قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا سٶيلەگەن سٶزٸ

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا سٶيلەگەن سٶزٸ


قۇرمەتتٸ ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ جەنە جيىنعا قاتىسۋشىلار!

بٷگٸن بٸز بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىلارىن تالقىلايمىز. سونداي-اق الدىمىزدا تۇرعان نەگٸزگٸ مٸندەتتەردٸ ايقىندايمىز.

باستى ماقسات – ەكونوميكانى ٶركەندەتۋ جەنە حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ.

ٸندەتكە جەنە شەكتەۋ شارالارىنا قاراماستان, ەل ەكونوميكاسى جارتى جىل ٸشٸندە 2,2 پايىزعا ٶستٸ.  بۇل – قۋانتارلىق جايت.

بىلتىر پاندەمييانىڭ سالدارىنان ٸشكٸ جالپى ٶنٸم 2,6 پايىزعا تٶمەندەدٸ. بٸز ونى تەزٸرەك قالپىنا كەلتٸرۋٸمٸز كەرەك.

وجيۆلەنيە ميروۆوي ەكونوميكي ۆكۋپە س پرينياتىمي انتيكريزيسنىمي مەرامي ي سنيجەنيەم كارانتيننىح وگرانيچەنيي سپوسوبستۆوۆالو ۆوسستانوۆلەنييۋ دەلوۆوي اكتيۆنوستي.

ناشا زاداچا – ناراستيت تەمپى روستا ەكونوميكي ۆو ۆتوروم پولۋگوديي.

 

جالپى, كٷردەلٸ كەزەڭگە قاراماستان ەل ەكونوميكاسى دامىپ كەلەدٸ. بۇل – تۇرعىندار مەن بيزنەس ٶكٸلدەرٸنٸڭ قالىپتاسقان احۋالعا, شەكتەۋ شارالارىنا بەيٸمدەلە باستاعانىن كٶرسەتەدٸ. 

مەملەكەت تاراپىنان كٶرسەتٸلگەن قولداۋ جۇمىستارى ماقساتقا سەيكەس جەنە تيٸمدٸ جٷرگٸزٸلدٸ. بٸراق, ٸندەتتٸڭ بەتٸ ەلٸ قايتقان جوق. بٸز بارلىق كٶرسەتكٸشتٸ جارييا ەتتٸك. قازٸر جاعداي ەلٸ دە بولسا كٷردەلٸ. دەگەنمەن, تاعى دا قايتالاپ ايتامىن, ەلٸمٸزدٸ دامىتۋ جەنە حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ – قاشاندا ماڭىزدى مٸندەت.  

بەرٸمٸز ەلدٸڭ يگٸلٸگٸ, حالقىمىزدىڭ مٷددەسٸ ٷشٸن ەڭبەك ەتۋٸمٸز كەرەك. سوندىقتان الداعى جۇمىسىمىزدىڭ بٸرقاتار ماڭىزدى تۇستارىنا توقتالايىن.

 

پەرۆوە. رازۆيتيە ۆ ۋسلوۆيياح پرودولجايۋششەيسيا پاندەميي.

نا پروتياجەنيي پولۋتورا لەت كوروناۆيرۋس سدەرجيۆاەت گلوبالنىي پروگرەسس. نەسكونچاەمىە ۆولنى نوۆىح شتامموۆ سۆيدەتەلستۆۋيۋت و توم, چتو كوروناۆيرۋس پروچنو ۆوشەل ۆ ناشۋ جيزن.

مى دولجنى اداپتيروۆاتسيا ي ۋچيتسيا جيت ۆ پودوبنىح ۋسلوۆيياح. ەتو ۆ پەرۆۋيۋ وچەرەد وزناچاەت پويسك ۆىۆەرەننىح پودحودوۆ ي پراۆيلنوگو بالانسا مەجدۋ وگرانيچيتەلنىمي مەرامي ي جيزنەدەياتەلنوستيۋ گوسۋدارستۆا.

پاراديگما بوربى س پاندەميەي مەنياەتسيا نا ناشيح گلازاح. منوگيمي سترانامي ۋجە نە ستاۆيتسيا تسەل سۆەستي پەرەداچۋ ۆيرۋسا ك نۋليۋ. اكتۋالنايا زاداچا – مينيميزاتسييا پوياۆلەنييا كرۋپنىح وچاگوۆ ينفيتسيروۆانييا ي نەدوپۋششەنيە پەرەگرۋزكي سيستەمى زدراۆووحرانەنييا.

مى دولجنى رازرابوتات كاچەستۆەننو نوۆۋيۋ ستراتەگييۋ س كاردينالنىم پەرەسموتروم مەر پروتيۆودەيستۆييا ۆيرۋسۋ.

نوۆىە شتاممى موگۋت ينفيتسيروۆات داجە ۆاكتسينيروۆاننىح ليۋدەي. تەپەر مى ۆ ەتوم ۋبەديليس. ودناكو يممۋنيزاتسييا ماكسيمالنو سنيجاەت تياجەست تەچەنييا بولەزني ي ريسك لەتالنوگو يسحودا. يز ەتوگو ي سلەدۋەت يسحوديت.

ستاتيستيچەسكيە داننىە پو زارازيۆشيمسيا نە دولجنى بىت ەدينستۆەننوي وسنوۆوي دليا پرينياتييا مەر رەاگيروۆانييا. گلاۆنىي اكتسەنت نەوبحوديمو دەلات نا سنيجەنيي تياجەلىح سلۋچاەۆ ي سمەرتنوستي, ا تاكجە نا لەچەنيي سلوجنىح پاتسيەنتوۆ. 

پرينتسيپيالنو ينىە پودحودى ۆ بوربە س كوروناۆيرۋسوم كاسايۋتسيا نە تولكو مەديتسينسكيح اسپەكتوۆ, نو ي وگرانيچيتەلنىح مەر ۆ وتنوشەنيي بيزنەسا.

پرەدستويت پەرەفورماتيروۆات رابوتۋ مونيتورينگوۆىح گرۋپپ ي اكتيۆنەە يسپولزوۆات تسيفروۆىە رەشەنييا, تاكيە كاك سيستەما Ashyq. سروكي پروۆەدەنييا ۆاكتسيناتسيي سوترۋدنيكوۆ مالوگو ي سرەدنەگو بيزنەسا دولجنى بىت رەاليستيچنىمي, بەز پريزناكوۆ كامپانەيششينى.

پروشۋ مەجۆەدومستۆەننۋيۋ كوميسسييۋ ەششە راز ۆنيماتەلنو يزۋچيت داننىي ۆوپروس.

سۋبەكتى مالوگو ي سرەدنەگو بيزنەسا, يسپولزۋيۋششيە Ashyq, دولجنى يمەت پرەيمۋششەستۆەننوە پراۆو رابوتات ۆ ۋسلوۆيياح كارانتيننىح وگرانيچەنيي. پري ەتوم فاكتيچەسكوە پريمەنەنيە پريلوجەنييا سلەدۋەت جەستكو كونتروليروۆات.

قازٸر بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ەكپە سالۋعا قاتىستى جالعان قۇجاتتار تۋرالى دەرەكتەر پايدا بولىپ جاتىر. بۇل – قوعام ٷشٸن ٶتە قاۋٸپتٸ جاعداي. ٶيتكەنٸ, حالىق كٶپ جينالاتىن جەرلەردە دەرت جۇقتىرعان ادام دا جٷرۋٸ مٷمكٸن دەگەن سٶز. سوندىقتان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى وسى مەسەلەگە باسا نازار اۋدارۋعا تيٸس. 

بٸز پاندەمييامەن كٷرەستٸڭ نەگٸزگٸ جولى ۆاكتسيناتسييا ەكەنٸن تٷسٸنۋٸمٸز قاجەت. بۇل – ايقىن نەرسە.

ٷكٸمەت ەلٸمٸزدەگٸ ۆاكتسيناتسييا بويىنشا قازٸرگٸ كٶرسەتكٸشتەردٸ ماعان باياندادى. الايدا, اشىعىن ايتۋ كەرەك, بۇل جۇمىستىڭ قارقىنى ەلٸ دە ماردىمسىز. ناقتى قادامدار جاساۋ قاجەت. 

تٷپتەپ كەلگەندە, ازاماتتارىمىز ٶزدەرٸنٸڭ جەنە جاقىن تۋىستارىنىڭ دەنساۋلىعىن ويلاپ, سانالى تٷردە شەشٸم قابىلداۋى كەرەك. انتيۆاكسەرلەردٸڭ قاۋەسەت, داڭعازا ەڭگٸمەلەرٸنە سەنۋدٸڭ قاجەتٸ جوق. سوندىقتان بٸز ەكپە سالۋ ناۋقانىن جالعاستىرامىز.

ال, كەيبٸر جەكەلەگەن سالالاردا مٸندەتتٸ تٷردە ۆاكتسينا سالدىرۋ قاجەت بولادى. بۇل ٷشٸن زاڭنامالىق تا, كونستيتۋتسييالىق تا نەگٸز بار. تۋراسىن ايتساق, بۇل – ەركٸمنٸڭ ٶز وتانداستارى الدىنداعى مٸندەتٸ, پارىزى.

سونداي-اق مىناداي ەكٸ مەسەلەگە توقتالعىم كەلەدٸ.

بٸرٸنشٸدەن, مٸندەتتٸ ەكپە سالۋ كەزٸندە اسىرا سٸلتەۋ بولماۋعا تيٸس.

مەديتسينالىق سەبەپتەرگە جەنە بەلگٸلٸ بٸر جاعدايلارعا بايلانىستى ەكپە سالدىرمايتىن ادامدار بار.    مەملەكەتتٸك ورگاندار, ەسٸرەسە, مونيتورينگ جٷرگٸزۋ توپتارى وسى مەسەلەنٸ ەسكەرۋٸ كەرەك.

