عالامشاردىڭ ەڭ قارت تۇرعىنى – ەتنيكالىق قازاق تەنزيلە بيسەمبەەۆا ٶمٸردەن وزدى

عالامشاردىڭ ەڭ قارت تۇرعىنى – ەتنيكالىق قازاق تەنزيلە بيسەمبەەۆا ٶمٸردەن وزدى

رەسەيدٸڭ استاراحان وبلىسىندا تۇرعان ەتنيكالىق قازاق تانزيليا بيسەمبەەۆا 123 جاسىندا قايتىس بولدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".

تانزيليا بيسەمبەەۆا 1896 جىلى 14 ناۋرىزدا كاسپييدٸڭ جاعاسىندا دٷنيەگە كەلگەن. رەسەيدە تۇرسا دا, ٶمٸرٸنٸڭ سوڭىنا دەيٸن قازاق تٸلٸندە عانا سٶيلەدٸ. 

كراسنويارسك اۋدانىنا قاراستى الچا اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ بٸرەۋٸ دە قالماي, تانزيليا ەجەنٸ سوڭعى ساپارعا شىعارىپ سالدى.

«ول سوڭعى ٷش اي بويى تٶسەكتەن تۇرماعان. 25 قازاندا تىنىش قانا كەلمەستٸڭ كەمەسٸنە مٸنٸپ, مەڭگٸلٸك مەكەنگە اتتاندى. ونى الچا اۋىلىنىڭ زيراتىنا جەرلەدٸ. ول سول اۋىلدا ٶمٸرباقي تۇردى»  دەيدٸ بايبەك اۋىلدىق كەڭەسٸنٸڭ باسشىسى ەلمان تاكيەۆ.

XIX عاسىردىڭ سوڭىندا دٷنيەگە كەلگەن ەجەي رەسەيدٸڭ رەكوردتار كٸتابىنا ەنگەن بولاتىن. وندا تانزيليا بيسەمبەەۆانىڭ گيننەستٸڭ رەكوردتار كٸتابىنا كٸرگەن ادامنان 3 جاسقا ٷلكەن ەكەنٸ جازىلعان.

تانزيليا ەجە كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ جاعاسىندا دٷنيەگە كەلدٸ. ٶز ٶمٸرٸندە ازاماتتىق تٶڭكەرٸستٸ دە, ەكٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىستى دا كٶرگەن. بٸرٸنشٸ نەكەدەن بالاسى جوق. جولداسى سوعىسقا اتتانىپ, حابار-وشارسىز كەتكەن. سودان تانزيليا بيسەمبەەۆا 50 جاسىندا ەكٸنشٸ رەت تۇرمىسقا شىقتى. ال 53 جاسىندا العاشقى سەبيٸن سٷيدٸ. بٸر جىلدان كەيٸن تاعى بٸر ۇلى دٷنيەگە كەلگەن. 57 جاسىندا ٷشٸنشٸ ۇلىن دٷنيەگە ەكەلدٸ. ٶمٸرٸنٸڭ سوڭىنا دەيٸن ٷيدٸڭ كەنجەسٸ – شىڭتاستىڭ قولىندا تۇردى. ارتىندا 10 نەمەرە, 25 شٶبەرە جەنە 2 شٶپشەك قالدى.   

ەجەي 100 جاسقا دەيٸن بٸردە-بٸر رەت دەرٸگەرگە كٶرٸنبەگەن. وسى مەرەيتويدان كەيٸن كٶزٸ ناشار كٶرە باستايدى. سودان دەرٸگەرلەردٸڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنۋگە تۋرا كەلگەن.

رەسەيدە تانزيليا بەيسەمبەەۆا تۋرالى بٸرنەشە باعدارلاما تٷسٸرٸلگەن. سول كەزدە بالالارى اناسىنىڭ پوزيتيۆتٸ, مەيٸرٸمدٸ ەرٸ ەڭبەكقور ادام ەكەنٸن ايتقان. سونىڭ ارقاسىندا ۇزاق ٶمٸر جاسادى. گەنەتيكاسى دا مىقتى. ال تانزيليا ەجەنٸڭ ٶزٸ اپتا سايىن مونشاعا تٷسەتٸنٸن جەنە ٷيدٸڭ سٷتٸن ٸشٸپ تۇراتىنىن جەتكٸزگەن. ول ٶمٸرٸنٸڭ سوڭىنا دەيٸن تەك قازاق تٸلٸندە عانا سٶيلەدٸ.