قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ 2026 جىلدى تسيفرلاندىرۋ جەنە جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جارييالاپ, بۇل باعىتتى ەل دامۋىنىڭ ماڭىزدى باسىمدىعى رەتٸندە ايقىندادى. مەملەكەت باسشىسى تسيفرلىق تەحنولوگييالار مەن جاساندى ينتەللەكتتٸڭ ەكونوميكا, قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸك جەنە مەملەكەتتٸك باسقارۋ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋداعى رٶلٸن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى ult.kz.
بۇل مٸندەتتەر ٶڭٸرلەردە دە جٷيەلٸ تٷردە جٷزەگە اسىرىلۋدا. اباي وبلىسىندا تەلەكوممۋنيكاتسييالىق ينفراقۇرىلىم دامىتىلىپ, اۋىلدار جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتپەن قامتىلىپ, قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸككە جاساندى ينتەللەكت ەنگٸزٸلٸپ, تسيفرلىق بٸلٸم بەرۋ ورتاسى قالىپتاستىرىلۋدا.
بٷگٸن وبلىس ەكٸمٸ بەرٸك ۋەليدٸڭ تٶراعالىعىمەن تسيفرلاندىرۋ مەسەلەلەرٸنە ارنالعان جيىن ٶتتٸ. وندا ەلدٸ مەكەندەردٸ ساپالى ينتەرنەتپەن قامتۋ, اۆتوموبيل جولدارى بويىنداعى بايلانىس ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ, الاكٶل جاعالاۋىنداعى موبيلدٸ بايلانىستى جاقسارتۋ, جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگييالارىن ەنگٸزۋ جەنە قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ تسيفرلاندىرۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار قارالدى. كٷن تەرتٸبٸندەگٸ مەسەلە بويىنشا تسيفرلىق تەحنولوگييالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى ابزال سەرٸكۇلى باياندادى.
اباي وبلىسىندا 326 ەلدٸ مەكەن بار. ونىڭ 322-سٸ اۋىلدىق ەلدٸ مەكەن بولسا, بٷگٸندە 260 اۋىل سىمدى جەنە موبيلدٸ ينتەرنەتكە قول جەتكٸزگەن. «قازاقتەلەكوم» اق-مەن جاسالعان ينۆەستيتسييالىق كەلٸسٸم اياسىندا وبلىستاعى 178 اۋىلدى تالشىقتى-وپتيكالىق جەنە سپۋتنيكتٸك بايلانىسپەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىسى باستالدى. جالپى ۇزىندىعى 2 352,1 شاقىرىم تالشىقتى-وپتيكالىق جەلٸ تارتۋ جوسپارلانعان. جىل سوڭىنا دەيٸن 86 اۋىلدى جاڭا بايلانىس جەلٸسٸنە قوسۋ كٶزدەلٸپ وتىر.
«قولجەتٸمدٸ ينتەرنەت» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىنىڭ بويىندا 40 انتەننا-دٸڭگەك قۇرىلىمىن سالۋ جوسپارلانعان. قازٸرگٸ ۋاقىتتا 36 جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما بويىنشا ساراپتامانىڭ وڭ قورىتىندىسى الىندى.
جيىندا الاكٶل تۋريستٸك ايماعىنداعى موبيلدٸ بايلانىس پەن ينتەرنەت ساپاسىن ارتتىرۋ مەسەلەسٸنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. جاعالاۋعا العاش رەت تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلٸسٸ تارتىلىپ, 150-دەن استام دەمالىس ورنى ينتەرنەتكە قوسىلدى. قوسىمشا ەكٸ انتەننا-دٸڭگەك قۇرىلىمى سالىنىپ, بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ بازالىق ستانتسييالارى ورناتىلدى. قابانباي اۋىلىندا دا جاڭا بايلانىس نىساندارىنىڭ قۇرىلىسى جٷرگٸزٸلۋدە.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ «زاڭ مەن تەرتٸپ» قاعيداتىن ٸسكە اسىرۋ اياسىندا قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن اۋدان جەنە قالا ورتالىقتارىندا «قاۋٸپسٸز قالا» جەدەل باسقارۋ ورتالىقتارىن قۇرۋ جۇمىسى باستالدى. ەرەكشە اتاپ ٶتەرلٸگٸ, بيىل الاكٶل جاعالاۋىندا 224 ينتەللەكتۋالدى بەينەكامەرا ورناتىلدى. سونىڭ نەتيجەسٸندە جاعالاۋدى سەمەيدە وتىرىپ قاداعالاۋعا مٷمكٸندٸك تۋدى.