ەكٸنشٸدەن, وسىعان دەيٸن دە ايتتىم, ۆاكتسيناتسييا تۋرالى جالعان سەرتيفيكاتتار جاساۋ نارىعى پايدا بولدى. مۇنداي دەرەكتەردٸ تۇتاس قوعامنىڭ دەنساۋلىعى مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸنە تٶنگەن تٸكەلەي قاۋٸپ دەپ تٷسٸنۋ قاجەت. دەمەك, جازاعا تارتۋ شاراسى دا قاتاڭ بولۋعا تيٸس. بۇل ەكٸمشٸلٸك كودەكسكە سەيكەس زاڭ بۇزۋشىلىق ەكەنٸ ايدان انىق.

بٸرىڭعاي تەستٸلەۋ بازاسىنىڭ ٷلگٸسٸمەن ەكپە سالۋدىڭ تسيفرلىق كارتاسىن شۇعىل تٷردە ٸسكە قوسۋ كەرەك.

دالەە. سەگودنيا ناشيم گراجدانام دوستۋپەن رياد ۆاكتسين, ۆكليۋچايا پرەپارات «QazVac» سوبستۆەننوي رازرابوتكي, چەگو نە يمەەت پوداۆليايۋششەە بولشينستۆو ستران.

ودناكو راسشيرەنيە نابورا دوستۋپنىح ۆاكتسين, ۆ توم چيسلە مەجدۋنارودنو پريزناننىح, ۆسە ەششە نەوبحوديمو. زدەس سلەدۋەت ۋچيتىۆات پوياۆلەنيە نوۆىح شتامموۆ, ا تاكجە تسەنوۆىە ي كاچەستۆەننىە پارامەترى پرەپاراتوۆ.

ۆ پروشلوم گودۋ يا داۆال سووتۆەتستۆۋيۋششەە پورۋچەنيە. تەم نە مەنەە پوستاۆكا ۆاكتسين Pfizer, ۆىدەلەننىح كومپانيەي دليا كازاحستانا, بىلا سورۆانا.

ۆ سووتۆەتستۆيي س دوگوۆورەننوستيامي «Pfizer» پلانيروۆال پوستاۆيت ۆ كازاحستان ۆ ماە ت.گ. 2 ملن دوز. پراۆيتەلستۆو سۆيازىۆاەت سرىۆ پوستاۆكي پرەپاراتا س ريادوم ترەبوۆانيي, كوتورىە بىلي ۆىدۆينۋتىە «Pfizer». ودناكو داننىە ۋسلوۆييا ياۆليايۋتسيا ستاندارتنىمي دليا ۆسەح ستران, كوتورىە زاكۋپايۋت ۆاكتسينۋ.

نەداۆنو پوستۋپيلو نوۆوە پرەدلوجەنيە, گدە سودەرجيتسيا ۆەس الگوريتم دەيستۆيي. گوۆوريات, چتو نۋجنو, چتوبى پرەزيدەنت پودپيسال سووتۆەتستۆۋيۋششيي ۋكاز. ەسلي ۆ ەتوم ەست نەوبحوديموست, يا گوتوۆ ەتو سدەلات.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ, ادمينيستراتسيي پرەزيدەنتا رازوبراتسيا ۆ سلوجيۆشەيسيا سيتۋاتسيي, پرينيات مەرى ۆ وتنوشەنيي دولجنوستنىح ليتس, كوتورىە دوپۋسكايۋت سرىۆ پوستاۆكي ەتوگو نەوبحوديموگو پرەپاراتا نا ناش رىنوك. مى دولجنى ديۆەرسيفيتسيروۆات سۆوي پرەدلوجەنييا ۆ وتنوشەنيي گراجدان. ۆوزموجنو, نەكوتورىە گراجدانە حوتەلي بى پريۆيتسيا يمەننو ەتوي ۆاكتسينوي. پوەتومۋ دايتە ۆوزموجنوست ەتيم گراجدانام. پروبلەمۋ نۋجنو رەشيت ۆ كراتچايشيە سروكي ي وبەسپەچيت دوستۋپنوست ۆاكتسينى Pfizer دليا كازاحستانتسەۆ.

پرەدستويت پريۆەستي سيستەمۋ زدراۆووحرانەنييا ۆ پولنۋيۋ گوتوۆنوست ۆنە زاۆيسيموستي وت ەپيدەميولوگيچەسكوي سيتۋاتسيي.

نا فونە بوربى س ۆيرۋسوم رەزكو ۋحۋدشيليس پوكازاتەلي زدوروۆيا. ماتەرينسكايا سمەرتنوست ۆىروسلا نا ترەت, سمەرتنوست وت بولەزنەي سەردتسا – نا 40 %. ەتومۋ سپوسوبستۆۋەت ۆ توم چيسلە ي نيزكيي ۋروۆەن وسناششەنييا, ۆ وسوبەننوستي وتدەلەنيي رەانيماتسيي ي سكوروي پوموششي.

وپەراتيۆنو وبەسپەچيت ورگانيزاتسيي زدراۆووحرانەنييا نەوبحوديمىم وبورۋدوۆانيەم زاچاستۋيۋ نە پوزۆوليايۋت يزليشنيە بيۋروكراتيچەسكيە پروتسەدۋرى. پري ەتوم ەكسپەرتيزا ي رەگيستراتسييا مەديتسينسكوي پرودۋكتسيي سوپرياجەنى س ۆىسوكيمي كوررۋپتسيوننىمي ريسكامي.

نا نيزكيي ۋروۆەن وسناششەنييا تاكجە ۆليياەت نەوپراۆداننو بولشوي رازبروس تسەن نا وبورۋدوۆانيە. تسەنى نا ودنو ي تو جە يزدەليە وت رەگيونا ك رەگيونۋ, ا ۆ نەكوتورىح سلۋچاياح ۆ كلينيكاح ودنوگو رەگيونا, سيلنو وتليچايۋتسيا. ك پريمەرۋ, ستويموست يسكۋسستۆەننوگو كلاپانا سەردتسا ۆاريرۋەتسيا وت 165 دو 600 تىسياچ تەنگە, كورونارنىح ستەنتوۆ – وت 150 دو 500 تىسياچ تەنگە.

ۆوزموجنو, پريدەتسيا تسەنتراليزوۆات زاكۋپ مەديتسينسكوگو وبورۋدوۆانييا پو پريمەرۋ زاكۋپا لەكارستۆەننىح سرەدستۆ
«سك-فارماتسيەي». وپرەدەلەننىە ۋلۋچشەنييا ۆ رابوتە ەتوي كومپانيي نامەتيليس. پلانيرۋەموە پارتنەرستۆو «سك-فارماتسيي» س كوللەگامي يز واە دولجنو پوموچ ەي ستات ەششە بولەە ەففەكتيۆنوي.

التەرناتيۆوي تسەنتراليزاتسيي زاكۋپا موجەت بىت نەكايا فورما گوسۋدارستۆەننوگو رەگۋليروۆانييا.

ۆۆەدەننوە ۆ تۋرتسيي رەگۋليروۆانيە تسەن نا مەديتسينسكوە وبورۋدوۆانيە پوزۆوليلو زناچيتەلنو سنيزيت گوسۋدارستۆەننىە راسحودى, يسكورەنيت كوررۋپتسييۋ. پو زاكليۋچەنييۋ ۆوز, داننايا مەرا ۆوشلا ۆ دەسياتكۋ لۋچشيح رەفورم زدراۆووحرانەنييا.

چتو نام مەشاەت ەتو سدەلات? پوەتومۋ پراۆيتەلستۆۋ پرەدستويت ۆنيكنۋت ۆ داننۋيۋ پروبلەماتيكۋ, يزۋچيت مەجدۋنارودنىي وپىت ي پرەدلوجيت پروزراچنىي, دەيستۆەننىي مەحانيزم زاكۋپا مەديتسينسكوگو وبورۋدوۆانييا.

س توچكي زرەنييا سرەدنەسروچنىح پريوريتەتوۆ وچەۆيدنا نەوبحوديموست بولەە تەسنوگو پارتنەرستۆا س كومپانييامي يز تاك نازىۆاەموي Big Pharma. وني وبلادايۋت تەحنولوگييامي, زنانييامي, وپىتوم ي سۆيازيامي.

سلەدۋەت سوزدات ۆسە ۋسلوۆييا دليا ينۆەستيتسيي, لوكاليزاتسيي پرويزۆودستۆ ي ترانسفەرا يننوۆاتسيوننىح تەحنولوگيي.

ۆەدۋششيە ەۆروپەيسكيە كومپانيي, ۆ چاستنوستي, يزۆەستنايا كومپانييا Roسhe, ۆىراجايۋت پرەدمەتنىي ينتەرەس ك پودوبنومۋ سوترۋدنيچەستۆۋ.

پروشۋ پراۆيتەلستۆو ۆنيماتەلنو پرورابوتات داننىي ۆوپروس.

سلەدۋيۋششەە. كاك يا ۋجە سكازال, پرەدستويت اداپتيروۆاتسيا ك جيزني ۆ ۋسلوۆيياح راسپروسترانەنييا كوروناۆيرۋسا.

س ناچالا پاندەميي مى ۆىپلاچيۆاەم سۋششەستۆەننىە نادباۆكي مەدرابوتنيكام, زادەيستۆوۆاننىم ۆ بوربە س ۆيرۋسوم. ەتو ۆرەمەننايا نورما. ۆسەگو نا ەتي تسەلي مى ناپراۆيلي بولەە 200 ميللياردوۆ تەنگە.

سلەدۋەت پونيمات, چتو سرەدستۆا گوسۋدارستۆەننوگو بيۋدجەتا دولجنى راسحودوۆاتسيا ي نا درۋگيە پريوريتەتى – پوسوبييا, پەنسيي, گوسۋدارستۆەننىە ۋسلۋگي ي تاك دالەە.

پري ەتوم رابوتا مەديكوۆ ۆسەگدا سوپرياجەنا س وپرەدەلەننوي پروفەسسيونالنوي وپاسنوستيۋ. پوەتومۋ س روستوم ۋروۆنيا ۆاكتسيناتسيي نادباۆكي دولجنى بىت پوستەپەننو زامەششەنى سيستەمنىمي مەرامي پوددەرجكي ي موتيۆاتسيي, دەيستۆۋيۋششيمي ۆنە زاۆيسيموستي وت ەپيدەميولوگيچەسكوي سيتۋاتسيي.

