قازٸرگٸ زامان اگرارلىق قىزمەتكەرلەر الدىنا ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىندا اۋقىمدى مٸندەتتەر قويىپ وتىر, بۇل جىل سايىن ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ارتتىرۋدى تالاپ ەتەدٸ. بۇل تۋرالى Ult.kz zakon.kz-كە سٸلتەمە جاساپ حابارلايدى.
بۇل ٶز كەزەگٸندە بٷگٸندە اشىق الاڭداردا جينالىپ, دامۋدى تەجەيتٸن فاكتورعا جەنە ەلدەگٸ ەكولوگييالىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋىنا سەبەپ بولاتىن قالدىقتاردىڭ كٶبەيۋٸنە ەكەلەدٸ.
ەسٸرەسە كٶڭ مەن قيداعى كەزدەسەتٸن Salmonella جەنە Listeria سيياقتى زيياندى باكتەرييالاردىڭ بولۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. قۇرعاق كليمات جاعدايىندا بۇل باكتەرييالار توپىراقتا بەس جىلعا دەيٸن ساقتالىپ, ادام اعزاسىنا تٷسكەن جاعدايدا اۋىر اۋرۋلارعا, تٸپتٸ ٶلٸمگە دەيٸن الىپ كەلۋٸ مٷمكٸن. جۇقپالاردىڭ توپىراققا تارالۋىنا جەنە ازىق-تٷلٸككە تٷسۋٸنە تيٸمدٸ توسقاۋىل بولىپ اۋىل شارۋاشىلىعى مەن مال شارۋاشىلىعىنىڭ ورگانيكالىق قالدىقتارىن, مىسالى, بيوگاز ستانتسييالارىنداعىداي جابىق تٷردە قايتا ٶڭدەۋ تەحنولوگييالارىن قولدانۋ بولىپ تابىلادى.
• بيوگاز – نەگٸزٸنەن مەتان, ياعني بٸز ٷيلەردٸ جىلىتۋعا جەنە اس دايىنداۋعا پايدالاناتىن تابيعي گاز. ونى ٷيلەردٸ ەلەكتر جەنە جىلۋ ەنەرگيياسىمەن قامتاماسىز ەتۋگە نەمەسە اۆتوكٶلٸكتەرگە وتىن قۇيۋعا قولدانۋعا بولادى.
• بيوتىڭايتقىش – قايتا ٶڭدەۋدەن كەيٸن قالاتىن, گيگيەنالىق تۇرعىدان قاۋٸپسٸز ماسسا. 40°س تەمپەراتۋرادا ۇزاق ٶڭدەۋ بارىسىندا كەدٸمگٸ كٶڭ مەن قيقۇرامىنداعى جىلان قۇرت جۇمىرتقالارى, پاتوگەندٸ باكتەرييالار جەنە ارامشٶپ تۇقىمدارى جويىلادى. بۇل بيوتىڭايتقىش يٸسسٸز, قۇرامىندا قاۋٸپتٸ ميكروبتار جوق, ٶسٸمدٸكتەردٸڭ جىلدام ٶسۋٸنە ىقپال ەتٸپ, توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىن قالپىنا كەلتٸرەدٸ.
يٸستٸڭ بولماۋىن ايرىقشا اتاپ ٶتكەن جٶن. اۋىلدىق جەرلەردەگٸ جاعىمسىز يٸستٸڭ نەگٸزگٸ كٶزٸ – كٶڭ مەن قي ساقتايتىن ورىندار. اۋاعا قولجەتٸمدٸلٸك بار جاعدايدا قۇس پەن مال شارۋاشىلىعى قالدىقتارى باياۋ شٸرٸپ, كەيٸن ەگٸستٸك القاپتارعا شىعارىلادى. دەل وسى ٷدەرٸس جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىنداردى, ەسٸرەسە جاز مەزگٸلٸندە, اپتاپ ىستىقتا, ٷدەرٸسكە اينالاعا جۇقپانى تاراتاتىن شىبىندار مەن جەندٸكتەر قوسىلعان كەزدە, قاتتى مازالايتىن جاعىمسىز يٸستٸڭ پايدا بولۋىنا سەبەپ بولادى.
بيوگاز ستانتسييالارىندا ورگانيكالىق قالدىقتار بٸردەن گەرمەتيكالىق بيورەاكتورلارعا ايدالادى.
ٷدەرٸس اۋا كٸرە المايتىن, تولىق جابىق رەجيمدە ٶتەدٸ. بارلىق زيياندى زاتتار بيورەاكتور ٸشٸندە ٶڭدەلٸپ, اتموسفەراعا زيياندى شىعارىندىلار مٷلدە شىعارىلمايدى.
