Erbol Tileshov: Latyn álipbiiniń apostroftyq nusqasynda túsinbeitindei tańba joq

Erbol Tileshov: Latyn álipbiiniń apostroftyq nusqasynda túsinbeitindei tańba joq

Sh.Shaiahmetov atyndaǵy tilderdi damytýdyń respýblikalyq úilestirý-ádistemelik ortalyǵynyń direktory «Jańa álipbi - Rýhani jańǵyrý bastaýy» atty sarapshylar forýmynda bekitilgen álipbige qatysty pikirin bildirdi, dep habarlaidy QazAqparat.

«Álipbi - ol Táýelsizdik alǵaly beri kóterilgen másele.Tamyzdyń aiaǵynda álipbi týrasynda jumystar aiaqtalyp, úsh nusqa qaldy. Úsh nusqadan tańdalyp, aldymen Parlamentke digraftyq nusqa usynyldy. Ol nusqaǵa bailanysty kóptegen suraqtar boldy. Odan keiingi apostrof nusqasy... Jalpy aitqan kezde qoǵamda «digraf nusqasynan keiin ile-shala bir-eki aidan keiin álipbidiń apostrof nusqasy daiyn bola qaldy. Álipbi soǵan bailanysty shala boldy» degen bir pikir bar. Ol pikir orynsyz», - deidi Erbol Tileshov.

Ortalyq direktorynyń aitýynsha, latyn álipbiin jasaýdyń úsh ádisi bar. Birinshisi, digraftyq, ekinshisi - apostroftyq, úshinshisi - dialektikalyq turǵyda jasaqtaý. Bul úsheýi - 2000 jyldardyń basynan Qazaqstanda aitylyp kele jatqan nusqalar.

«Latyn álipbiiniń qazirgi ýaqytta halyqaralyq deńgeide ornyqqan tájiribeleri bar. Biz birinshi bolyp qolǵa alyp otyrǵan joqpyz. Álemde 4 mlrd 200 mln adam osy latyn álipbiin qoldanady. Búl álem halqynyń 60 paiyzǵa jýyǵy. Osyǵan kelgende álipbidiń úsh úlgisi de jumys tobynyń erekshe nazarynda boldy», - deidi ol.

Erbol Tileshov sonymen qatar latyn álipbiine qatysty apostrof nusqasyna nelikten den qoiylǵany týraly aityp berdi.

«Menińshe, ol (apostroftyq nusqa - avt.) digraftyq nusqaǵa qaraǵanda jazýǵa tiimdi. Endigi úlken másele - eń aldymen, básekege qabiletteligimiz, qoǵamda pragmatikalyq sananyń ornyǵýy, bilimniń saltanat qurýy men eń bastysy, ulttyq biregeilikti saqtaý dep bilýimiz kerek. Osy turǵydan kelgende Dúniejúzi qazaqtarynyń besinshi quryltaiynda jalpy álemdegi 16 million qazaqtyń ortaq álipbii týraly aityldy. Iaǵni, sheteldegi 5 million qazaq óz tilinde jaza da, oqi da alady. Ol da myqtap eskerildi. Bizdiń qoǵamda latyn álipbiine qatysty kózqaras qalyptasqan. Endi qoldanysy da birte-birte qalyptasady dep oilaimyz. Apostroftyq nusqada túsinbeitindei belgisiz tańba joq. Osy 32 áripten turatyn álipbidiń 19 tańbasy klassikalyq latyn álipbiine sáikes keledi. Sonda erekshelenip turǵan 13 tańba bar. Ol da latynnyń ishinen shyǵyp tur. Úirený qiyn dep oilamaimyn», - deidi Erbol Tileshov.