مينزدراۆوم پرەدلوجەنى ۆاريانتى پوددەرجكي مەديكوۆ, رابوتايۋششيح ۆ وسوبىح ي ۆرەدنىح ۋسلوۆيياح ترۋدا.

ۆ چاستنوستي, وبسۋجدايۋتسيا دوپلاتى ي نادباۆكي دليا وتدەلنىح كاتەگوريي رابوتنيكوۆ زا پسيحوەموتسيونالنىە ي فيزيچەسكيە ناگرۋزكي. ۆكۋپە س پوستەپەننىم پوۆىشەنيەم زارپلات داننىە مەروپريياتييا موگلي بى ستات بازوي دليا نوۆوي سيستەمى وپلاتى ترۋدا مەديتسينسكيح رابوتنيكوۆ.

پراۆيتەلستۆۋ پورۋچاەتسيا ۆ دۆۋحمەسياچنىي سروك ۆىرابوتات ەدينوە رەشەنيە. پوكا جە ەدينايا پوزيتسييا وتسۋتستۆۋەت.

كەلەسٸ مەسەلە.

پاندەمييا كەزٸندە وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر قاشىقتان وقۋعا مەجبٷر بولدى. بۇل جاعداي بٸلٸم ساپاسىنا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزدٸ. سوندىقتان ٶتكەن وقۋ جىلىنداعى جٸبەرٸلگەن كەمشٸلٸكتەردٸڭ ورنىن تولتىرىپ, جاڭا وقۋ جىلىندا كٶشتەن قالىپ قويماۋىمىز كەرەك.  مۇنىڭ بٸردەن-بٸر جولى وقىتۋدىڭ بۇرىنعى فورماتىنا كٶشۋ ەكەنٸ انىق.

ٷكٸمەتكە جاڭا وقۋ جىلىندا وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردٸڭ دەستٷرلٸ وقۋ جٷيەسٸنە ورالۋىن قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىرامىن.

كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا شتامدارى پايدا بولىپ جاتقان كەزدە بۇل مٸندەتتٸ ورىنداۋ وڭاي ەمەس ەكەنٸن تٷسٸنەمٸن. سول سەبەپتٸ وقۋشىلار مەن مۇعالٸمدەردٸ بارىنشا قورعايتىن كەشەندٸ تەسٸل ەزٸرلەۋ قاجەت.  

تاعى بٸر ٶزەكتٸ مەسەلە.

بيىل كٷزدە ەلٸمٸزدە ٷشٸنشٸ ۇلتتىق حالىق ساناعى ٶتەدٸ. بۇل ساناق ٸندەتكە بايلانىستى كٷردەلٸ كەزەڭدە ٶتەتٸن بولدى. سوندىقتان ٷكٸمەتكە, ستراتەگييالىق جوسپارلاۋ جەنە رەفورمالار اگەنتتٸگٸنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ, ۇلتتىق ساناقتى بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە ساپالى ٶتكٸزۋدٸ تاپسىرامىن. بۇل رەتتە, ساناق جٷرگٸزەتٸن قىزمەتكەرلەردٸڭ بەرٸ ۆاكتسينا الىپ, قاجەتتٸ قورعانىس قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتٸلۋگە تيٸس.

 

ۆتوروە. سدەرجيۆانيە ينفلياتسيي.

نا فونە پرينياتىح انتيكريزيسنىح مەر, تاكيح كاك بەسپرەتسەدەنتنىە فيسكالنىە ۆليۆانييا ي مياگكايا دەنەجنو-كرەديتنايا پوليتيكا, ۋسكوريليس تەمپى ينفلياتسيي.

وجيۆلەنيە ميروۆوي تورگوۆلي ي نەسبالانسيروۆاننوست سپروسا ي پرەدلوجەنييا ەششە بولشە وبوستريايۋت ەتۋ پروبلەمۋ.

پو داننىم پرودوۆولستۆەننوي ي سەلسكوحوزيايستۆەننوي ورگانيزاتسيي وون, ميروۆىە تسەنى نا پرودۋكتى پيتانييا پودنياليس نا 40 % – ەتو سامىي ۆىسوكيي پوكازاتەل زا دەسياتيلەتيە.

ۆ تاكيح ۋسلوۆيياح ينفلياتسييا ۆ سترانە زا پەرۆىە پولگودا سوستاۆيلا 7,9 %. ەتو نامنوگو ۆىشە ۋستانوۆلەننوگو تسەلەۆوگو كوريدورا 4-6 %.

وسترەيشەي پروبلەموي ستالو پودوروجانيە پرودۋكتوۆ پيتانييا.

پاندەمييا وبناجيلا ۋيازۆيموست سترانى س توچكي زرەنييا پرودوۆولستۆەننوي بەزوپاسنوستي. كونەچنو, مى پونيماەم, چتو ەكونوميكا كازاحستانا وتكرىتايا, ي, سووتۆەتستۆەننو, نە موجەم زاكرىۆات سۆوي رىنكي دليا يمپورتا يلي ەكسپورتا. ەتو كونترپرودۋكتيۆنو ي دليا وتراسلي, ي دليا پوترەبيتەلەي.

ۆ تو جە ۆرەميا كريتيكا نەسپوسوبنوستي وتەچەستۆەننوي سەلحوزوتراسلي وبەسپەچيت ۆنۋترەننيي رىنوك بازوۆىمي پرودۋكتامي ابسوليۋتنو سپراۆەدليۆا.  

پوميمو پرويزۆودستۆەننىح يزدەرجەك, كليۋچەۆىمي فاكتورامي تسەنووبرازوۆانييا ياۆليايۋتسيا سەزوننوست ي نەپروزراچنىە پوسرەدنيچەسكيە سحەمى.

سەزوننوست پوستاۆوك, كاك سلەدۋەت يز ساموگو سلوۆا يلي تەرمينا, ابسوليۋتنو وجيداەما, پرەدسكازۋەما, ا زناچيت ي ۋپراۆلياەما. رەشەنيە داننوگو ۆوپروسا لەجيت ۆ سوزدانيي سوۆرەمەننوي ي دوستۋپنوي ينفراسترۋكتۋرى حرانەنييا پرودۋكتسيي دو سلەدۋيۋششەگو سەزونا.

پورۋچەنييا پو سترويتەلستۆۋ ي مودەرنيزاتسيي وۆوششەحرانيليشش داۆاليس نە راز. ەتي ۆوپروسى راسسماتريۆاليس ي نا زاسەدانيياح پراۆيتەلستۆا. ك سوجالەنييۋ, سيتۋاتسييا ۆ لۋچشۋيۋ ستورونۋ نە مەنياەتسيا.

تولكو 6 رەگيونوۆ يمەيۋت دوستاتوچنىە موششنوستي حرانەنييا وۆوششنوي پرودۋكتسيي – اتىراۋسكايا, جامبىلسكايا, كاراگاندينسكايا, كوستانايسكايا, پاۆلودارسكايا, سەۆەرو-كازاحستانسكايا وبلاستي.

ۆ اكتيۋبينسكوي وبلاستي – 79 %, ۆ زاپادنو-كازاحستانسكوي – 56 %, ۆ ۆوستوچنو-كازاحستانسكوي – بولەە 50 % حرانيليشش نە وبەسپەچەنى سوۆرەمەننوي ينفراسترۋكتۋروي دولگوسروچنوگو حرانەنييا.

سلەدۋەت سيستەمنو رەشيت ەتۋ پروبلەمۋ. پراۆيتەلستۆۋ پورۋچاەتسيا سوۆمەستنو س اكيمامي رازرابوتات پلان سترويتەلستۆا ي مودەرنيزاتسيي وۆوششەحرانيليشش. ناپراۆتە چاست دەنەگ يز ناشيح منوگوچيسلەننىح پروگرامم پوددەرجكي يمەننو نا ەتي تسەلي.

دالەە. دەيستۆۋيۋششيە ينسترۋمەنتى سدەرجيۆانييا تسەن نا سوتسيالنو زناچيمىە پرودوۆولستۆەننىە توۆارى مالوەففەكتيۆنى.

يز مەستنىح بيۋدجەتوۆ تورگوۆىم سەتيام ۆىدەلەنى بولەە 30 ميللياردوۆ پراكتيچەسكي بەسپلاتنىح زايموۆ ۆ وبمەن نا رەاليزاتسييۋ پرودتوۆاروۆ پو نيزكيم تسەنام. ۆ تەكۋششەي سيتۋاتسيي ەتو نەپلوحوە رەشەنيە. ودناكو ۆلييانيە داننوي مەرى نا رىنوك ناحوديتسيا ۆ پرەدەلاح 1-4 %.

تو جە ساموە كاساەتسيا ي رەگيونالنىح ستابيليزاتسيوننىح فوندوۆ. دوليا پرودۋكتسيي ستابفوندوۆ نا رىنكە سوستاۆلياەت نە بولەە 4 %. نەدوستاتوچنو زادەيستۆوۆان ينسترۋمەنت فورۆاردنىح زاكۋپوك س حرانەنيەم پرودۋكتسيي ۋ ساميح فەرمەروۆ.

اكيمى نە دولجنى «كيۆات» نا تسەنتر. وتۆەتستۆەننوست زا رەگيون ۆ ۆاشيح رۋكاح.

پوەتومۋ پراۆيتەلستۆۋ پورۋچاەتسيا سوۆمەستنو س نپپ «اتامەكەن» پروۆەستي وتسەنكۋ ەففەكتيۆنوستي دەيستۆۋيۋششيح ينسترۋمەنتوۆ ي پرەدلوجيت پاكەت نوۆىح, بولەە ەففەكتيۆنىح مەر.

كراينە ۆاجنو يمەت سيستەمۋ پروگنوزيروۆانييا سپروسا, پرەدلوجەنييا ي تسەن نا ميروۆىح ي, وسوبەننو, سوپرەدەلنىح رىنكاح.

