ەلوردادا «Nur Otan» پارتيياسىنىڭ قوعامدىق ساياسات ينستيتۋتى ۇيىمداستىرعان «قازاقستاننىڭ پارتييالىق-ساياسي جٷيەسٸنٸڭ ەۆوليۋتسيياسى: سىن-قاتەرلەر, جەتٸستٸكتەر مەن كەلەشەگٸ» اتتى ەكٸ كٷندٸك حالىقارالىق فورۋم ٶز جۇمىسىن باستادى.
600-دەن استام شەتەلدٸك جەنە وتاندىق ساراپشىلار, ساياسي پارتييالاردىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جەنە 15 ەلدٸڭ, ونىڭ ٸشٸندە رەسەي, قىتاي, اقش, ەۋروپا, تٷركييا, ەزٸربايجان جەنە ورتالىق ازييا ديپلوماتييالىق كورپۋسىنىڭ ٶكٸلدەرٸ سايلاۋ جٷيەلەرٸن دامىتۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن, زاماناۋي ەلەكتورالدىق ترەندتەردٸ, دەستٷرلٸ جەنە بالاما يدەولوگييالاردىڭ كەلەشەگٸن تالقىلاۋ ٷشٸن پانەلدٸك سەسسييالارعا قاتىسادى.
فورۋمعا قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتاي وتىرىپ, «Nur Otan» پارتيياسى تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى باۋىرجان بايبەك بۇل كەزدەسۋ قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30 جىلدىعى قارساڭىندا ٶتٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
«بٸزدٸڭ ەلٸمٸز وسى ۋاقىت ارالىعىندا عاسىرعا تاتيتىن ٷلكەن جولدى جٷرٸپ ٶتتٸ. اۋىر سىناقتاردى ەڭسەرە وتىرىپ, حالقىمىز مەملەكەتتٸلٸگٸن قايتا جاڭعىرتىپ, ٶزٸنٸڭ عاسىرلار بويعى تەۋەلسٸزدٸك تۋرالى ارمانىن اقيقاتقا اينالدىردى. تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جەتە ويلاستىرىلعان باتىل رەفورمالارى قىسقا ۋاقىت ٸشٸندە حالىقتى ۇيىستىرىپ, بولاشاققا دەگەن ٷمٸت پەن سەنٸم ۇيالاتتى. ورنىقتى ەكونوميكاسى بار تابىستى, بەيبٸتسٷيگٸش مەملەكەت قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ», - دەدٸ باۋىرجان بايبەك.
ول قازاقستاننىڭ 30 جىلدىق دامۋىنىڭ باستى جەتٸستٸكتەرٸ رەتٸندە بەيبٸتشٸلٸك پەن كەلٸسٸمدٸ قامتاماسىز ەتۋ, يادرولىق ارسەنالدان ٶز ەركٸمەن باس تارتىپ, سەمەي پوليگونىن جابۋ, ەلٸمٸزدٸڭ جاڭا استاناسىنىڭ سالىنۋى مەن ەجەلگٸ تٷركٸستاننىڭ قايتا تٷلەۋٸ, بارلىق مەملەكەتتەرمەن تاتۋ قارىم-قاتىناس ورناتىپ, 15 مىڭ كم مەملەكەتتٸك شەكارانى بەكٸتۋ, ەكونوميكانى نارىقتىق ترانسفورماتسييالاۋ بويىنشا جٷرگٸزٸلگەن تٷبەگەيلٸ رەفورمالار جەنە ۇلتتىق قور قۇرۋ, ەلەۋمەتتٸك جەنە كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىنا بٶلٸنگەن اۋقىمدى ينۆەستيتسييالار, حالىق سانىن ۇلعايتۋ سيياقتى ت.ب. وڭ ٸستەردٸ اتادى.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل جەتٸستٸكتەردٸڭ بارلىعى قاۋقارلى مەملەكەتتٸك قوعامدىق-ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ, دامىعان ادام كاپيتالىنىڭ, قازاقستاندىقتاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىنىڭ جاقسارۋىنىڭ, سونداي-اق تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا جولعا قويىلعان «Nur Otan» پارتيياسى سەكٸلدٸ ٷستەم ساياسي كٷشٸ بار كٶپپارتييالىق جٷيەنٸڭ ارقاسىندا مٷمكٸن بولىپ وتىر.
