Almatynyń biryńǵai IT-arhitektýrasy quryldy jáne qalanyń "tsifrlyq telqosaǵyn" jasaý úshin jumys júrip jatyr. Bul týraly megapolis ákimi Baqytjan Saǵyntaev málimdedi, - dep habarlaidy «Ult aqparat».
Qala basshysynyń aitýynsha, eńbek ónimdiligin arttyrý jáne Almaty ekonomikasynyń qurylymyn ózgertý úshin tsifrlandyrýdy, kreativti indýstriialar men týrizmdi damytý esebinen qurylymdyq manevr júrgizilip jatyr.
"Biz 2025 jylǵa deiingi tsifrlandyrý strategiiasyn, biryńǵai IT-arhitektýrany ázirledik, qalanyń barlyq IT-kompaniialarynyń tizilimin jasadyq. Biz qalanyń "tsifrlyq telqosaǵyn" qurý boiynsha jumys jasaimyz. Bolashaqta Big Data jáne jasandy intellekt negizinde qalany tiimdi basqarýǵa umtylatyn bolamyz", - dep atap ótti ol.
Ashyq kózderden alynǵan málimetterge sáikes, tsifrlyq telqosaq — bul fizikalyq obektiniń sandyq kóshirmesi nemese beinesi. Biznestiń tiimdiligin ońtailandyrýǵa kómektesetin fizikalyq obektiniń nemese protsestiń sandyq kóshirmesin de "tsifrlyq telqosaq" dep ataidy. Ol kásiporyndarǵa fizikalyq problemalardy tezirek anyqtaýǵa, olardyń nátijelerin dálirek boljaýǵa jáne sapaly ónimder shyǵarýǵa kómektesýge arnalǵan.
Mundai virtýaldy model barlyq júielerdi basqarýǵa, sondai-aq qala aýmaǵynyń damýyn, turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq, kólik, qaýipsizdik júieleriniń jumysyn, qalaǵa klimat pen ekologiialyq jaǵdaidyń áserin modeldeýge múmkindik beredi.
"Tsifrlyq telqosaq" IoT sensorlary men "Aqyldy qala" sensorlarynyń bolýyn boljaidy, Olar kez kelgen aqparatty berilgen qurylǵylardan alyp tastai alady jáne ony belgili bir jiilikpen tiisti óńdeý ortalyqtaryna jiberedi. Qalanyń "tsifrlyq telqosaq" ushaqpen salystyrýǵa bolady, onda ushýdyń barlyq parametrlerin ólsheitin kóptegen sensorlar bar.
Demek, buǵan deiin halyqaralyq deńgeide aqyldy qala tanylǵan Almatynyń Tsifrlyq telqosaǵy paid bolýy – zańdy qubylys. International Data Corporation halyqaralyq aqparattyq-taldaý agenttigi óziniń ádisnamasyna sáikes Almatynyń damýyna "aqyldy qala" retinde baǵa berdi. Bul eki ózgeris bir aida, maýsymda belgili bolyp otyr. Qalany «aqyldy qala» dep baǵalaida birneshe talap eskerilgen. Onyń ishinde qalanyń tsifrlaný deńgeii basym ról atqarady.
Almaty qalasy ákimdiniń habarlaýynsha, tsifrlandyrý basqarmasynyń portalynda Almatyny ońtailandyrý jáne tsifrlandyrý ideialaryn ornalastyrý múmkindigi bar. Kez kelgen qala turǵyny qala ákimshiliginiń nazaryn óz jobasyna aýdara alady. Telekommýnikatsiialyq infraqurylym belsendi damydy. Bir jyl buryn qaladaǵy barlyq bailanys operatorlary 55-60 bazalyq stantsiiadan artyq emes qurylys júrgizgen. Sońǵy 12 aida uialy bailanysqa qol jetkizý úshin 200-den astam soqyr aimaq jabyldy.
Qalada internetke tirkelgen symsyz qol jetkizý tehnologiiasy bar jańa pilottyq joba iske asyrylýda, bul kezde turǵynnyń qalanyń jańa shaǵyn aýdandarynda 96 Mbit/sek turaqty signal alý múmkindigi bar.
Jobamen Álmerek, Alǵabas, Nurshashqan, Taýsamaly shaǵyn aýdandary qamtylǵan. Biyl Nurshashqan jáne Tastybulaq shaǵyn aýdandarynda talshyqty-optikalyq bailanys jelileri salynady, bul sapaly internetke qosylýǵa múmkindik beredi.
Kelesi jyly jeke investorlar Alataý jáne Naryzbai aýdandarynyń qalǵan shaǵyn aýdandarynda jumys júrgizedi.
Qala ákiminiń sózinshe, innovatsiialyq ekojúieni damytý jónindegi strategiialyq mindetti iske asyrý sheńberinde qalanyń at-qoǵamdastyǵynyń ókilderi úshin biryńǵai kommýnikatsiialyq keńistik qurý jónindegi jumys aiaqtaldy.
EKB barlyq bilim berý mekemelerin, tehnoparkterdi, akseleratorlardy, inkýbatorlar men at-kompaniialardy bir platformada biriktiredi. Qazirgi ýaqytta platformada 15-ten astam IT-kompaniia jáne 500-ge jýyq IT-qaýymdastyq ókili tirkelgen.
Esterińizge sala keteiik, Almatynyń biryńǵai IT-arhitektýrasy quryldy jáne qalanyń "tsifrlyq telqosaǵyn" jasaý úshin jumys júrip jatyr. Bul týraly megapolis ákimi Baqytjan Saǵyntaev málimdedi. Qala basshysynyń aitýynsha, eńbek ónimdiligin arttyrý jáne Almaty ekonomikasynyń qurylymyn ózgertý úshin tsifrlandyrýdy, kreativti indýstriialar men týrizmdi damytý esebinen qurylymdyq manevr júrgizilip jatyr.