تورگوۆىە پەرەتوكي مەجدۋ كازاحستانوم, روسسيەي, ۋزبەكيستانوم, كىرگىزستانوم – ەتو چاست جيزني, وني نەيزبەجنى. پوەتومۋ پروگنوزنو-اناليتيچەسكيي اپپارات مينسەلحوزا دولجەن پولنوتسەننو ۋچيتىۆات يح ۆلييانيە. نا داننىي مومەنت مى پوكا ەتوگو نە نابليۋداەم.

تاكجە ۆاجنو مەجۆەدومستۆەننوە سوترۋدنيچەستۆو, نەوبحوديما ۆىرابوتكا پروگنوزنىح بالانسوۆ پو وسنوۆنىم كۋلتۋرام ي توۆارام, وبمەن ينفورماتسيەي س پارتنەرامي.

كاك يا ۋجە سكازال, ۆاجنوي پروبلەموي ياۆليايۋتسيا يزبىتوچنىە ي نەپروزراچنىە پوسرەدنيكي. سپراۆەدليۆوە تورگوۆوە پوسرەدنيچەستۆو – نەوتەملەمايا ي نەوبحوديمايا چاست رىنوچنوي ەكونوميكي. پوۆتوريايۋ, سپراۆەدليۆوە پوسرەدنيچەستۆو.

نو كوگدا پوسرەدنيكي «لومايۋت» رىنوك پود سەبيا, پولۋچايۋت سۆەرحپريبىلي زا سچەت پرويزۆوديتەلەي ي پوترەبيتەلەي – ەتو نەدوپۋستيمو. زاچاستۋيۋ سۋششەستۆۋيۋت ۆەسما ۋستويچيۆىە سحەمى, س كوتورىمي مەستنىە ۆلاستي, سۋديا پو ۆسەمۋ, نە موگۋت رازوبراتسيا.

پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س اگەنتستۆوم پو زاششيتە كونكۋرەنتسيي ي اكيمامي سلەدۋەت سوزدات كوميسسيي پو راسسلەدوۆانييۋ پودوبنىح پوسرەدنيچەسكيح سحەم ۆ رەگيوناح. ك ەتوي رابوتە دولجنو پودكليۋچيتسيا ي اگەنتستۆو فينانسوۆوگو مونيتورينگا.

وني دولجنى بۋدۋت رازوبراتسيا ۆو ۆسەي تسەپوچكە تسەنووبرازوۆانييا, ۆىيتي, كاك گوۆوريتسيا, «ۆ پولە» ي دولوجيت رەزۋلتاتى. وسوبىي ۋپور سلەدۋەت سدەلات نا وپتوۆىە رىنكي كرۋپنەيشيح گورودوۆ.

نابليۋداەتسيا روست تسەن نا سترويماتەريالى ي نەدۆيجيموست. پو نەكوتورىم پوزيتسييام س ناچالا گودا روست سوستاۆيل پوچتي 100 %

اگەنتستۆو پو زاششيتە كونكۋرەنتسيي ۆەدەت اناليز رىنكا سترويتەلنىح ماتەريالوۆ. ۆ حودە پروۆەركي ۋجە ۆىياۆليايۋتسيا سگوۆورى ي نەكونكۋرەنتنىە دەيستۆييا. رەاكتسييا اگەنتستۆا دولجنا بىت ماكسيمالنو جەستكوي. مويا ادمينيستراتسييا بۋدەت دەرجات داننىي ۆوپروس نا كونترولە.

نەوبحوديمى وپەراتيۆنىە مەرى پو رەشەنييۋ پروبلەمى روستا تسەن نا سترويماتەريالى, تاكيە كاك وتراسلەۆوە پروگنوزيروۆانيە, دولگوسروچنىە پريامىە كونتراكتى مەجدۋ پرويزۆوديتەليامي ي زاسترويششيكامي ي پروچيە. دۋمايۋ, ۆى ۆسە پونيماەتە وپاسنوست نەكونتروليرۋەموگو روستا تسەن نە تولكو نا پرودوۆولستۆەننىە توۆارى, نو ي نا سترويتەلنىە ماتەريالى. ەتو جە پوۆلەچەت زا سوبوي وچەن سەرەزنىە پوسلەدستۆييا س توچكي زرەنييا وبەسپەچەنييا ستابيلنوستي ناشەگو وبششەستۆا.

پوەتومۋ پروشۋ پراۆيتەلستۆو وپەراتيۆنو راسسموترەت ۆسە ەتي ۆوپروسى. پري ەتوم سترويتەلنايا وتراسل نە دولجنا ۋپوۆات تولكو نا پراۆيتەلستۆو ي اكيموۆ. سلەدۋەت ۆكليۋچيتسيا ي ناتسيونالنوي پالاتە «اتامەكەن». ۆ كونتسە كونتسوۆ, ۋستانوۆلەنيە تسەن – ەتو وتنوشەنييا حوزيايستۆۋيۋششيح سۋبەكتوۆ.

ۆ تسەلوم, پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س ناتسيونالنىم بانكوم ي درۋگيمي گوسۋدارستۆەننىمي ورگانامي پرينيات ي رەاليزوۆات كومپلەكس مەر انتيينفلياتسيوننوگو رەاگيروۆانييا.

 

ٷشٸنشٸ. اۋىل شارۋاشىلىعى مەسەلەلەرٸ.

بيىل جەم-شٶپپەن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنٸن ايقىن سەزٸندٸك. اۋا-رايىنىڭ قولايسىزدىعىنان جەنە بولجام جاساۋ جۇمىسىنىڭ تيٸمسٸزدٸگٸنەن احۋال ۋشىعىپ كەتتٸ. ەسٸرەسە, ماڭعىستاۋ جەنە قىزىلوردا وبلىستارىنداعى جاعداي كٷردەلٸ.

بٸر عانا ماڭعىستاۋدىڭ ٶزٸندە جاپپاي قىرىلعان مالدىڭ سانى 3 مىڭعا جەتتٸ.

بٸر توننا شٶپتٸڭ ورتاشا باعاسى 23 مىڭ تەڭگە, ال كەيبٸر ايماقتا 42 مىڭ تەڭگە بولدى. مۇنىڭ نەگە ەكەپ سوقتىراتىنى بەلگٸلٸ. تاپشىلىق تۋىندايدى, باعا ٶسەدٸ.

ەكٸمدٸكتەردٸڭ جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنٸڭ تاراپىنان دۇرىس شەشٸم قابىلدانباعان. جٷيەلٸ ەرٸ ناقتى جۇمىس اتقارىلماعان. سونىڭ كەسٸرٸنەن شارۋالارىمىز تىعىرىققا تٸرەلٸپ وتىر.    

ناقتى ٸس-ەرەكەت پەن كەرٸ بايلانىس جوق. سوندىقتان فەرمەرلەر كٶمەك سۇراپ, تٸكەلەي ماعان ٶتٸنٸش ايتۋدا. ەرينە, قۋاڭشىلىق – تابيعي جاعداي. مۇنى جاقسى تٷسٸنەمٸن. دەگەنمەن, بۇل – مەسەلەنٸڭ بٸر جاعى عانا.

ەڭ الدىمەن, وسىنداي كٷردەلٸ كەزەڭدە تيٸستٸ مينيسترلٸك شۇعىل جەنە باتىل شەشٸمدەر قابىلداۋى قاجەت ەدٸ. بٸراق, مينيسترلٸك بۇل جۇمىستى تيٸمدٸ ۇيىمداستىرا العان جوق.

سوندىقتان وسى سالاعا بٸردەن-بٸر جاۋاپتى تۇلعا رەتٸندە مينيستر ساپارحان وماروۆتىڭ وتستاۆكاعا كەتكەنٸ دۇرىس دەپ ەسەپتەيمٸن. بۇل جۇمىس, ەسٸرەسە, داعدارىس كەزٸندە قولىڭىزدان كەلمەيدٸ ەكەن.   

جالپى, وسىعان دەيٸن بۇل مينيسترلٸكتە بٸرقاتار باسشىلار بولدى. الايدا, ەر مينيستر ٶز باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرعان ەدٸ. نەتيجەسٸندە, مۇنداي جۇمىس سالانى قاۋقارسىز كٷيگە تٷسٸردٸ, شارۋالاردى ەبدەن قاجىتتى. 

ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەر «بەيتەرەك» حولدينگٸمەن بٸرلەسٸپ, زييان شەككەن فەرمەرلەرگە قولداۋ كٶرسەتۋ ٷشٸن شۇعىل تٷردە كەشەندٸ شارالار ەزٸرلەۋگە تيٸس.

ٷكٸمەتتٸڭ تٶتەنشە جاعدايعا ارنالعان رەزەرۆٸن پايدالانىڭىزدار, قاجەتتٸ كٶمەكتٸ بەرٸڭٸزدەر. 

ٶڭٸرارالىق جەنە سالاارالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن قۇرىلعان رەسپۋبليكالىق شتابتىڭ جۇمىسىنا كٶڭٸل تولمايدى.   

جالپى, رەسپۋبليكالىق شتاب جەدەل جۇمىس جٷرگٸزۋٸ كەرەك. قابىلدانعان شارالاردىڭ بارلىعى فەرمەرلەرگە انىق ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ بولۋعا تيٸس. 

مىنا نەرسەگە نازار اۋدارعىم كەلەدٸ:

مەملەكەت مٸندەتتٸ تٷردە قاجەتتٸ كٶمەكتٸ كٶرسەتەدٸ,  سونداي-اق شارۋالار دا ورتاق جۇمىسقا اتسالىسۋى قاجەت. 

