49 upaimen M. Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýniversiteti (túlekterdiń jumysqa ornalasýy - 80%, túlekterdiń ortasha jalaqysy - 233 351 teńge) top jardy. Ekinshi jáne úshinshi oryndardan - 3,19 upaimen Almaty energetika jáne bailanys ýniversiteti (76%, 122 430 teńge) jáne 3,14 upaimen Qazaq qatynas joldary ýniversiteti (83%, 153 506 teńge) kórindi.
«Standarttaý jáne sertifikattaý» mamandyǵynda 37 ýniversitet arasynda reiting jasaldy. Bul reitingke I. Jansúgirov atyndaǵy Jetisý memlekettik ýniversiteti, Sh. Ýálihanov atyndaǵy Kókshetaý memlekettik ýniversiteti, QBTÝ, Narhoz jáne Qazaq qatynas joldary ýniversiteti qatysqan joq. Sebebi, bul JOO-lar 2016-2017 jyldary atalǵan mamandyq boiynsha túlek shyǵarmaǵan. Reitingte 3,54 upaimen Atyraý munai jáne gaz ýniversiteti, M. Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýniversiteti (3,31), Qazaq ulttyq agrarlyq ýniversiteti (3,29) kósh bastap tur. Úzdik bestikti L. N. Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversiteti (3,26) men S. Seifýllin atyndaǵy Qazaq agrotehnikalyq ýniversiteti (3,17) túiindeidi.
«Qurylys» mamandyǵy boiynsha 35 JOO arasynan M. Tynyshpaev atyndaǵy Qazaq kólik jáne kommýnikatsiialar akademiiasy (3,674) úzdik atandy. Ekinshi oryndy Batys Qazaqstan innovatsiialyq-tehnologiialyq ýniversiteti (3,599), úshinshi oryndy - L. N. Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversiteti (3,520) ielengen. Odan bólek, Atyraý injenerlik-gýmanitarlyq institýty men Sh. Esenov atyndaǵy Kaspii memlekettik tehnologiialar jáne injiniring ýniversiteti (3,497) úzdik bestikke enip otyr.
«Jylý energetikasy» mamandyǵynda 17 joǵarǵy oqý ornyna zertteý júrgizildi. Munda 3,92 upaimen Rýdnyi indýstrialdyq institýty kósh basynda tur. Institýt túlekteri 100% jumyspen qamtylǵan jáne ortasha eńbekaqylary 357 412 teńgeni quraǵan. Ekinshi orynda 3,58 upaimen Qazaq ulttyq agrarlyq ýniversiteti (83%, 177 045 teńge), úshinshi orynda - 3,52 upaimen Innovatsiialyq Eýraziia ýniversiteti (100%, 112 556 teńge) tur.
«Tehnikalyq fizika» mamandyǵy elimizdiń 6 ýniversitetinde ǵana oqytylady. Olardyń arasynda 4,03 upaimen Shákárim atyndaǵy Semei memlekettik ýniversiteti (túlekterdiń jumysqa ornalasýy - 80%, túlekterdiń ortasha jalaqysy - 124 890 teńge) úzdik dep tanyldy. Ekinshi jáne úshinshi oryndarda - 3,81 upaimen D. Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnikalyq ýniversiteti (100%, 76 171 teńge) jáne 3,79 upaimen L. N. Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversiteti (64%, 120 236 teńge) tur.
«Kólik, kóliktik tehnika jáne tehnologiialar» mamandyǵy boiynsha elimizdiń 30 joǵary oqý ornyna zertteý júrgizildi. Zertteý nátijesine sáikes, Batys Qazaqstan innovatsiialyq-tehnologiialyq ýniversiteti 3,99 upaimen kósh bastady. Ýniversitet túlekteriniń 96% jumysqa ornalasqan jáne olardyń eńbekaqysynyń ortasha kólemi 1 299 442 teńgeni kórsetken. Ekinshi orynda 3,75 upaimen Rýdnyi indýstrialdyq institýty tur. Institýt túlekteriniń 92% jumysqa turǵan jáne orta eseppen 301 114 teńge eńbekaqy alady. Úzdik úshtikke 3,61 upaimen Ó. Baiqońyrov atyndaǵy Jezqazǵan ýniversiteti engen. Onyń túlekteri 100% jumyspen qamtylǵan jáne ortasha eńbekaqylary 224 683 teńgeni quraǵan.
«Esep jáne aýdit» mamandyǵy boiynsha 78 oqý ornyna taldaý jasaldy. Munda 2016-2017 jylǵy túlekteriniń bolmaýynan QBTÝ, Qazaq qatynas joldary ýniversiteti, S. Amanjolov atyndaǵy ShQMÝ tizimge engen joq. Nátijesinde, 3,680 upaimen Almaty menedjment ýniversiteti alǵashqy orynnan kórindi (túlekterdiń jumysqa ornalasýy - 76%, túlekterdiń ortasha jalaqysy - 113 886 teńge). Ekinshi jáne úshinshi oryn - Narhoz ýniversiteti (99%, 115 442 teńge) men M. Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýniversitetine (75%, 157 637 teńge) berildi.
«Qarjy» mamandyǵy respýblikanyń 81 joǵarǵy oqý ornynda oqytylady jáne olardyń arasynan 3,736 upaimen Halyqaralyq biznes ýniversiteti (túlekterdiń jumysqa ornalasýy - 71%, túlekterdiń ortasha jalaqysy - 118 118 teńge) top jaryp shyqty. Ekinshi orynda - 3,658 upai ielengen Qazaq-Britan tehnikalyq ýniversiteti (65%, 394 772 teńge) tursa, úshinshi orynda - 3,505 upaimen M. Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýniversiteti (87%, 163 785 teńge) tur. Sonymen birge, úzdik bestikte Halyqaralyq aqparattyq tehnologiialar ýniversiteti (3,476) jáne Súleimen Demirel ýniversiteti (3,451) bar.
«Ekonomika» mamandyǵyn oqytý boiynsha 77 oqý orny zertteýge alynǵan. Olardyń arasynda túrli kriterii boiynsha 3,605 upaimen Narhoz ýniversiteti ozyp tur. Ekinshi orynda 3,570 upaimen Súleimen Demirel ýniversiteti, úshinshi orynda - 3,513 upaimen Akademik Q. Sátpaev atyndaǵy Ekibastuz injenerlik-tehnikalyq institýty tur. Sondai-aq, «Ekonomika» mamandyǵy boiynsha úzdik bestik quramynda Atyraý injenerlik-gýmanitarlyq institýty (3,494) jáne Qazaq gýmanitarlyq-zań ýniversiteti (3,477) bar.
«Elektroenergetika» mamandyǵy boiynsha 30 oqý orny reitingke qatysqan. Munda da Batys Qazaqstan innovatsiialyq-tehnologiialyq ýniversiteti 3,597 upaimen birinshi orynda tur. Ýniversitet túlekteriniń 86% jumysqa ornalasqan jáne olardyń eńbekaqysynyń ortasha kólemi 466 406 teńgeni quraǵan. Ekinshi orynda 3,533 upaimen M. Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýniversiteti (100%, 199 030 teńge), úshinshi orynda - 3,422 upaimen Qaraǵandy memlekettik indýstrialdyq ýniversiteti (90%, 163 834 teńge) tur.
Aita keteiik, mamandyq boiynsha Qazaqstan JOO-lary reitinginiń tolyq tizimin Atameken UKP saitynan kórýge bolady. Jyldyń sońyna deiin Ulttyq kásipkerler palatasy 50-den astam mamandyqtyń reitingin usynatyn bolady.