جەرگٸلٸكتٸ ماماندار ەزٸرلەگەن, جي تەحنولوگييالارىمەن جابدىقتالعان كامەرالار قوعامدىق تەرتٸپتٸ, ادامدار كٶپ جينالاتىن ورىنداردى جەنە قاۋٸپسٸز جٷزۋ ايماقتارىن تەۋلٸك بويى باقىلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. دەمالىس ايماعىندا ورناتىلعان ينتەللەكتۋالدى بەينەباقىلاۋ جٷيەسٸ قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردى انىقتاپ, جوعالعان ادامدار مەن زاتتاردى ساناۋلى مينۋتتا تابۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. سۋىق قارۋ ۇستاۋ جەنە باسقا دا كٷمەندٸ ەرەكەتتەردٸ اۆتوماتتى تٷردە انىقتايدى. بيىلعى دەمالىس ماۋسىمى باستالعالى جاڭا جٷيەنٸڭ كٶمەگٸمەن 100-دەن استام بالا اتا-اناسىنا تابىستالىپ, جوعالعان ۇيالى تەلەفوندار مەن سٶمكەلەر يەلەرٸنە قايتارىلعان. جاساندى ينتەللەكت ەنگٸزٸلگەلٸ ۇرلىق-قارلىق, قۇقىق بۇزۋشىلىق بٸرنەشە ەسەگە ازايعان. سونىمەن بٸرگە جاعالاۋدا جي نەگٸزٸندەگٸ اقىلدى داۋىس زورايتقىشتار جٷيەسٸ ٸسكە قوسىلدى.
تسيفرلىق بٸلٸم بەرۋ باعىتىندا سەمەيدەگٸ وقۋشىلار سارايىندا «Tomorrow School» جوباسى ٸسكە اسىرىلۋدا. سونداي-اق 12–18 جاس ارالىعىنداعى جاسٶسپٸرٸمدەرگە ارنالعان «TUMO» حالىقارالىق بٸلٸم بەرۋ ورتالىعىن اشۋ مەسەلەسٸ پىسىقتالىپ جاتىر. جوبا اياسىندا وقۋشىلار جاساندى ينتەللەكت, باعدارلامالاۋ, انيماتسييا, گرافيكالىق ديزاين, 3D-مودەلدەۋ, روبوتوتەحنيكا جەنە تسيفرلىق شىعارماشىلىق باعىتتارىن مەڭگەرەدٸ.
ايماق باسشىسى تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ٶڭٸردٸڭ ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك دامۋىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ 2026 جىلدى تسيفرلاندىرۋ جەنە جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جارييالاعان بولاتىن. بۇل شەشٸم ەلٸمٸزدٸڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ دامۋ ستراتەگيياسىن جاڭا تەحنولوگييالار نەگٸزٸندە جٷزەگە اسىرۋ, تسيفرلىق ترانسفورماتسييانى جەدەلدەتۋ جەنە جاساندى ينتەللەكتتٸ كەڭ كٶلەمدە ەنگٸزۋ ماقساتىندا قابىلداندى. بٸزدٸڭ وبلىستا بۇل باعىتتا بٸرقاتار ٸرٸ جوبالار جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. اباي وبلىسىنىڭ بايلانىس جەنە ينتەرنەت ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا باعىتتالعان جوبالار الداعى ۋاقىتتا ٶز نەتيجەسٸن بەرەدٸ دەپ ويلايمىز», – دەدٸ بەرٸك ۋەلي.