سونىمەن قاتار, ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ەلٸمٸزدٸڭ پارتييالىق-ساياسي جٷيەسٸنٸڭ تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا قالىپتاسۋىن نەگٸزگٸ 3 كەزەڭگە بٶلۋگە بولادى. بٸرٸنشٸ ونجىلدىق – كٶپپارتييالىقتى زاڭدىق تۇرعىدا بەكٸتۋ, پارتييالاردىڭ ينستيتۋتتانۋ كەزەڭٸ. ەكٸنشٸ ونجىلدىق – پارتييانىڭ ساپالى نىعايۋ, ماجوريتارلىقتان پروپورتسيونالدى سايلاۋ جٷيەسٸنە بٸرتٸندەپ كٶشۋ كەزەڭٸ. ٷشٸنشٸ ونجىلدىق – ٷستەم ساياسي كٷشٸ بار كٶپپارتييالىق جٷيەنٸڭ قازاقستاندىق مودەلٸنٸڭ قالىپتاسۋى.
«وسىدان 10 جىلداي بۇرىن ەلباسى كٶپپارتييالىق جٷيەنٸڭ ەرٸ قارايعى ۇزاق مەرزٸمدٸ دامۋىنا نەگٸز قالاعان «قازاقستان-2050» ستراتەگيياسىن, ال 2015 جىلى – بەس ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمانى ۇسىندى. كونستيتۋتسييالىق رەفورمانىڭ نەتيجەسٸندە پارلامەنتتٸڭ رٶلٸ كٷشەيٸپ, ٷكٸمەتتٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ ارتتى. پارلامەنتتٸك پارتييالار اتقارۋشى بيلٸككە ىقپال ەتۋدٸڭ قوسىمشا تەتٸكتەرٸنە يە بولدى. ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جەنە دامۋ ۇيىمىنا (ەىدۇ) مٷشە ەلدەردٸڭ 60%-تەن استامىنىڭ تەجٸريبەسٸ بويىنشا پروپورتسيونالدى سايلاۋ جٷيەسٸنە كٶشۋ تولىق جٷزەگە اسىرىلدى. بۇل پارتييالاردىڭ ەل ٶمٸرٸندەگٸ رٶلٸ مەن ماڭىزىن ينستيتۋتسيونالدى تۇرعىدا نىعايتتى», - دەپ مەلٸمدەدٸ ول.
باۋىرجان بايبەك اتاپ ٶتكەندەي, 2019 جىلدان باستاپ پارتييالىق-ساياسي جٷيەنٸڭ دامۋى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جٷزەگە اسىرىپ جاتقان ساباقتاستىق ساياساتى اياسىندا جالعاسۋدا.
«پرەزيدەنتتٸك سايلاۋدا ايقىن جەڭٸسكە جەتكەن قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا ارناعان العاشقى جولداۋىندا: «بٸز ساياسي رەفورمالاردى «اسىعىستىققا سالىنباي», كەرٸسٸنشە, كەزەڭ-كەزەڭٸمەن, تاباندى تٷردە جەنە جان-جاقتى ويلاستىرىپ جٷزەگە اسىراتىن بولامىز. ەلٸمٸزدٸڭ قوعامدىق-ساياسي ٶمٸرٸن جاڭعىرتپاي, تابىستى ەكونوميكالىق رەفورمالاردى ٸسكە اسىرۋ مٷمكٸن ەمەس. بۇل – بٸزدٸڭ ۇستاناتىن باستى قاعيداتىمىز» دەدٸ. سول سەتتەن باستاپ ەلٸمٸزدە ساياسي رەفورمالاردىڭ بٸرنەشە پاكەتٸ جٷزەگە اسىرىلدى. پارتييالار ٷشٸن تٸركەۋ كەدەرگٸسٸ مەن مەجٸلٸسكە ٶتۋگە ارنالعان كەدەرگٸ زاڭنامالىق تۇرعىدا ازايتىلدى, سايلاۋالدى تٸزٸمدەردە ەيەلدەر مەن جاستار ٷشٸن كۆوتا بەلگٸلەندٸ, پارلامەنتتٸك وپپوزيتسييا ينستيتۋتى بەكٸتٸلدٸ, ميتينگٸلەر ٶتكٸزۋدٸڭ حاباردار ەتۋ قاعيداتى, سونداي-اق, اۋىل ەكٸمدەرٸن تٸكەلەي سايلاۋ ينستيتۋتى ەنگٸزٸلدٸ», - دەدٸ بيلەۋشٸ پارتييا تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى.