ەڭ الدىمەن, قيىندىققا تاپ بولعان ٶڭٸرلەرگە جەم-شٶپتٸ جەدەل جەتكٸزٸپ, مالدىڭ قىرىلۋىن توقتاتۋ كەرەك. تٶتەنشە شارا رەتٸندە ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردان شٶپ جيناۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرعان جٶن. ٶكٸنٸشكە قاراي, بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدەن بٶلەك, باسقا ايماقتارداعى اۋا-رايى دا قولايسىز بولىپ تۇر. سونىڭ سالدارىنان كٶرشٸلەس مەملەكەتتەردە جەم-شٶپكە دەگەن سۇرانىس كٷرت ارتۋى مٷمكٸن. 

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س ناتسپالاتوي «اتامەكەن» وپەراتيۆنو راسسموترەت نەوبحوديموست ۆرەمەننوگو زاپرەتا نا ۆىۆوز كورموۆ.

دليا پوددەرجكي نايبولەە پوستراداۆشيح فەرمەروۆ پراۆيتەلستۆۋ, اكيمام ي ينستيتۋتام رازۆيتييا پرەدستويت وبەسپەچيت رەسترۋكتۋريزاتسييۋ كرەديتوۆ ي ۆىدەلەنيە دوپولنيتەلنىح سۋبسيديي نا كورما.

اكيماتام سوۆمەستنو س سپك ي مينسەلحوزوم سلەدۋەت ۆ ۋسكورەننوم پوريادكە وبەسپەچيت لگوتنوە فينانسيروۆانيە فەرمەروۆ دليا فورۆاردنوگو زاكۋپا كورموۆ ۆ بلاگوپولۋچنىح رەگيوناح.

داننايا پروبلەما بۋدەت پوۆتورياتسيا. پوەتومۋ, پوميمو وپەراتيۆنىح مەر, نۋجنى سيستەمنىە مەروپريياتييا پو پوۆىشەنييۋ كورمووبەسپەچەننوستي وتراسلي.

سلەدۋەت ۋسوۆەرشەنستۆوۆات سۋبسيديروۆانيە كورموۋبوروچنوگو وبورۋدوۆانييا, ۋۆەليچيت وبەمى فورۆاردنوگو زاكۋپا فۋراجا ي كومپونەنتوۆ دليا كومبيكورموۆ.

پراۆيتەلستۆو ي ينستيتۋتى رازۆيتييا دولجنى پرينيات مەرى پو سوۆەرشەنستۆوۆانييۋ ي پوۆىشەنييۋ دوستۋپنوستي ستراحوۆانييا وت زاسۋشليۆوستي پري كورموپرويزۆودستۆە.

كراينە ۆاجنا پروگنوزنايا فۋنكتسييا سو ستورونى پراۆيتەلستۆا, گوسۋدارستۆەننىح ي وتراسلەۆىح ينستيتۋتوۆ رازۆيتييا ي سويۋزوۆ.

ۆ تو جە ۆرەميا نە سلەدۋەت زابىۆات, چتو كورما دليا سەلسكوگو حوزيايستۆا – ودين يز فاكتوروۆ پرويزۆودستۆا, تو ەست ۆەدەنييا بيزنەسا. مى جيۆەم ۆ رىنوچنوي ەكونوميكە, سو ۆسەمي ەە پليۋسامي ي مينۋسامي. پوەتومۋ فەرمەرى دولجنى وتۆەتستۆەننو پودحوديت ك ۆوپروسۋ وبەسپەچەننوستي كورمامي.

ۆ تسەلوم, ماكسيمالنو توچنوە سلەدوۆانيە سوۆرەمەننىم ستاندارتام ي نورماتيۆام – كليۋچ ك ستابيلنوي رابوتە.

مينسەلحوزۋ پرەدستويت ۋسيليت مونيتورينگ سوبليۋدەنييا ترەبوۆانيي, وسوبەننو پو پولۋچاتەليام گوسۋدارستۆەننىح سۋبسيديي. ي ەتو سپراۆەدليۆو.

ەندٸ, جايىلىمدىق جەرلەردٸ پايدالانۋ مەسەلەسٸنە توقتالايىن. جالپى, بۇل ٶتە كٷردەلٸ مەسەلە بولىپ تۇر. نەگٸزگٸ سەبەپ –  ەكٸمدٸكتەر تاراپىنان تيٸستٸ باقىلاۋدىڭ بولماۋى.

قازٸر مال جايۋ ٷشٸن 29 ميلليون گەكتار جەر قاجەت. سوعان قاراماستان شارۋا قوجالىقتارى 33 ميلليون گەكتار جەردٸ پايدالانباي وتىر.

اۋىلدىق وكرۋگتەردٸڭ 80 پايىزىندا جايىلىمدىق جەر تاپشى. بۇل, ەسٸرەسە, تٷركٸستان, الماتى جەنە قىزىلوردا وبلىستارىندا ايقىن سەزٸلٸپ وتىر. 

ٷكٸمەت پەن وبلىس ەكٸمدەرٸ پروكۋراتۋرا ورگاندارىمەن بٸرلەسٸپ, يگەرٸلمەي جاتقان جايىلىمدىق جەرلەردٸ اۋىل تۇرعىندارىنا قايتارىپ بەرۋ ٸسٸن قولعا الۋى كەرەك. وسىعان باسا مەن بەرگەن جٶن.   

ٷكٸمەت عارىشتان مونيتورينگ جٷرگٸزۋ تەسٸلٸن جەتٸلدٸرٸپ, ونىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋٸ كەرەك. وسى ماڭىزدى جۇمىستى پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسىمەن عانا ەمەس, تۇراقتى تٷردە اتقارۋ كەرەك.

كەلەسٸ مەسەلە.

بٷگٸندە 700 مىڭنان استام تۇرعىنى بار 1922 اۋىل تازا اۋىزسۋعا زەرۋ بولىپ وتىر. 

 قوستاناي وبلىسى تۇرعىندارىنىڭ 35 پايىزى, شىعىس قازاقستان, جامبىل جەنە سولتٷستٸك قازاقستان وبلىستارى تۇرعىندارىنىڭ 20 پايىزعا جۋىعى ساپاسىز سۋ ٸشٸپ وتىر. 

سۋدى تۇتىنۋ كٶلەمٸ ارتقان سايىن سۋ ينفراقۇرىلىمى دا ەسكٸرٸپ بارا جاتىر. ەلٸمٸز بويىنشا سۋمەن قامتاماسىز ەتەتٸن نىسانداردىڭ 22 پايىزدان استامى توزعان. 

اتاپ ايتقاندا, الماتى قالاسىندا – 58 پايىز, شىعىس قازاقستان وبلىسىندا – 42 پايىز, جامبىل وبلىسىندا – 36 پايىز, قاراعاندى وبلىسىندا – 34 پايىز.

جاۋاپسىز كەسٸپكەرلەردٸڭ كەسٸرٸنەن اۋىل تۇرعىندارى سۋعا مۇقتاج بولىپ وتىر. مۇنداي دەرەكتەر جيٸلەپ كەتتٸ. ٶكٸنٸشكە قاراي, بۇعان جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار جول بەرۋدە.

مىسالى, تٷركٸستان وبلىسىندا بٸركٶلٸك, ەكپٸندٸ جەنە قورعان اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارىنا ارنالعان اۋىزسۋدى دەمالىس ورىندارى باسسەيندٸ تولتىرۋ ٷشٸن پايدالانعان. سٶيتٸپ, حالىققا سۋ بەرمەي قويعان. بۇعان تيٸستٸ باقىلاۋ جاساماعان جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك كٸنەلٸ. 

اۋىزسۋدىڭ تاپشىلىعىنا جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ ەرەكەتٸ دە سەبەپ بولىپ وتىر.

كەن ورىندارىن يگەرۋ كەزٸندە اۋىل تۇرعىندارىن سۋمەن قامتاماسىز ەتٸپ وتىرعان ٶزەندەر تارتىلىپ, بۇلاقتار سارقىلىپ جاتىر. مۇنداي جاعدايعا باتىس قازاقستان, اقمولا جەنە تٷركٸستان وبلىستارى تاپ بولۋدا.

ٷكٸمەتكە وبلىس ەكٸمدەرٸمەن بٸرلەسٸپ, وسىنداي دەرەكتەردٸ تٷگەل انىقتاپ, تيٸستٸ شارالار قابىلداۋدى تاپسىرامىن. سونداي-اق بولاشاقتا وعان جول بەرمەۋ ٷشٸن باقىلاۋ جٷيەسٸن ەزٸرلەۋ قاجەت. 

تيٸستٸ ۇلتتىق جوبا اياسىندا سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەلەرٸ كەشەندٸ تٷردە شەشٸلەدٸ دەپ سەنەمٸن. 

كەلەسٸ مەسەلە.

بٸر جىل بۇرىن مەن بەيبەرەكەت ٷيٸلگەن قوقىس ورىندارىنا قاتىستى جٷيەلٸ شارالار قابىلداۋ جٶنٸندە تاپسىرما بەردٸم.  ٶكٸنٸشكە قاراي, بۇل مەسەلە ەلٸ شەشٸمٸن تاپپاي وتىر.

كەيبٸر تۇرمىستىق قالدىقتاردى كٶمۋگە تىيىم سالىپ, تىعىرىققا تٸرەلدٸك: كٶمۋگە دە بولمايدى, ارناۋلى ورىندار دا جەتٸسپەيدٸ. وسى تٷيتكٸلدٸ شۇعىل ەرٸ جٷيەلٸ تٷردە شەشۋ قاجەت.

ٷكٸمەتكە رۇقساتسىز قوقىس تٶككەندەردٸ انىقتاۋ جەنە جازالاۋ شارالارىن كٷشەيتۋدٸ تاپسىرامىن.

ەسٸرەسە, قۇرىلىس كومپانييالارى مەن قوقىس شىعاراتىن كومپانييالاردى جٸتٸ باقىلاۋدا ۇستاۋ قاجەت. بۇل جۇمىسقا قوعام ٶكٸلدەرٸن جەنە ەكوبەلسەندٸلەردٸ تارتقان جٶن. تەلەفون ارقىلى «جەدەل حابار» جەلٸسٸن ٸسكە قوسۋ قاجەت. سونداي-اق كەلٸپ تٷسكەن حابارلامالاردى شۇعىل ٶڭدەپ, اتقارىلعان جۇمىستىڭ نەتيجەسٸ تۋرالى اقپارات بەرۋ ٷشٸن تسيفرلىق تەسٸلدەردٸ قولدانۋ كەرەك.

