Qazaqstanda turaqty ekonomikanyń damýyn qamtamasyz etý úshin tehnikalyq jáne qyzmet kórsetý baǵytyndaǵy kadrlardy daiarlaý úshin dýaldy oqytý júiesi qabyldanǵan bolatyn. Bilim jáne ǵylym ministrligi 2016 jyly "dýaldy oqytýdy uiymdastyrý qaǵidalaryn bekitý týraly" zań qabyldandy. Zańǵa 2018 jyly ózgeris engizildi. Dýaldy oqytý degen – bilim berý mekemesi, onyń ishinde kolledj jáne joǵary oqý orny, men óndiriste qatar bilim alý. Ol teoriia men praktikalyq bilimniń ózara bailanysyp berýline negizdelgen. Bul týraly «Ult» portaly habarlaidy.
Dýaldyq júiede bilim berýshi men bilim alýshynyń qarym-qatynasy tepe-teńdik jáne ádildik printsipine negizdelgen. Dýaldy oqytýda bilim alýshy daiyndyqtyń teoriialyq bólimin bilim berý uiymynyń qabyrǵasynda alsa, praktikalyq bóligi qandai da bir óndiriste, jumys ornynda beriledi.
Kásiporyndar bilim berý mekemelerine qansha maman qajet ekenin aityp, naqty sanyn aitady. Al jumys berýshiler oqý baǵdarlamasyn jasaýǵa atsalysady. Stýdentter oqýdan qol úzbei-aq, kásiporynda taǵylymdamadan ótip, tájiribe jinaqtaidy. Qazaqstandaǵy dýaldy oqytý júiesinde jumys berýshiniń róli kúsheiedi. Kásiporyn aýmaǵynda stýdentterge arnalǵan oqý jumys oryndary qurylady.
Qazaqstandaǵy bilim júiesine toqtalar bolsaq, oqý oryndarynda teoriialyq daiyndyqqa basymdyq beriledi, al tájiribe jinaýǵa oqý protsesiniń on paiyzy ǵana bólingen. Sonyń nátijesinde kolledj, tehnikýmdar men joǵary oqý oryndarynyń túlekteri qandai da bir qyzmetke barǵanda, kásiporynǵa barǵanda múlde tájiribesiz bolyp shyǵa keledi. Al osy máseleni sheshý úshin Germaniiada bastalǵan dýaldy oqytý júiesi engizildi. Sebebi jumys berýshige az da bolsa tájiribesi bar maman qajet, onyń qolynda qyzmetkerdiń boiyndaǵy tájiribe daǵdylaryn qalyptastyryp otyrýǵa ýaqyt ta, resýrs ta joq bolýy bek múmkin.
Al bul júie birden teoriialyq jáne praktikalyq daǵdy qalyptastyrǵan mamandy daiarlap shyǵarýdy kózdeidi. Oqý protsesiniń, onyń ishinde ýaqyttyń úshten bir bóliginde stýdent bazalyq bilim alady, al qalǵan úshten eki bóliginde kásiporynda is júzinde bilim jinaqtaidy. Basty maqsat – óndiriste jumys isteýdiń bazalyq daǵdylary qalyptasqan bilikti jáne saýatty mamandy daiyndaý. Al Qazaqstanda dýaldy oqytý júiesi qalai damyp jatyr? Elimizde kadrlardy daiarlaýdyń mundai túri 2012 jyldan bastap engizile bastady. Júieniń jetistigi retinde normativtik aktilerde "dýaldy oqytý" uǵymy bekitilip, eńbek kodeksimen tikelei bailanysty bolýyn ataýǵa bolady. Sonymen qatar osy zańnama negizinde tehnikýmdar men kolledjderde oqytý júiesiniń teoriia men praktikaǵa bólinetin ýaqyt bekitildi. Soǵan sáikes, 40% teoriiaǵa kóńil bólinse, 60% praktikaǵa nazar aýdarylady. Sonymen qatar dýaldy oqytýdy uiymdastyrý negizderi aiasynda tehnikalyq jáne kásiptik bilim beretin oqý oryndarynda osyndai baǵdarlamalardy iske asyrý erejesi bekitildi. Eń tiimdisi – júie boiynsha oqityn adamdarǵa kásiporynda ótken ýaqyty eńbek ótili bolyp esepteledi.
Qazaqstanda dýaldy oqytýdyń iske asyrýdyń neǵurlym perspektivaly baǵyttary tehnika-tehnologiialyq jáne aýyl sharýashylyǵy salasynda basymdyqqa ie bolyp otyr. qazir kolledjderde dýaldy oqytý óte tabysty túrde júzege asyp jatyr, óitkeni mundai tiptegi bilim berý qurylymdary bastapqyda óndiriske baǵyttalǵan orta býyn mamandaryn daiarlaýdy kózdeidi.
Qazir Qazaqstanda 350-ge tarta kolledj osy júiege jumyldyrylǵan. Olar eki myńǵa jýyq kásiporynmen bailanys jasasqan. Orta eseppen jyl saiyn jiyrma myńǵa jýyq stýdent dýaldy oqytý boiynsha tájiribe men teoriiany ushtastyryp bilim alyp jatyr.
Jumys berýshiler tizimde bar kolledjderge túsetin stýdenttermen shart jasasady. Sonyń arqasynda stýdent oqýdy aiaqtaǵannan keiin naqty kásiporynǵa jumysqa ornalasatynyn biledi, al óndiris basshysy ujymǵa jańa bilikti qyzmetker kiretinine senimdi bolady.