دامىعان ەلدەردٸڭ (ەۋروپا, اقش, قىتاي, تٷركييا جەنە ت.ب.) ساياساتى ەكولوگييانىڭ جاي-كٷيٸنە, توپىراق پەن اۋانىڭ ساپاسىنا ايرىقشا كٶڭٸل بٶلەدٸ. بيوگاز سالاسىن دامىتۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتٸك ىنتالاندىرۋ شارالارى بۇل باعىتقا ينۆەستيتسييالاردىڭ بەلسەندٸ تارتىلۋىنا ىقپال ەتٸپ, ازاماتتاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸنٸڭ ارتۋىنا وڭ ەسەرٸن تيگٸزۋدە.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى بيوگاز سالاسىن دامىتۋعا ارنالعان ىنتالاندىرۋ شارالارىن سالىستىرمالى تٷردە جاقىندا ەنگٸزدٸ, بۇل كەلەسٸدەي پايدا ەكەلەدٸ:
1. جاڭا جۇمىس ورىندارى مەن بيزنەس. مۇنداي قوندىرعىلاردى سالۋ جەنە قىزمەت كٶرسەتۋ ٷشٸن تەحنولوگتار, قۇرىلىسشىلار, ينجەنەرلەر, جٷرگٸزۋشٸلەر قاجەت - بۇل اۋىلدىق جەرلەردە جاڭا اقىلى ماماندىقتاردىڭ پايدا بولۋىن بٸلدٸرەدٸ, سونىڭ ارقاسىندا جاستار قالاعا كٶشپەيدٸ.
2. تازا اۋا مەن سۋ. اۋا مەن جەر استى سۋلارىن ۋلايتىن قي ٷيٸندٸلەرٸ جويىلادى. قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ٶمٸر سٷرۋ جايلىلىعى ارتادى.
3. شەتەلدٸك جەتكٸزٸلٸمدەرگە تەۋەلسٸزدٸك. ٶڭٸرلەر بيۋدجەت قاراجاتىن جۇمساماي, ەلەمدٸك نارىقتاعى باعاعا تەۋەلسٸز بولا وتىرىپ, ٶزدەرٸن وتىنمەن جەنە تىڭايتقىشتارمەن ٶزدەرٸ قامتاماسىز ەتە باستايدى.
4. ٶز ەنەرگيياسى. ەربٸر ٸرٸ شارۋاشىلىق شاعىن ەلەكتر ستانتسيياسىنا اينالا الادى. كەنتتەر مەن اۋىلدار ورتالىق جەلٸلەرگە ازىراق تەۋەلدٸ بولىپ, جارىق پەن جىلۋ تۇراقتىراق ەرٸ, مٷمكٸن, ارزانىراق بولادى.
قازاقستاندا مۇنىڭ بارلىعى قازٸردٸڭ ٶزٸندە قاراعاندى وبلىسىندا جٷزەگە اسىرىلۋدا. اتاپ ايتقاندا, قۇرما قۇس فابريكاسى قۇس قيىن قايتا ٶڭدەۋگە ارنالعان بيوگاز ستانتسيياسىن ٸسكە قوستى. بۇل جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار ٷشٸن كٶپتەن بەرٸ مازالاعان جاعىمسىز يٸستەر مەسەلەسٸن شەشتٸ, ال قۇس فابريكاسى ٷشٸن ٶنٸمنٸڭ ٶزٸندٸك قۇنىن تٶمەندەتٸپ, كەسٸپورىننىڭ دامۋ قارقىنىن ارتتىراتىن تيٸمدٸ قۇرالعا اينالدى. قيدان الىناتىن بيوتىڭايتقىشتار شىعارىلاتىن ٶنٸمنٸڭ جوعارى ساپاسىن قامتاماسىز ەتەتٸن فابريكانىڭ ٶز ەگٸستٸك القاپتارىندا قۇسقا ارنالعان ەكولوگييالىق تازا جەم-شٶپ ٶسٸرۋ ٷشٸن قولدانىلادى.
الىنعان بيوگاز ەلەكتر ەنەرگيياسىنا اينالدىرىلىپ, مەملەكەت قاراجاتتاندىراتىن تاريف بويىنشا جەلٸگە بەرٸلەدٸ. ەلەكتر جەلٸلەرٸ ارقىلى بۇل «جاسىل ەنەرگييا» ەلدٸڭ ەربٸر ٷيٸنە دەيٸن جەتەدٸ.
ٶڭٸرلەر ٷشٸن بيوگاز سالاسىن دامىتۋ دەربەستٸككە, تازالىققا جەنە تۇتاس وبلىستار ٷشٸن جاڭا مٷمكٸندٸكتەرگە باستايتىن جول بولادى, ەربٸر جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىن ٷشٸن بۇل مەملەكەتتٸڭ قاتاڭ باقىلاۋىنداعى زاماناۋي قايتا ٶڭدەۋ زاۋىتىنىڭ ٶز ٶڭٸرٸندە ورنالاسۋى دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ.