بۇعان قوسا, ٷكٸمەت ەكٸمدەرمەن بٸرلەسٸپ, ٸرٸ كٶلەمدٸ جەنە قۇرىلىس قالدىقتارىن زاڭدى تٷردە شىعارۋعا قاجەتتٸ جاعداي جاساۋعا تيٸس.   

 

تٶرتٸنشٸ. جۇمىسپەن قامتۋ جەنە حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ مەسەلەلەرٸ.

پاندەمييانىڭ سالدارىنان قارجىلاي تابىستىڭ ازايۋى ٶزەكتٸ مەسەلەگە اينالدى. كەدەيشٸلٸك دەڭگەيٸ 4,5 پايىز بولدى. 800 مىڭعا جۋىق ازاماتىمىزدىڭ كٸرٸسٸ كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸنەن تٶمەن. 

تۇرعىنداردىڭ ناقتى ەرٸ نومينالدى تابىسىنىڭ ٶسٸمٸ ازايىپ كەتتٸ. تابىس تٷرلەرٸندەگٸ ٶزگەرٸستەر دە كٶڭٸل كٶنشٸتپەيدٸ. 

زەينەتاقى, جەردەماقى جەنە ستيپەندييا سيياقتى ەلەۋمەتتٸك ترانسفەرتتەر ارتقانىمەن, ەڭبەك تابىسى ازايىپ بارادى.

شۇعىل ەرٸ اۋقىمدى شارالار قابىلداۋ قاجەت.  بۇل شارالار ەڭبەك تابىسى مەن كەسٸپكەرلٸك قىزمەتپەن اينالىسۋدان تٷسەتٸن تابىستى ارتتىرىپ, كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانىڭ اۋقىمىن ازايتۋعا جەنە باسقا دا باستامالاردى قامتۋعا تيٸس. 

اۋىلدىڭ احۋالىنا باسا نازار اۋدارۋ قاجەت.

مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا جامبىل وبلىسىندا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ پيلوتتىق جوبا جٷزەگە اسىرىلدى. نەتيجەسٸ جامان ەمەس –  اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸن ٶندٸرۋ ەكٸ ەسەگە ارتتى, مال باسى 24 پايىزعا ٶستٸ.

جۇمىسسىزدار, اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك الاتىندار, تٸركەلمەي ٶزٸن ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعاندار سانى ازايدى.

ٷكٸمەت بۇل جوبانىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋى كەرەك.

تابىسسىز قالعان ازاماتتارىمىزدى قولداۋ ماقساتىمەن جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى قابىلداندى. بۇل باعدارلاماعا تريلليونداپ قارجى جۇمسالدى.

جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسىن جٷزەگە اسىرۋ بارىسىندا بٸرقاتار كەمشٸلٸكتەر بولدى. بۇل تۋرالى مەن ٶتكەن جيىندا اتاپ كٶرسەتتٸم. سوعان قاراماستان, بٸز بيىل ەكٸمدەردٸڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا جوبانى جالعاستىرۋدى ۇيعاردىق.

ٷكٸمەتكە وبلىس ەكٸمدەرٸمەن بٸرلەسٸپ, جوبالاردى ساپالى تٷردە جٷزەگە اسىرۋدى تاپسىرامىن. بىلتىرعى قاتەلٸكتەردٸ قايتالاۋعا بولمايدى. بۇل مەسەلەگە كەيٸنٸرەك توقتالامىن.

كەلەسٸ.

قازٸرگٸ تاڭدا ەڭبەك ۇجىمدارىنداعى جالاقى مٶلشەرٸ مەن ەڭبەك جاعدايىنا بايلانىستى نارازىلىقتار كٶبەيٸپ كەلەدٸ.

ەلەۋمەتتٸك سەرٸكتەستٸك جٶنٸندەگٸ ٷش جاقتى كوميسسييالاردىڭ ەڭبەك داۋلارىن بولدىرماۋعا قاتىستى جۇمىسى ماردىمسىز. تەك قاعاز جٷزٸندە عانا جٷرگٸزٸلەدٸ دەۋگە بولادى.

ٷكٸمەت جۇمىس بەرۋشٸلەر جەنە جۇمىسشىلار ۇيىمدارىمەن بٸرلەسٸپ, ٷش جاقتى كوميسسييالار قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن پەرمەندٸ شارالار قابىلداۋى كەرەك.

ٶڭٸرلەردە ٷش جاقتى كوميسسييالاردى ەكٸمدەردٸڭ ٶزدەرٸ باسقارۋعا تيٸس. تۋىندايتىن مەسەلەلەردٸ الدىن الا بولجاپ, ەڭبەك ۇجىمدارىمەن جەنە جۇمىس بەرۋشٸلەرمەن اشىق ەڭگٸمەلەسكەن جٶن.

تاعى دا قايتالاپ ايتامىن, بٸزدٸڭ باستى مٸندەتٸمٸز – حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ. 

ٷكٸمەتكە ازاماتتاردىڭ تابىسىن ارتتىرۋ ٷشٸن ۇسىنىستار ەزٸرلەۋدٸ تاپسىرامىن. بۇل – وڭاي جۇمىس ەمەس. ٶيتكەنٸ, جۇمىسشىلاردىڭ, جۇمىس بەرۋشٸلەردٸڭ مٷددەلەرٸ جەنە بيۋدجەتتٸڭ مٷمكٸندٸگٸ اراسىنداعى تەڭگەرٸمدٸ تابۋ ٶتە ماڭىزدى. جۇرتتىڭ كٷتٸپ وتىرعانى دا – وسى. قازاقستان حالقىنا جولداۋىمدا بۇل باعىتتاعى ناقتى شارالار جٶنٸندە ايتۋىم كەرەك.

 

پياتوە. پوددەرجكا ستابيلنوگو روستا ەكونوميكي.

پوسلە وجيداەموگو سنيجەنييا دەلوۆوي اكتيۆنوستي ۆ 2020 گودۋ ۆ پەرۆوي پولوۆينە ەتوگو گودا مالىي ي سرەدنيي بيزنەس دەمونستريرۋەت روست.

كوليچەستۆو دەيستۆۋيۋششيح سۋبەكتوۆ مسب ۆىروسلو پوچتي نا 3 %. نو, نەسموتريا نا وبششەرەسپۋبليكانسكيي روست, ۆ ريادە رەگيونوۆ يح كوليچەستۆو سنيزيلوس. سوكراششەنيە نابليۋداەتسيا ۆ شىمكەنتە, سەۆەرو-كازاحستانسكوي ي تۋركەستانسكوي وبلاستياح. اكيمام ۆاجنو ۆزيات پود ليچنىي كونترول پوددەرجكۋ ي رازۆيتيە مالوگو ي سرەدنەگو بيزنەسا ۆ سۆويح رەگيوناح.

ۆ پەريود پاندەميي پوددەرجكا وتەچەستۆەننىح پرويزۆوديتەلەي ياۆلياەتسيا ودنوي يز گلاۆنىح انتيكريزيسنىح مەر. 

اكيمى نە راز دوكلادىۆالي و دوستيجەنيي ۋستانوۆلەننىح پوكازاتەلەي پو مەستنومۋ سودەرجانييۋ. ودناكو پروۆەركا دوستوۆەرنوستي ەتيح داننىح, پروۆەدەننايا پو موەمۋ پورۋچەنييۋ, پوكازالا گورازدو مەنەە رادۋجنۋيۋ كارتينۋ.

ۆو-پەرۆىح, ۆىياۆلەن نيزكيي ۋروۆەن مەستنوگو سودەرجانييا ۆ زاكۋپكاح گوسۋدارستۆەننىح ورگانوۆ. پري ۋۆەليچەنيي وبەما زاكۋپا نا 1,7 تريلليونا تەنگە دوليا وتەچەستۆەننىح توۆاروۆ, رابوت ي ۋسلۋگ سنيزيلاس نا 0,2 %, سوستاۆيۆ 41,4 %.

ۆو-ۆتورىح, اكيماتى رەگيونوۆ پرودولجايۋت پرەدوستاۆليات زاۆىشەننىە داننىە. موە پورۋچەنيە پو وبەسپەچەنييۋ مەستنوگو سودەرجانييا نە ۆىپولنياەتسيا.

ۆ رامكاح بوربى س كريزيسوم راسحودۋيۋتسيا دەنگي بيۋدجەتا ي ناتسيونالنوگو فوندا. ەتو نەوبحوديموە رەشەنيە. پودچەركيۆايۋ, نەوبحوديموە رەشەنيە.

نو ودنو يز كليۋچەۆىح ۋسلوۆيي – پەرەراسپرەدەلەنيە ەتيح سرەدستۆ ۆنۋتري ناتسيونالنوي ەكونوميكي. پوكا ەتو دوستيگاەتسيا دالەكو نە ۆ پولنوي مەرە. ۆ رامكاح دوروجنوي كارتى زانياتوستي دوليا مەستنوگو سودەرجانييا سوستاۆيلا 71,7 % پري زاياۆلەننىح اكيماتامي 92,6 %.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ دو 1 اۆگۋستا رازوبراتسيا ۆ سيتۋاتسيي ي ناكازات وتۆەتستۆەننىح ليتس. پراۆيتەلستۆو دولجنو وبەسپەچيت كاچەستۆەننىي مونيتورينگ دوستيجەنييا پلانوۆىح پوكازاتەلەي پو مەستنومۋ سودەرجانييۋ ۆ ەتوم گودۋ.

 

شەستوە. ۆوپروس بيۋدجەتنوي ەففەكتيۆنوستي.