ونىڭ ايتۋىنشا, 2019 جىلدىڭ تامىز ايىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان پارتييانى جٷيەلٸ «قايتا جانداندىرۋ» «Nur Otan»-عا جىل باسىندا مەجٸلٸس پەن مەسليحات سايلاۋىندا تيٸسٸنشە 72% جەنە 82% جيناپ, ايقىن جەڭٸسكە جەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. ساياسي تەجٸريبەدە العاش رەت پرايمەريز ٶتكٸزٸلٸپ, حالىقتىڭ سۇرانىسى نەگٸزٸندە ەر وبلىس, قالا جەنە اۋدان ٷشٸن 216 سايلاۋالدى باعدارلاما جاسالدى.
تۇتاستاي العاندا, پارتييالىق تٸزٸمدەر بويىنشا سايلاۋعا جٷيەلٸ تٷردە كٶشۋ پارتييالاردىڭ سايلاۋالدى ۋەدەلەرٸنە جاۋاپكەرشٸلٸكتەرٸن ارتتىرا وتىرىپ, ولاردىڭ بارلىق دەڭگەيدە ينستيتۋتسيونالدىق نىعايۋىنا جاعداي جاسادى.
«بيىل العاش رەت ٶتكٸزٸلگەن اۋىل ەكٸمدەرٸنٸڭ تٸكەلەي سايلاۋىندا «Nur Otan» وكرۋگتەردٸڭ 80%-تەن استامىندا جەڭٸسكە جەتتٸ. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تٸكەلەي سايلاۋلار حالىقتىڭ 40%-تەن استامىن قۇرايتىن اۋىل تۇرعىندارىنىڭ مٷددەسٸن قوزعايتىن ساياسي رەفورمالاردىڭ دەيەكتٸ بٶلٸگٸ بولعانىن اتاپ ٶتتٸ. نەتيجەسٸندە, بٷگٸندە قازاقستاننىڭ مەجٸلٸستە 3, جەرگٸلٸكتٸ ٶكٸلدٸ ورگاندار – مەسليحاتتاردا – 5, اۋىلدىق ەكٸمدەر دەڭگەيٸندە – 6 ساياسي پارتيياسى ٶكٸلدٸك ەتۋدە. وسىلايشا, اتالعان جىلدار ارالىعىندا قالىپتاسقان «Nur Otan» پارتيياسى ٷستەمدٸك ەتەتٸن كٶپپارتييالىق جٷيە تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ ماڭىزدى جەتٸستٸگٸ دەپ نىق ايتۋعا بولادى», - دەدٸ باۋىرجان بايبەك.
دەگەنمەن, قازٸرگٸ پروبلەمالاردىڭ جاھاندىق سيپاتى بٷكٸل مەملەكەتتەردٸڭ ٶزارا تىعىز قارىم-قاتىناس جاساپ, ٷيلەسە ەرەكەت ەتۋٸن تالاپ ەتۋدە. وسى جاعىنان العاندا, بيلەۋشٸ پارتييالار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ەرەكشە ماڭىزعا يە. باۋىرجان بايبەك فورۋمنىڭ پارتييالاردىڭ عانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە مەملەكەتتەر مەن حالىقتار اراسىنداعى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ نىعايتۋعا دا ٶز ٷلەسٸن قوساتىنىنا سەنٸم بٸلدٸردٸ.
