Foto: Pexels.com
Almatyda gastroenterologiia jáne sonymen irgeles pánder salasynda jyldyń basty oqiǵalarynyń birine ainalǵan IX Ulttyq ishek qabyný aýrýlary (IQA) forýmy ótti, dep habarlaidy Ult.kz.
QR Densaýlyq saqtaý ministrligi jáne «Kardiologiia jáne ishki aýrýlar ǵylymi-zertteý institýty» AQ qoldaýymen Ishek aýrýlaryn zertteý jónindegi qazaq ǵylymi qoǵamy uiymdastyrǵan shara Qazaqstannyń barlyq aimaqtarynan jáne shet memleketterden kelgen 300-den astam mamannyń – gastroenterologtardyń, koloproktologtardyń, terapevterdiń, morfologtardyń, infektsionisterdiń, endoskopisterdiń jáne fýnktsionaldyq diagnostika dárigerleriniń basyn qosty.
Forým jyl saiyn 19 mamyrda atap ótiletin, Kron aýrýy men oiyq jaraly kolit týraly habardarlyqty arttyrýǵa baǵyttalǵan Halyqaralyq ishek qabyný aýrýlary kúnine orailastyrylǵan.
Mamandardyń málimetterinshe Qazaqstanda IQA-men aýyratyndar sany aitarlyqtai ósip bara jatqany baiqalady. 2018-2023 jyldar aralyǵynda Kron aýrýy úsh ese derlik – 555-ten 1631-ge deiin, oiyq jaraly kolit – 2218-den 7305-ge deiin artqan.
2024 jylǵy statistika kórsetkendei, Qazaqstanda 100 myń adamǵa shaqqanda 5-10 IQA jaǵdaiy tirkeledi eken, soǵan qosa osy kórsetkish ári qarai da ósýi múmkin. Bul diagnostikanyń jaqsarýymen de, aýrýmen syrqattanýshylyqtyń is júzinde ósýimen de bailanysty.
Erekshe alańdaýshylyq týdyratyny, IQA diagnozy jasóspirimder men jastarǵa jii qoiylatyn boldy. Diagnoz qoiylǵan naýqastardyń ortasha jasy – 35-40 jas. Táýekel faktorlaryna ýrbanizatsiia, stress, infektsiialar jáne antibiotikterdi baqylaýsyz qabyldaý jatady.
Forýmǵa qatysýshylar erte diagnostika qajettigin, joǵary tehnologiialyq tekserý ádisteri men biologiialyq terapiianyń qoljetimdiligin, sondai-aq IQA emdeýdegi pánaralyq tásildiń mańyzdylyǵyn atap ótti.
IX Ulttyq IQA forýmy Qazaqstanda IQA diagnozy qoiylǵan naýqastardyń ómir sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan syn-qaterlerdi talqylaý, tájiribe almasý jáne sheshimderdi birlesip ázirleý úshin mańyzdy alańǵa ainaldy. Forým qorytyndysy boiynsha óńirlerde mamandandyrylǵan ortalyqtar jelisin keńeitý, halyqaralyq tájiribege negizdelgen klinikalyq usynymdardy engizý, dárigerlerge úzdiksiz kásiptik bilim berý baǵdarlamalaryn ázirleý qajettigi aityldy.
Infraqurylym jáne naýqastarǵa qoldaý kórsetý
Almatydaǵy Kardiologiia jáne ishki aýrýlar ǴZI bazasynda eldegi alǵashqy mamandandyrylǵan IQA, qysqa ishek sindromyn emdeý jáne tamaqtanýdy túzetý ortalyǵy ashyldy. Ortalyq zamanaýi diagnostikalyq bazamen jáne kóp salaly mamandar tobymen jabdyqtalǵan.
Sonymen qatar Qazaqstanda «IQA diagnozy qoiylǵan adamdarǵa kómek kórsetý qory» atty naýqastarǵa arnalǵan uiym bar, onyń maqsaty naýqastarǵa qoldaý kórsetý jáne aýrý týraly habardarlyqty arttyrý bolyp tabylady.
Sarapshylar atap ótkendei, birqatar óńirlerde endoskopiialyq diagnostikaǵa qoljetimdiliktiń shektelýi, sondai-aq naýqastarǵa psihologiialyq qoldaýdyń kórsetilmeýi áli de ózekti máseleler bolyp otyr. Dárigerler búkil elde mamandandyrylǵan ortalyqtar jelisin keńeitip, salaaralyq yntymaqtastyqty nyǵaitý qajettigin alǵa tartady.
