Aýtizmi bar balalarmen jumysqa arnalǵan kitaptar qazaq tilinde shyǵarylmaq

Aýtizmi bar balalarmen jumysqa arnalǵan kitaptar qazaq tilinde shyǵarylmaq


«Bolashaq» qory aýtizmge shaldyqqan balalardyń minez-qulqyna júrgizilgen qoldanbalyq taldaý jumystary boiynsha alǵash ret qazaq tiline aýdarylǵan kitaptardy basyp shyǵarýdy josparlap otyr, dep habarlaidy QazAqparat.

Olardyń qatarynda doktor Dj. Partingtonnyń (AQSh) «ABLLS-R» jeke baǵdarlamalaryn qurastyrý boiynsha daǵdylardy baǵalaý quraly men nusqaýlyǵy jáne Iu. Erts pen O. Meleshkevichtiń (Izrail, AQSh) «Erekshe balalar. Minez-qulyqty qoldanbaly taldaýǵa kirispe» kitaby bar.

Eske sala keteiik, bolashaqtyqtardyń bastamasymen qurylǵan «Bolashaq» qoryna biyl 10 jyl toldy. Osy jyldar ishinde bolashaqtyqtar filmderdi memlekettik tilge dýbliajdaityn belgili jobamen qatar, kóptegen áleýmettik jáne qaiyrymdylyq bastamalardy iske asyrdy. Solardyń biri – «Árbir bala mektepke barýǵa laiyq» inkliýzivti bilim berýdi damytý jobasy.

Qordyń málimetinshe, jobany bolashaqtyqtar «Nur Otan» partiiasynyń qoldaýymen, Qazaqstanda inkliýzivti bilim berý modelin qurý jáne engizý maqsatynda júzege asyrýda. Negizgi baǵyty – inkliýziiany qoldaý kabinetterin ashý, qazaqstandyq mamandardy erekshe balalardy súiemeldeýdiń halyqaralyq tájiribelerine oqytý, kásibi ádebietti qazaq tiline aýdarý. 

Jobanyń ereksheligi – minez-qulyq mamandarynyń mektepterge úzdiksiz ádistemelik qoldaý kórsetýi. Mundai qoldaý qajettiligi aýtizmmen aýyratyn balalardyń damý erekshelikterimen jáne qazaqstandyq mamandardyń biliktilik deńgeiiniń jetkiliksizdigimen bailanysty.

Aýtizmge shaldyqqan balalar – erekshe bilim berýdi qajet etetin balalardyń arasyndaǵy eń kúrdeli sanattarynyń biri – bul minez-qulyqtarynda kemistikteri bar balalar. Búginde mektepter men balabaqshalar olardy oqytýǵa daiyn emes. Pedagogtar men tárbieshiler, defektologiia fakýltetteriniń túlekteri osyndai balalardy túsinýge jáne oqytýǵa kómektesetin ádistemelerdi meńgermegen. Aýtizm jáne aýtistik belgileri bar balalar sóilei, basqalarmen qarym-qatynas jasai almaýy, kúndelikti tapsyrmalardy oryndai almaýy múmkin. Degenmen, der kezinde durys qarym-qatynas jasap, tilin taba bilgen jaǵdaida olar tez úirenedi jáne mundai balalardy jalpy ortada oqytsa, daǵdylary aitarlyqtai jaqsy qalyptasady. 

Búginde «Bolashaq» qory elimizdiń 17 óńirinde 43 inkliýziiany qoldaý kabinetin ashty. Olardyń arasynda elordadaǵy eki balabaqsha da bar. Aýtizm jáne basqa da aqyl-oi kemistigi bar 600-den astam bala kún saiyn mektepke barýǵa múmkindik aldy. Sondai-aq bolashaqtyqtar Nursultan Nazarbaev qoryna inkliýziiany qoldaý boiynsha taǵy 16 kabinet ashýǵa jan-jaqty sarapshylyq qoldaý kórsetti. Qazirgi ýaqytta atalǵan kabinetter «Bolashaq» qorynyń kýratorlyǵymen jumys isteýde.

Qamqorshylyq keńesiniń jetekshisi Dinara Shaijúnisovanyń aitýynsha, Qazaqstanda minez-qulyq mamandarynyń kadrlyq rezervin qurý maqsatynda «Bolashaq» qory qazaqstandyq mamandardy sheteldik minez-qulyq sarapshylarynan turaqty túrde oqytyp, sýperviziiadan ótkizip turady. 

Qor erekshe bilim berilýine qajettiligi bar balalarmen jumys isteitin mamandar úshin Qazaqstandaǵy alǵashqy «Erekshe bilim berilýine qajettiligi bar balalardy minez-qulqyna qoldanbaly taldaý ádisterin paidalana otyryp psihologiialyq-pedagogikalyq súiemeldeý (AVA-terapiia)» biregei biliktilikti arttyrý kýrsyn ázirlep, iske qosty. Atalǵan kýrs QR Bilim jáne ǵylym ministrligi saraptamalyq keńesi maquldaǵan AVA-terapiia boiynsha biliktilikti arttyrýdyń Qazaqstandaǵy alǵashqy kýrsy boldy. 10 qarashada «Bolashaq» qory kýrsqa avtorlyq quqyq aldy.

«Búginde elimizde 15-ke jýyq minez-qulyq mamandary jumys istese, olardyń 10-y Qordyń mamandary. 40-tan astam mektep mamandary Qor qarajaty esebinen halyqaralyq deńgeidegi uzaq merzimdi sertifikattaý kýrstarynda oqýda. 2022 jyldyń kókteminde «Bolashaq» qory minez-qulyqty qoldanbaly taldaý boiynsha qazaq tiline aýdarylǵan alǵashqy kitaptardy shyǵarýdy josparlap otyr. Olar: doktor Dj. Partingtonnyń (AQSh) «ABLLS-R» jeke baǵdarlamalaryn qurastyrý boiynsha daǵdylardy baǵalaý quraly men nusqaýlyǵy jáne Iu. Erts pen O. Meleshkevichtiń (Izrail, AQSh) «Erekshe balalar. Minez-qulyqty qoldanbaly taldaýǵa kirispe» kitaby», - dedi Dinara Shaijúnisova. 

Aita keteiik, «Árbir bala mektepke barýǵa laiyq» jobasy aiasynda balalarǵa kórsetiletin qyzmetter qaiyrymdylyq qarajaty esebinen aqysyz negizde usynylady.