Foto: egemen.kz
Búginde eń jaqsy investitsiia bilim men balaǵa jumsalǵan investitsiia ekeni jii aitylady. Al mamandyq, joǵary oqý orny, ýniversitet tańdaý – bul adamnyń búkil ómirin anyqtamasa da, aldaǵy birneshe jylǵa damý vektoryn belgileitin sheshimder. Sondyqtan túpkilikti sheshim qabyldamas buryn, jaqsy jáne jaman jaqtaryn tarazylaǵan jón. Osy oraida Ult.kz Qazaqstanda bilim alýdyń quny qansha ekenin anyqtap kórdi.
Túlek oqýdy aiaqtaǵanǵa deiin kem degende birneshe jyl buryn qabyldaý múmkindikteri týraly oilanýy kerek. Bul bilim jolyna túsýshige asyqpai daiyndalýǵa jáne negizgi kriteriiler boiynsha sheshim qabyldaýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar, mundai daiyndyq qabyldaýǵa qajetti talaptardy bilýge, qujattardy jinaýǵa, bilimdi jetildirýge jáne tipti birinshi ret aqsha únemdeýge múmkindik beredi.
Sońǵy birneshe jylda qazaqstandyq joǵary oqý oryndarynda bilim alý qunynyń ósý tendentsiiasyn baiqaýǵa bolady. Ortasha alǵanda, baǵa jylyna 14-20 paiyzǵa ósýi múmkin. Sondyqtan kirer aldynda eń aldymen aqsha jinaýdy bastaý kerek. Muny Memlekettik bilim berý jinaqtaý júiesinen jinaqtaýshy saqtandyrý baǵdarlamasy aiasynda da jasaýǵa bolady, sonymen qatar bilim berý depoziti qyzmetin paidalanýǵa bolady.
Sondai-aq biýdjette qalýǵa tyrysýǵa bolady. Tańdalǵan mamandyqqa bailanysty muny isteýdiń ártúrli joldary bar. Mysaly, talapker konkýrstan ótip, memleketten grant ala alady nemese oqý aqysyn jumys berýshi tólei alady. Konkýrstan súrinbei ótken jáne memlekettik bilim berý tapsyrysy boiynsha oqityn talapkerlerge 36 660 teńge (densaýlyq saqtaý jáne pedagogika baǵdarlamalary boiynsha stýdentterge – 58 800 teńge) shákirtaqy beriledi.
Bilim grantyn alý úshin talapker:
mektep, tehnikalyq nemese kásiptik bilim alý;
Aǵymdaǵy jyldyń 13 shildesi men 20 shildesi aralyǵynda OBPO qabyldaý komissiiasyna nemese «elektrondyq úkimet» veb-portaly arqyly ótinish berý;
bes negizgi pánnen – Qazaqstan tarihy, matematikalyq saýattylyq, oqý saýattylyǵy jáne negizgi pánder bolyp tabylatyn eki pán boiynsha testileýden ótý.
Shyǵarmashylyq tapsyrmany jiberý qajet bolýy múmkin.
Úmitker jinaityn upailardyń eń az sany jeke jáne kommertsiialyq JOO úshin 50 ball, al ulttyq ýniversitet úshin 65 ball. Talapker UBT-ny sátti tapsyrý múmkindigin durys daiyndyqpen arttyra alady, sondyqtan mektepti bitirmes buryn óz betinshe nemese repetitormen birge qosymsha oqýy kerek.
Qazaqstanda oqytý 250 myń teńgeden bastalady jáne 9 millionǵa jetýi múmkin. Bilim qunyna eń aldymen ýniversitettiń geografiiasy jáne onyń bedeli áser etedi. Sondyqtan, respýblikalyq ýniversitetke qaraǵanda, aimaqtyq joǵary oqý ornyna túsý áldeqaida únemdi nusqa bolyp tabylady. Qymbat emes bilim alýdy Shymkentte alýǵa bolady. Biraq Astanada eń qoljetimdi ýniversitet – Qazaq tehnologiia jáne biznes ýniversiteti – bir jyl oqý jarty million teńge turady.
Almatydaǵy eń qymbat ýniversitetterge QMEBI kiredi – bir oqý jyly shamamen 4 million teńge, QBTÝ – jylyna 2 million teńgeden asady.
Astanada eń qymbaty jáne bedeldisi, árine, Nazarbaev Ýniversiteti – oqytý quny mamandyqqa bailanysty 7,5 millionnan 9 million teńgege deiin. Eń qymbat oqytý injenerlik jáne IT salalarynda.
Sondai-aq joǵary sapaly bilimi men myqty oqytýshylyq quramymen tanymal Qazaqstannyń bedeldi ýniversitetterine mynalar jatady:
S.D.Asfendiiarov atyndaǵy Qazaq ulttyq meditsina ýniversiteti – óz ómirin densaýlyq saqtaýmen bailanystyrǵysy keletinder úshin;
M.S.Nárikbaev atyndaǵy Qazaq memlekettik zań ýniversiteti jetekshi zańgerlerdi shyǵarady;
L.N.Gýmilev atyndaǵy EUÝ jáne Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik ýniversiteti úzdik pedagogikalyq bilim beredi;
Almaty qalasyndaǵy Halyqaralyq aqparattyq tehnologiialar ýniversiteti aqparattyq-kommýnikatsiialyq tehnologiialar salasynda jumys istegisi keletinder úshin qolaily;
M.Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan ýniversiteti aýyl sharýashylyǵy jáne bioresýrstar salasyndaǵy bolashaq mamandar úshin eń jaqsy bazany qamtamasyz etedi;
«Toraiǵyrov ýniversiteti» KEAQ daryndy jýrnalisterdi shyǵarady.
