ەيفەل مۇناراسى — ەلەمدەگٸ ەڭ تانىمال سەۋلەت نىساندارىنىڭ بٸرٸ. كٶپشٸلٸك ٷشٸن تاڭعالارلىق دەرەك: بۇل مۇنارا جاز مەزگٸلٸندە شامامەن 10–15 سانتيمەترگە دەيٸن «ٶسەدٸ». الايدا بۇل قۇبىلىس ەشقانداي سيقىر ەمەس, تازا فيزيكالىق زاڭدىلىق, دەپ حابارلايدى ult.kz.
جىلۋلىق كەڭەيۋ دەگەن نە?
تەمپەراتۋرا جوعارىلاعان كەزدە مەتالداردىڭ كٶلەمٸ ۇلعايادى. بۇل قۇبىلىس فيزيكادا جىلۋلىق كەڭەيۋ دەپ اتالادى. كەرٸسٸنشە, تەمپەراتۋرا تٶمەندەگەندە مەتالل جيىرىلىپ, كٶلەمٸ كٸشٸرەيەدٸ.
ەيفەل مۇناراسى نەگٸزٸنەن بولاتتان جاسالعاندىقتان, ول دا وسى زاڭعا باعىنادى. جازدىڭ ىستىق كٷندەرٸندە مەتالل قىزادى دا, سەل ۇزارۋعا مەجبٷر بولادى.
نەگە دەل 10–15 سانتيمەتر?
مۇنارانىڭ بيٸكتٸگٸ شامامەن 330 مەتر بولعاندىقتان, تەمپەراتۋرانىڭ ٶزگەرٸسٸ بٷكٸل قۇرىلىم بويىنشا جيناقتالادى. نەتيجەسٸندە جالپى ۇزىندىق بٸرنەشە سانتيمەترگە ارتادى. ال قىس مەزگٸلٸندە كەرٸسٸنشە, مۇنارا قايتادان «قىسقارادى».
ينجەنەرلەر مۇنى قالاي ەسكەرەدٸ?
مۇنداي ٷلكەن قۇرىلىمدار جوبالانعاندا ينجەنەرلەر مٸندەتتٸ تٷردە تەمپەراتۋرالىق ٶزگەرٸستەردٸ ەسەپكە الادى. سول ٷشٸن: ارنايى دەفورماتسييالىق كومپەنساتورلار قولدانىلادى; قۇرىلىمنىڭ بٶلٸكتەرٸ ازداپ قوزعالا الاتىنداي ەتٸپ جاسالادى; مەتاللدىڭ كەڭەيۋٸنە كەدەرگٸ كەلتٸرٸلمەيدٸ.
قورىتىندى
ەيفەل مۇناراسىنىڭ «جازدا ۇزارۋى» — ەرەكشە قۇبىلىس ەمەس, تابيعاتتىڭ قاراپايىم زاڭى. بۇل وقيعا ٷلكەن ينجەنەرلٸك قۇرىلىمداردىڭ دا فيزيكا زاڭدارىنا باعىناتىنىن كٶرسەتەدٸ.
وقي وتىرىڭىز: 2006 جىلعى مەكتەپ تٷلەكتەرٸ جالپاقتال اۋىلىنا ەيفەل مۇناراسىنىڭ كٶشٸرمەسٸن سىيلادى
