وبلىستاعى اتالعان باعىت اياسىندا جامبىل اۋدانىنداعى «جامبىل جاباەۆ» مۇراجايى, «تاڭبالى» قورىق-مۋزەيٸ, تالعار اۋدانىنداعى «تالعار قالاشىعى» جەنە «جاڭا» رەپرەسسييا قۇرباندارىن ەسكە الۋ مۇراجايى, ۇيعىر اۋدانىنداعى «شارىن» ۇلتتىق تابيعي پاركٸ اۋماعىندا, قاراساي اۋدانىنداعى قاراساي باتىر ەسكەرتكٸشٸ, ٸلە اۋدانىنداعى ٶتەگەن باتىر ەسكەرتكٸشٸ اۋماعىندا ٸس-شارالار ٶتكٸزٸلدٸ. جالپى ٸس-شاراعا 800-گە جۋىق ادام قاتىستى.
اتالعان اكتسييا «تامعالى تاس» تاريحي-مەدەني ەسكەرتكٸشٸنٸڭ اۋماعىندا باستالدى. بۋددا مەن بۇرحانوۆتىڭ جارتاستاردا تابىلعان كەرەمەت ەدەمٸ بەينەلەرٸ كٶپتەگەن تۋريستەردٸ تارتۋدا. جارتاستاعى سۋرەتتەر 14-16 عاسىرلارعا جاتاتىن تيبەت جازۋلارىمەن بٸرگە جازىلعان. تاڭبالى-تاس تراكتاتىنداعى سۋرەتتەر, اشىق اسپان استىنداعى بۋدديستەردٸڭ عيباداتحاناسىن بەينەلەيدٸ.
«ەلٸمٸزدٸڭ كٶپتەگەن ٶڭٸرلەرٸ ٷشٸن قيىن كەزەڭدە, بٸز سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەكپەگەن ٶڭٸرلەردٸڭ تۇرعىندارى جۇمىلىپ, ٷيلەرٸمٸزدٸ, اۋلالارىمىزدى, كٶشەلەرٸمٸز بەن ەلدٸ مەكەندەرٸمٸزدٸ رەتكە كەلتٸرۋٸمٸز كەرەك. ەلدٸ مەكەندەردٸڭ كٶشەلەرٸن تازارتۋ, اعاش وتىرعىزۋ جەنە اۋماقتاردى اباتتاندىرۋ اكتسيياسىن باستاعان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ وسىلاي دەدٸ. اكتسييانىڭ نەگٸزگٸ باعىتى – «كيەلٸ مەكەن» جوباسى. ونىڭ اياسىندا بٸر اپتانىڭ كٶلەمٸندە تاريحي-مەدەني ەسكەرتكiشتەردi اباتتاندىرۋ جۇمىستارىن اتقارۋ كٶزدەلگەن. بۇل اپتالىق الماتى وبلىسىنان باستاۋ الىپ وتىر. سەبەبٸ الاتاۋ ٶڭٸرٸنٸڭ تاريحى باي ەرٸ تەرەڭ. وبلىس اۋماعىندا 1200-گە جۋىق تاريحي جەنە مەدەنيەت ەسكەرتكٸشتەرٸ بولسا, ونىڭ 961-ٸ ارحەولوگييالىق ەسكەرتكٸشتەر بولىپ تابىلادى. تالعار (تالحيز), قارامەرگەن قالاشىقتارى جەنە «تاڭبالى» قورىق-مۋزەيٸ يۋنەسكو-نىڭ دٷنيەجٷزٸلٸك مەدەني مۇرا تٸزٸمٸنە ەنگەن. بٷگٸن بٸز بٸرنەشە عاسىردىڭ بەلگٸسٸ بار تاڭبالى تاس شاتقالىنا كەلٸپ, اۋماعىن تازالاۋدى قولعا الىپ وتىرمىز. وسى يگٸ ٸسكە اتسالىسقان بارشا جاندارعا العىسىمدى بٸلدٸرەمٸن», – دەدٸ مارات سۇلتانعازيەۆ.
ٶڭٸردەگٸ 70-تەن استام تاريحي-مەدەني نىساندار بٸر مەزگٸلدە رەتكە كەلتٸرٸلدٸ. بۇل اكتسيياعا وبلىستىڭ بارلىق تۇرعىندارى بەلسەنە قاتىسۋدا.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, 8 سەۋٸردە رەسپۋبليكا بويىنشا «تازا قازاقستان» اۋقىمدى ەكولوگييالىق اكتسيياسى باستالدى, ول 11 مامىرعا دەيٸن جالعاسادى. اكتسييا بەس اپتاعا سوزىلادى, ولاردىڭ ەرقايسىسى بەلگٸلٸ بٸر تاقىرىپقا ارنالادى.