فورۋم سپيكەرلەرٸنٸڭ بٸرٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ەكٸمشٸلٸگٸ باسشىسىنىڭ ورىنباسارى دەۋرەن اباەۆ بولدى. ول ٶز سٶزٸندە «Nur Otan» ليدەرٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بيلەۋشٸ پارتييانىڭ تٶراعاسى ٶكٸلەتتٸگٸن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا بەرۋ تۋرالى تاياۋداعى شەشٸمٸ پارتييالىق جٷيە ەۆوليۋتسيياسىنىڭ ماڭىزدى كەزەڭدەرٸنٸڭ بٸرٸ بولعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«وسىناۋ پاراساتتى شەشٸم قازاقستان حالقى تاراپىنان قولداۋ تاپتى. بٷگٸندە بٸز مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەتەكشٸلٸگٸمەن ونىڭ «ساباقتاستىق. ەدٸلدٸك. ٶرلەۋ» اتتى ساياسي ۇرانى اياسىندا العا قاراي قارقىندى قادام باسۋدامىز», - دەدٸ دەۋرەن اباەۆ.
ازييالىق ساياسي پارتييالاردىڭ حالىقارالىق كونفەرەنتسيياسىنىڭ باس حاتشىسى چو بيون چجە ٶز سٶزٸندە قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياسات سالاسىنداعى جەتٸستٸكتەرٸنە توقتالدى.
«ەۋرازييانىڭ ورتاسىندا ورنالاسقان سٸزدەردٸڭ ەلدەرٸڭٸز كٶپۆەكتورلى سىرتقى ساياسات جٷرگٸزۋدە. وسىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان كٶرشٸلەرٸمەن عانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە باتىس ەلدەرٸمەن دە جاقسى قارىم-قاتىناستا. قازاقستان حالىقارالىق ۇيىمدارمەن, باسقا دا پارتييالارمەن سىندارلى ديالوگ ورناتتى. وسىلايشا, «Nur Otan» پارتيياسى حالىقارالىق قاتىناستار لوكوموتيۆتەرٸنٸڭ بٸرٸ قىزمەتٸن اتقارۋدا. قازٸرگٸ كەزدە پاندەميياعا بايلانىستى سىن-قاتەرلەردٸ ەڭسەرۋ مٸندەتٸ تۇر. بيلەۋشٸ پارتييا تابىستى ٸشكٸ ساياسات جٷرگٸزەتٸنٸنە دە سەنٸمدٸمٸن. وسى فورۋم جاھاندىق سىن-قاتەرلەردٸ جويۋعا باعىتتالعان پٸكٸر الىسۋعا جاقسى مٷمكٸندٸك بەرەدٸ دەپ ويلايمىن», - دەدٸ چو بيون چجە.
«ەدينايا روسسييا» پارتيياسىنىڭ باس كەڭەسٸ حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى اندرەي كليموۆ ٶز كەزەگٸندە قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ بيلەۋشٸ پارتييالارى اراسىنداعى دوستىق بايلانىستاردى اتاپ ٶتتٸ.
«كٶپتەگەن مەسەلەلەر جەتەكشٸ ساياسي كٷشتەردٸڭ تەجٸريبەسٸن ەسكەرە وتىرىپ, شەشٸلەدٸ. بٸز ٶز تاراپىمىزدان «Nur Otan» پارتيياسىنىڭ پرايمەريز ٶتكٸزۋ تەجٸريبەسٸن, جاستار قاناتىن دامىتۋىن, ازاماتتاردىڭ ٶتٸنٸشتەرٸن قابىلداۋ ٷشٸن ونلاين-رەسۋرستاردى پايدالانۋىن جەنە الاڭىندا وسى فورۋم ٶتٸپ جاتقان قوعامدىق ساياسات ينستيتۋتىنىڭ جۇمىسىن مۇقييات قاراپ وتىرامىز», – دەپ اتاپ ٶتتٸ اندرەي كليموۆ.
