Foto:dauletten.kz
Búgin Parlamenttiń tómengi palatasynda ótken otyrysta májilismen Dáýlet Muqaev Úkimetten jastardyń tiimdi baspana alýyna jaǵdai jasaýdy surady dep habarlaidy "Ult Aqparat".
Dáýlet Muqaevtyń QR Premer-Ministriniń orynbasary Qanat Bozymbaevqa joldaǵan saýalynyń tolyq nusqasy tómende:
Jastar – qoǵamnyń qozǵaýshy kúshi, elimizdiń erteńi. Jastarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetý memleket mindetteriniń basym baǵyttarynyń biri.
Jastar eldegi oqiǵalardyń bel ortasynda júr. Elimizde oryn alǵan tótenshe jaǵdailarda da tóbe kórsetetin de jastar, qoldaýshylar da jastar. Al bizde Úkimet tarapynan jastarǵa tiisti deńgeide kóńil bólinip jatyr ma? Eń basty qajettilik baspana máselesi de sheshimin tappai otyr.
Jyry basylmaǵan jastarǵa berilgen jaldamaly páter jaiynda Roman Vasilevichke de depýtattyq saýal joldaǵanmyn. Jastardy turǵyn úimen qamtamasyz etý máselesi Úkimettiń baqylaýynda dep qysqa qaiyrǵan. Jastardyń talap-tilegin naqty sheshimder men áreketter jasaidy degen nietpen qaita joldap otyrmyn.
2019 jyldan beri Astana, Almaty, Shymkent qalalarynda jaldamaly páterge ornyqqan jastardyń sany 10 000-ǵa jýyqtady. 2019 jyly baspana alǵan jastardyń baspanany bosatýyna da az ýaqyt qaldy. Búginde megapolisterdegi jastardyń dalada qalý qaýpi joǵary. Taǵy bir qosarym- ótken jyly berilý kerek páterler Almaty qalasynyń jastaryna áli der berilmedi. Naqty tizim, nátije shyqpady.
Jaldamaly páter alǵan jastardyń qarjy jinap, óz baspanalaryn ala almaýdyń da ózindik sebepteri de bar.
2019 jyldan beri infliatsiia deńgeii de sharyqtap, úi baǵasy jyldan jylǵa ósti. Osydan 5 jyl buryn Respýblika boiynsha páterdiń ortasha sharshy metri 200 myń bolsa, qazir 400 myńǵa jýyqtady. Iaǵni, 2 ese ósti. Shyndyqqa týra qarasaq, baspanaǵa qarjy jinaýdan, qymbatshylyq qyspaqqa alyp kúnkóris máseleli aldyńǵy orynǵa shyqty. Bul bir.
Ekinshiden, elde jastarǵa arnalǵan tiimdi memlekettik baǵdarlama joq. Elde tiimdi baǵdarlamanyń joqtyǵynan jastar baspana alý úshin shetel asyp jumys isteýge májbúr. Kelmei qalyp qoiyp jatqany qanshama. Bul elimizde daryndy, talantty jastardyń azaiýyna alyp kelýde.
Úshinshiden, jaldamaly páter alǵan jastar ózge de memlekettik baǵdarlamalar men úi kezeginde turý múmkindiginen aiyrylǵan. Aqshasyn jinap, túiip otyrǵan jastar, basqa baǵdarlamaǵa qatysa almasa qalai baspanaly bolmaq.
Biz qarapaiym eńbek adamyna qurmet kórsetýimiz kerek – dep Prezidentimiz Qasym-Jomart Kemeluly aitqandai, eńbek adamynyń negizgi bastaýy da osy jumysshy jastar emes pe? Jumysshy jastarǵa qoldaý kórsetsek, osyndai azamattar erteń elimizdiń damýyna zor úles qosary sózsiz.
Joǵarydy atalǵan faktorlardy eskere otyryp, jastardyń tiimdi baspana alýyna jaǵdai jasaý jáne kemi 10%-dyq bastapqy jarnamen ózderi turyp jatqan baspanasyn satyp alýǵa múmkindik berý máselelesin qarastyrýdy qaita suraimyn. Jáne de paiyzdyq mólsherlemesi de 5%-dan aspaýy tiis. Nemese jaldamaly páterde turý merzimin uzartý kerek.
Jaýapty zańnamada belgilengen merzimde jazbasha usynýyńyzdy suraimyn.