سلەدۋەت پوۆىسيت كاچەستۆو ۋپراۆلەنييا ۆنەشنيم ي ۆنۋترەننيم دولگوم سترانى. ەتو ۆوپروس دولگوسروچنوي ستابيلنوستي گوسۋدارستۆەننوگو بيۋدجەتا ي ناشيح بيۋدجەتنىح ۆوزموجنوستەي ۆ بۋدۋششەم.

ۆ پرەدستوياششيە 25 لەت وجيداەتسيا پوچتي شەستيكراتنىي روست راسحودوۆ نا ۆىپولنەنيە پرينياتىح ي پلانيرۋەمىح وبيازاتەلستۆ گوسۋدارستۆا.

ك 2025 گودۋ پروگنوزيرۋەتسيا پوۆىشەنيە دولي ۆنەشنەگو دولگا ۆ سترۋكتۋرە پراۆيتەلستۆەننوگو دولگا س 21 % دو 49 %.

پري ەتوم بولشايا چاست ۆنەشنيح زايموۆ نومينيروۆانا ۆ ينوستراننوي ۆاليۋتە. كۆازيگوسۋدارستۆەننىي سەكتور تاكجە يمەەت زناچيتەلنۋيۋ دولگوۆۋيۋ ناگرۋزكۋ. ۆ تو جە ۆرەميا ەدينوگو دوكۋمەنتا پو پودحودام ك ۋپراۆلەنييۋ گوسۋدارستۆەننىم دولگوم ۋ ناس نەت. سلوۆوم, ەست ناد چەم زادۋماتسيا.

پراۆيتەلستۆۋ پرەدستويت رازرابوتات كونتسەپتسييۋ پو ۋپراۆلەنييۋ گوسۋدارستۆەننىم ي كۆازيگوسۋدارستۆەننىم دولگوم.

سەگودنيا ناتسيونالنىي فوند پەرەشەل يز رەجيما ناكوپلەنييا ۆ رەجيم پوترەبلەنييا. ەجەگودنو راستەت وبەم ترانسفەرتا يز ناتسفوندا ۆ رەسپۋبليكانسكيي بيۋدجەت. ۆ 2020 گودۋ ون سوستاۆيل 40 % ك دوحودۋ بيۋدجەتا. ۆ تەكۋششەم گودۋ ەتوت پوكازاتەل بۋدەت راۆەن 36 %.

وبەمى گوسۋدارستۆەننىح وبيازاتەلستۆ راستۋت – ۆ پەريود كريزيسا ەتو نەيزبەجنو. ۆ سرەدنەسروچنوي پەرسپەكتيۆە ترەبۋيۋتسيا يستوچنيكي نەسىرەۆىح دوحودوۆ. نا سەگودنيا ەكسپورتنىە تاموجەننىە پوشلينى ۋستانوۆلەنى تولكو نا نەفت ي نەفتەپرودۋكتى. تسەنوۆايا كونيۋنكتۋرا نا رياد درۋگيح سىرەۆىح ي پرومەجۋتوچنىح توۆاروۆ ۋلۋچشيلاس.

پراۆيتەلستۆۋ پورۋچاەتسيا پرواناليزيروۆات ۆوزموجنوست راسشيرەنييا پەرەچنيا توۆاروۆ, ك كوتورىم موگۋت پريمەنياتسيا ەكسپورتنىە تاموجەننىە پوشلينى.

ەتو موگلو بى ستيمۋليروۆات پوستاۆكي نا ۆنۋترەننيي رىنوك, تو ەست پوموچ رەشيت ۆوپروس تسەن نا سترويتەلنىە ماتەريالى, ا تاكجە ۆوپروس زاگرۋزكي پەرەراباتىۆايۋششەي پرومىشلەننوستي دوستۋپنىم سىرەم.

پودگوتوۆتە پرەدلوجەنييا ي راسچەتى, زاتەم بۋدەت پرينياتو ۆزۆەشەننوە رەشەنيە.

 

سەدموە. پوۆىشەنيە ترانزيتنوگو پوتەنتسيالا سترانى.

كازاحستان يمەەت وگرومنىي ترانزيتنىي پوتەنتسيال. كليۋچەۆىم ۆيدوم پەرەۆوزوك ياۆليايۋتسيا جەلەزنىە دوروگي. گرۋزوۆىە پوەزدا زانيمايۋت سۆىشە 90 % ۆ گرۋزووبوروتە.

وسنوۆنوي ۆەكتور ترانزيتا پريحوديتسيا نا مارشرۋت كيتاي-ەۆروپا-كيتاي. وبەم پەرەۆوزوك ۋۆەليچيلسيا نا 67 % زا گود.  ەتو كليۋچەۆوە ناپراۆلەنيە, ي نام نەوبحوديمو سفورميروۆات ماكسيمالنو ۋدوبنۋيۋ, «بەسشوۆنۋيۋ» سرەدۋ دليا ترانزيتا.

ۆ تو جە ۆرەميا يمەيۋتسيا فاكتى وستانوۆكي ترانزيتنىح پوەزدوۆ دليا دوسموترا نا نەادەكۆاتنو دليتەلنىي سروك. پروستوي دوستيگاەت 10 سۋتوك.    

ستروگيي تاموجەننىي كونترول, بەزۋسلوۆنو, نۋجەن, نو سلەدۋەت يسپولزوۆات بولەە ەففەكتيۆنىە ي سوۆرەمەننىە فورمى. پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ راسسموترەت ۆوپروس فورميروۆانييا تاك نازىۆاەموگو «زەلەنوگو كوريدورا» دليا ترانزيتنىح گرۋزوۆ.

دليا ناراششيۆانييا فيزيچەسكوي پروپۋسكنوي سپوسوبنوستي پرەدستويت راسشيت كونكرەتنىە «ۋزكيە» مەستا, «بۋتىلوچنىە گورلىشكي». ۆ ەتوي سۆيازي ترەبۋەتسيا پوۆىشەنيە پروپۋسكنوي سپوسوبنوستي ي ەلەكتريفيكاتسييا جەلەزنودوروجنوگو ۋچاستكا دوستىك-مويىنتى.

دليا رازۆيتييا يۋجنوگو كوريدورا ترانسازياتسكوي جەلەزنوي ماگيسترالي پرەدستويت پوسترويت نوۆۋيۋ لينييۋ داربازا-ماكتاارال مەجدۋ كازاحستانوم ي ۋزبەكيستانوم. ەتو ۆاجنەيشيي ينتەگراتسيوننىي پروەكت.

داننىە ينيتسياتيۆى وبسۋجدايۋتسيا نا پروتياجەنيي نەسكولكيح لەت. رەشەنيە نۋجنو پرينيمات سەيچاس, ەسلي مى حوتيم وستاۆاتسيا كونكۋرەنتوسپوسوبنىمي نا رەگيونالنوم ۋروۆنە.

پراۆيتەلستۆۋ ي فوندۋ «سامرۋك-كازىنا» سلەدۋەت پريستۋپيت ك رەاليزاتسيي داننىح پروەكتوۆ.

تەپەر و كاچەستۆە اۆتوموبيلنىح دوروگ. ەتوت فاكتور يگراەت كليۋچەۆۋيۋ رول ۆ پوۆىشەنيي ترانسپورتنوگو پوتەنتسيالا سترانى. پري ەتوم كاچەستۆو رەمونتا دوروگ پو-پرەجنەمۋ ۆىزىۆاەت سپراۆەدليۆىە نارەكانييا. ەتو وسوبەننو اكتۋالنو ۆ وتنوشەنيي پلاتنىح دوروگ. نەداۆنيە پروتەستى «دالنوبويششيكوۆ» ي پەرەۆوزچيكوۆ تومۋ پودتۆەرجدەنيە.

ۆۆەدەنيە پلاتنىح دوروگ — ەتو پراۆيلنوە رەشەنيە, سووتۆەتستۆۋيۋششەە وبششەميروۆوي پراكتيكە. سترويت دوروگي تولكو زا سچەت بيۋدجەتا ۆ تاكوي وگرومنوي سترانە نەۆوزموجنو. كرومە توگو, كازاحستان دولجەن زاراباتىۆات نا ترانزيتە.

نو دليا ەتوگو ۆاجنو وبەسپەچيت ۆىسوكوە كاچەستۆو تاكيح دوروگ ي وتليچنىي پريدوروجنىي سەرۆيس. بيزنەس ي گراجدانە دولجنى پونيمات ي, چتو نازىۆاەتسيا, «چۋۆستۆوۆات» نوۆوە كاچەستۆو دوروجنوي ينفراسترۋكتۋرى.

پروشۋ پراۆيتەلستۆو دەرجات داننىي ۆوپروس نا وسوبوم كونترولە.

دالەە. سەگودنيا ۋۆەليچيۆايۋتسيا جالوبى بيزنەسا نا نەوبحوديموست پەرەسموترا ۋتيليزاتسيوننوگو سبورا نا اۆتوموبيلي, ۆ پەرۆۋيۋ وچەرەد, نا سەدەلنىە تياگاچي.

ۋتيليزاتسيوننىي سبور زا ودين تياگاچ ۆ سرەدنەم سوستاۆلياەت 1,6 ميلليونا تەنگە. دليا گرۋزوپەرەۆوزچيكوۆ ۋتيليزاتسيوننىي سبور پرەدستاۆلياەت سۋششەستۆەننۋيۋ ناگرۋزكۋ, كوتورايا نەگاتيۆنو ۆليياەت نا وبنوۆلەنيە اۆتوپاركا.

ۆ كازاحستانە نا مەجدۋنارودنىح پەرەۆوزكاح گرۋزوۆ زادەيستۆوۆانو 7,6 تىسياچي سەدەلنىح تياگاچەي. ۆ روسسيي نا مەجدۋنارودنىح پەرەۆوزكاح – 34 تىسياچي, ۆ بەلارۋسي – 15 تىسياچ, ۆ ۋزبەكيستانە – 8 تىسياچ.

وتەچەستۆەننىە پرەدپريياتييا تەريايۋت پوزيتسيي نا رىنكە. مى پرويگرىۆاەم بوربۋ سۆويم سوسەديام. س 2017 گودا دوليا وتەچەستۆەننىح پەرەۆوزچيكوۆ نا رىنكە مەجدۋنارودنىح اۆتوموبيلنىح پەرەۆوزوك سوكراتيلاس بولەە چەم ۆ پولتورا رازا.  