قىتاي كوممۋنيستٸك پارتيياسىنىڭ ورتالىق كوميتەتٸنٸڭ حالىقارالىق بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ تسيان حۋنشان ەكٸ ەلدٸڭ بيلەۋشٸ پارتييالارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ەرٸ قاراي نىعايتۋعا سەنٸم بٸلدٸردٸ.
«قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30 جىلى ٸشٸندە ٷلكەن جەتٸستٸكتەرگە جەتتٸ. بٸز ەل حالقىنىڭ ٶز تاريحي مەدەنيەتٸ مەن مۇراسىن جادىندا ساقتاپ, قۇرمەتتەيتٸنٸن, سونىمەن بٸرگە ەكونوميكالىق جەنە ساياسي دامۋىن قامتاماسىز ەتٸپ وتىرعانىن كٶرٸپ وتىرمىز. «Nur Otan» پارتيياسى قۇرىلعان سەتٸنەن باستاپ شىن مەنٸندە بٸرقاتار تاريحي رەفورمالاردى ٸسكە اسىردى. بٸزدٸڭ مەملەكەتتەرٸمٸز ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناستاردى, ونىڭ ٸشٸندە پارتييالىق دەڭگەيدە دامىتۋدى جالعاستىرا بەرەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن», – دەدٸ قىتاي كوممۋنيستٸك پارتيياسىنىڭ ٶكٸلٸ.
تٷركييانىڭ ەدٸلەت جەنە دامۋ پارتيياسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەفكان الا بيلەۋشٸ پارتييانىڭ قازاقستاننىڭ قازٸرگٸ كەلبەتٸن قالىپتاستىرۋداعى رٶلٸنە توقتالدى.
«تٷركييا مەن قازاقستان – تاريحي تامىرى تەرەڭ باۋىرلاس ەلدەر. بٸز قاشاندا قازاقستاننىڭ سالىستىرمالى تٷردە قىسقا 30 جىلعى كەزەڭدە قول جەتكٸزگەن تابىستارى مەن دامۋىن ماقتان تۇتامىز. قازاقستاننىڭ اتى تۇراقتىلىقپەن استاسىپ جاتىر. ەرينە, مۇندا بيلەۋشٸ پارتييانىڭ رٶلٸ زور. بٸزدٸڭ بەرٸمٸز ەلدٸڭ ەكونوميكالىق يگٸلٸكتەرٸنە تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كٶرەگەن ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكٸزٸلگەنٸن بايقاپ وتىرمىز. جاڭا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باسشىلىعىمەن جالعاستىرىلىپ جاتقان رەفورمالار بۇدان دا زور جەتٸستٸكتەرگە باستايتىنىنا سەنٸمدٸمٸن», - دەدٸ ەفكان الا.
ەۋروپا كەڭەسٸنٸڭ پارلامەنتتٸك اسسامبلەياسىنداعى (ەكپا) ەۋروپالىق كونسەرۆاتورلار مەن دەموكراتييالىق اليانس توپتارىنىڭ باس حاتشىسى توم ۆان دايك «Nur Otan» پارتيياسىنىڭ ەلدٸڭ پارتييالىق-ساياسي جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋداعى رٶلٸنە ٶز باعاسىن بەردٸ.
