Astana aýmaǵyndaǵy kiberqylmystardyń aldyn alý jáne oǵan qarsy turý maqsatynda «Hi-Tech» jedel aldyn alý sharasy júrip jatyr, dep habarlaidy QazAqparat Nur-Sultan qalasy Politsiia departamentiniń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Sharanyń birinshi kúni kriminaldy politsiia qyzmetkerleri 14 kiberqylmysty ashyp, 5 adamdy qamaýǵa alǵan.
Mysaly, Almaty turǵyny úiinde otyryp, bir ai kóleminde Nur-Sultandaǵy páterlerdi internet arqyly jalǵa berip otyrǵan. Jalǵan habarlandyrýǵa 25 elordalyq aldanyp qalǵan. Senip qalǵan astanalyqtar onyń ótinishi boiynsha elektrondy ámiianǵa kepil aqsha salyp, odan keiin ǵana páterdi kórýge barǵan. Aldanǵanyn keiin baryp bilgen.
Barlyq faketiler boiynsha QR QK-niń 190-baby (alaiaqtyq) boiynsha qylmystyq is qozǵaldy. Kúdikti 400 000 teńgeni qolma-qol aqshaǵa ainaldyryp, somany óz keregine jumsaǵan.
Odan bólek, elordalyq politsiia Ákimdik jáne eriktilermen birge aldyn alý sharalaryn ótkizýde. Adam kóp jerlerde internet-alaiaqtyqtyń aldyn alý boiynsha aqparattyq-túsindirý materialdaryn taratý aktsiialary ótýde. LED-ekrandarda kiberalaiaqtyq ádisteriniń eń jii qoldanylatyn túrlerin túsindiretin rolikter kórsetiledi.
Elordalyq politsiia merekeler qarsańynda onlain satyp alý nemese taýarlarǵa tapsyrys berý kezinde muqiiat bolýǵa shaqyrady. Alaiaqtardyń quryǵyna túsip qalmas úshin ne isteý kerek:
- taýardyń bar ekenine kóz jetkizý, onyń sapasyna senimdi bolý, sonymen qatar internet-dúken týraly pikirlerdi bilý, satýshydan taýardy beineqońyraý arqyly kórsetýin suraýǵa bolady.
- jeke málimetter men bank kartalarynyń derekterin saqtap otyrý, olardy eshkimge habarlamaý, tipti bank qyzmetkerlerine de habarlamaý kerek, sebebi olar jeke qońyraý shalyp, derekter jinaýmen ainalyspaidy.
- eger sizdi qandai bir jobaǵa aqsha quiýǵa shaqyryp, kirisińizdi arttyrýǵa ýáde berse, abai bolyńyz. Mundai aktsiialar alaiaqtyq bolýy ábden múmkin. Aqparatty resmi saittardan tekserip otyryńyz. Tabysyńyzdy arttyrýǵa ýábe beretin jalǵan brokerlerden saqtanyńyz.