پوەتومۋ پراۆيتەلستۆۋ سلەدۋەت پودگوتوۆيت پرەدلوجەنييا پو سوۆەرشەنستۆوۆانييۋ گوسۋدارستۆەننوي پوليتيكي ۆ داننوي سفەرە, ۆ توم چيسلە پو ۆوپروسام ۋتيليزاتسيوننوگو سبورا.

 

ۆوسموە. رازۆيتيە ەنەرگەتيچەسكوگو كومپلەكسا.

نەداۆنو مى وتدەلنو راسسموترەلي شيروكيي سپەكتر ۆوپروسوۆ پو رازۆيتييۋ ەنەرگوكومپلەكسا سترانى.

سەگودنيا يا حوچۋ توچەچنو وستانوۆيتسيا نا ريادە كليۋچەۆىح پروەكتوۆ. نا تەكۋششيي مومەنت پرويزۆودستۆو ەلەكتروەنەرگيي پوكا ەششە پرەۆىشاەت ەە پوترەبلەنيە.

ودناكو پو مەرە رازۆيتييا پرومىشلەننوستي ي روستا ناسەلەنييا, پوترەبلەنيە ەنەرگيي بۋدەت راستي. وسوبەننو ەتو كاساەتسيا ۆوسميميلليوننوگو يۋگا سترانى.

ۆ ەتوي سۆيازي سكورەيشيي ۆۆود مانەۆرەننىح موششنوستەي ۆ يۋجنوم رەگيونە ياۆلياەتسيا ناسۋششنوي نەوبحوديموستيۋ.

ۆ پەريود س 2022 پو 2025 گودى نەوبحوديمو رەاليزوۆات چەتىرە پروەكتا پو سترويتەلستۆۋ پاروگازوۆىح ۋستانوۆوك وبششەي موششنوستيۋ نە مەنەە 1500 مەگاۆاتت ۆ شىمكەنتە, كىزىلوردە, تالدىكورگانە, ا تاكجە ۆ تۋركەستانسكوي وبلاستي.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ ي فوندۋ «سامرۋك-كازىنا» ۆ كراتچايشيە سروكي وپرەدەليت يح ستويموست, يستوچنيكي فينانسيروۆانييا ي پريستۋپيت ك رەاليزاتسيي داننىح پروەكتوۆ.

وبراششايۋ ۆنيمانيە نا ۆاجنىي ۆوپروس رازۆيتييا ەنەرگوكوملەكسا ي زاششيتى وكرۋجايۋششەي سرەدى گورودا الماتى.

يا داۆال پورۋچەنيە پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س فوندوم «سامرۋك-كازىنا» وكونچاتەلنو وپرەدەليتسيا سو ستويموستيۋ ي تەحنيچەسكيم رەشەنيەم مودەرنيزاتسيي ي پەرەۆودا نا گاز تەتس-2.

پراۆيتەلستۆوم ي فوندوم پرەدلاگاەتسيا سترويتەلستۆو نوۆوي پاروگازوۆوي ۋستانوۆكي ۆزامەن رانەە پرەدلاگاۆشەيسيا مودەرنيزاتسيي ۋگولنوي ەلەكتروستانتسيي. سروك يسپولنەنييا پروەكتا دو 2026 گودا.

ۆ پرينتسيپە پوددەرجيۆايۋ داننوە پرەدلوجەنيە ي پورۋچايۋ پريستۋپيت ك رەاليزاتسيي پروەكتا. پەرۆىي ەتاپ دولجەن بىت زاۆەرشەن ۆ 2023 گودۋ.

دليا پولنوي وبەسپەچەننوستي گوريۋچە-سمازوچنىمي ماتەريالامي ۆ 2018 گودۋ زاۆەرشەنا مودەرنيزاتسييا ترەح نەفتەپەرەراباتىۆايۋششيح زاۆودوۆ. زدەس ۋ ناس بولشايا پروبلەما. پوتراچەنو بولەە 2 تريلليونوۆ تەنگە.

ۆ كاچەستۆە ودنوگو يز رەزۋلتاتوۆ وجيدالوس, چتو سروكي ەجەگودنوگو رەمونتا سوكراتياتسيا س 45 دو 20 دنەي, ا پولنايا وستانوۆكا زاۆودا بۋدەت وسۋششەستۆلياتسيا راز ۆ تري گودا. نو كوليچەستۆو رەمونتوۆ, سروكي پروۆەدەنييا ي كوليچەستۆو اۆاريينىح وستانوۆوك نە سنيزيليس.

كاك سلەدستۆيە ۆوزنيكاەت دەفيتسيت ي رەزكيي روست تسەن نا گوريۋچە-سمازوچنىە ماتەريالى. س ناچالا گودا تسەنى نا توپليۆو ۆىروسلي ۋجە نا 13 %. ۆ يۋجنىح رەگيوناح ۆىنۋجدەنى وتپۋسكات گسم پو تالونام. پري ەتوم ۆسە تري نپز چاستيچنو يلي پولنوستيۋ گوسۋدارستۆەننىە.

مينيستەرستۆو ەنەرگەتيكي ي فوند «سامرۋك-كازىنا», ۆ چاستنوستي «كازمۋنايگاز», دولجنى بىلي جەستكو كونتروليروۆات سيتۋاتسييۋ.

پوەتومۋ ۆام پورۋچاەتسيا رەشيت ۆوپروس ۋۆەليچەنييا مەجرەمونتنىح ينتەرۆالوۆ نپز ي سوزدانييا دەمپفەروۆ دليا سنيجەنييا كولەبانييا تسەن. پراۆيتەلستۆۋ پورۋچاەتسيا سوۆمەستنو س «سامرۋك-كازىنا» پرينيات مەرى پو ناكازانييۋ ۆينوۆنىح ۆ سيتۋاتسيي س نەپلانوۆوي وستانوۆكوي اتىراۋسكوگو نپز. زدەس ۆووبششە پولنىي نەپوريادوك.

ۆ رابوتە كازاحستانسكيح نپز وچەن منوگو «سەرىح سحەم», سۆيازاننىح س وتمىۆانيەم سرەدستۆ. اگەنتستۆو فينانسوۆوگو مونيتورينگا, سچەتنىي كوميتەت دولجنى پريستۋپيت ك رابوتە ي دولوجيت و ەە رەزۋلتاتاح ۆ پەرۆوي دەكادە سەنتيابريا.  

كەلەسٸ مەسەلە.

قازٸر ەل ەكونوميكاسىنداعى گاز سالاسىنىڭ رٶلٸ ٶتە ماڭىزدى.  جاقىندا وسى تاقىرىپ بويىنشا ارنايى كەڭەس ٶتكٸزدٸك, نەگٸزگٸ باعىتتاردى ايقىندادىق.

ەلٸمٸزدٸڭ گاز تاسىمالداۋ جٷيەسٸن جاڭعىرتۋ – باستى مٸندەتتٸڭ بٸرٸ.

ٷكٸمەت جەنە «سامۇرىق-قازىنا» قورى تيٸستٸ ۇسىنىستاردى ەزٸرلەدٸ. وعان قولداۋ كٶرسەتۋگە دايىنمىن.

ماڭعىستاۋ جەنە اتىراۋ ٶڭٸرلەرٸنٸڭ گازعا دەگەن سۇرانىسى ارتىپ كەلەدٸ. وسىعان وراي, «ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ گاز تاسىمالداۋ جٷيەسٸن قايتا قۇرۋ» جەنە «ماقات – سولتٷستٸك كاۆكاز» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ لۋپينگ قۇرىلىسى» جوبالارىن باستاۋدى تاپسىرامىن.  

 

ۆ زاكليۋچەنيە و كاچەستۆە رابوتى گوساپپاراتا. گوسسلۋجاششيە دولجنى موبيليزوۆاتسيا ۆ ەتوت كريتيچەسكيي دليا ناشەگو گوسۋدارستۆا مومەنت.

ۆام سلەدۋەت پروياۆليات ينيتسياتيۆۋ, يسپولنيتەلنوست ي ۋمەنيە, جەلانيە پرينيمات ستول نەوبحوديمىە وپەراتيۆنىە رەشەنييا. بەزىنيتسياتيۆنىە, راۆنودۋشنىە چينوۆنيكي نام نە نۋجنى – وت تاكوگو باللاستا سلەدۋەت يزباۆلياتسيا.

پراۆووحرانيتەلنىە ورگانى وبيازانى پروياۆليات بديتەلنوست, وپەراتيۆنوست, وبەكتيۆنوست ۆ وتنوشەنيي كوررۋپتسيوننىح پروياۆلەنيي ۆ رابوتە گوساپپاراتا, رەالنو ۆينوۆنىح پريۆلەكات ك وتۆەتستۆەننوستي سوگلاسنو زاكونۋ.

سلەدۋەت وبراتيت وسوبوە ۆنيمانيە نا گوسزاكۋپكي, تاك كاك ەتا سفەرا پو-پرەجنەمۋ ياۆلياەتسيا نەپروزراچنوي.

تاكوگو جە ۆنيمانييا زاسلۋجيۆايۋت زلوۋپوترەبلەنييا پري دوروجنوم ي درۋگيح ۆيداح سترويتەلستۆا, وسوبەننو زاتراگيۆايۋششيە كرۋپنىە ي سرەدنيە ينفراسترۋكتۋرنىە پروەكتى.

سلوۆوم, سيستەمنايا ي پوسلەدوۆاتەلنايا بوربا س كوررۋپتسيەي دولجنا وستاۆاتسيا ناشيم نەيزمەننىم پريوريتەتوم.

گوسۋدارستۆەننىي اپپارات دولجەن بىت سوبران ي ناتسەلەن نا رەزۋلتات. پولاگايۋ, چتو زاداچي ۆسەم ياسنى. بۋدەم پرودولجات رابوتات.