«پارتييا قۇرىلعاننان بەرگٸ 20 جىلدان استام ۋاقىت ٸشٸندە قازاقستاننىڭ ساياسي لاندشافتىندا نىق ورنىقتى. الايدا بۇل ساياسي لاندشافت قازاقستاندا عانا ەمەس, بارلىق ٶڭٸردە, ەرينە, باتىس ەلەمٸندە دە تٷبەگەيلٸ ٶزگەرۋدە. «Nur Otan» جاڭا سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ بەرۋ باعىتىندا بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەپ, پرايمەريز سەكٸلدٸ دەموكراتييانىڭ ماڭىزدى قۇرالدارىن پايدالانىپ جاتقانىن كٶرٸپ وتىرمىز. ساياسي قىزمەتتە ەيەلدەر مەن جاستارعا بارىنشا قولداۋ كٶرسەتٸلٸپ, پارتييالىق تٸزٸمدەردە 30%-تٸك كۆوتا كٶزدەلگەن. ەۋروپا كەڭەسٸنٸڭ 15 مەملەكەتٸنٸڭ پارلامەنتتەرٸندە گەندەردٸك تەڭدٸك دەڭگەيٸ قازاقستانداعىدان تٶمەن دەپ ايتا الامىن. پارتييانى حالىقپەن ونلاين رەسۋرستار ارقىلى تٸكەلەي كوممۋنيكاتسييا جاساۋ جٷيەسٸ ارقىلى دامىتۋ دا – يگٸ نىشان. تەك بٸر جىلدىڭ ٸشٸندە پارتييا فيليالدارى 400 مىڭ ٶتٸنٸشتٸ قاراعان. بۇل مىڭداعان ادامنىڭ پارتيياعا دەگەن سەنٸمٸن بٸلدٸرەدٸ», - دەدٸ توم ۆان دايك.
رەسپۋبليكالىق پارتييانىڭ اقش ٶكٸلدەر پالاتاسىنىڭ ەكس-مٷشەسٸ كۋرت ۋەلدون ساياسي پارتييالاردىڭ جەنە باسقا دا قوعامدىق-ساياسي ۇيىمداردىڭ رٶلٸ ٶتە ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ٶيتكەنٸ ولار مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتاردى ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىمەن بايلانىستىراتىن مەحانيزم رەتٸندە ەرەكەت ەتەدٸ.
«ولاردىڭ اراسىندا قازاقستاننىڭ ەڭ ٸرٸ پارتيياسى – «Nur Otan»-عا جەتەكشٸ رٶل بەرٸلەدٸ. بٷگٸندە بٸز قازاقستاننىڭ مەجەلەنگەن ساياسي رەفورمالاردا, ونىڭ ٸشٸندە پارتييالىق قۇرىلىس جاعىنان دامىپ كەلە جاتقانىن كٶرٸپ وتىرمىز», - دەپ اتاپ ٶتتٸ كۋرت ۋەلدون ٶز سٶزٸندە.
ۇلىبريتانييانىڭ كونسەرۆاتيۆتٸك پارتيياسىنىڭ ٶكٸلٸ, لوردتار پالاتاسىنىڭ مٷشەسٸ دجەيمس ۋورتون «Nur Otan» پارتيياسىنىڭ دەموكراتييا مەن ورتاق قۇندىلىقتاردى دامىتۋداعى جەتٸستٸكتەرٸ بويىنشا ٶز ەسەرٸمەن بٶلٸستٸ.
«بۇل قۇندىلىقتار قازٸرگٸ ماقساتتارى مەن بولاشاققا جاساعان جوسپارلارىندا ايقىن كٶرٸنەدٸ. پرايمەريز – بٸز سوڭعى جىلدارى ۇلىبريتانييادا ەنگٸزٸپ جاتقان ساياسي قۇرال. ٶز دامۋ جولدارىڭىزدا وسىناۋ جاڭا ٷردٸستەرگە ارالاسا وتىرىپ, بٸزدٸڭ دەموكراتييا بويىنشا العان ساباقتارىمىزدى سٸزدەر دە يگەرەتٸندەرٸڭٸزگە سەنٸمدٸمٸن. پارتييالىق تٸزٸمدەردە كۆوتانى كٶزدەيتٸن گەندەرلٸك ساياسات تا – ۇزاققا باعىتتالعان جوسپارلاردىڭ كٶرٸنٸسٸ. مۇنىڭ بەرٸ بٸزدٸڭ ارامىزدا تىعىز ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا قاجەتتٸ توعىساتىن تۇستارىمىز كٶپ ەكەنٸن بٸلدٸرەدٸ», - دەدٸ لورد دجەيمس ۋورتون.
