سۋرەت: اقوردا
مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان جەنە ورتا دەرجاۆالاردىڭ رٶلٸ: قاۋٸپسٸزدٸكتٸ, تۇراقتىلىق پەن ورنىقتى دامۋدى ٸلگەرٸلەتۋ» اتتى تاقىرىپتا دەرٸس وقىدى, دەپ حابارلايدى اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
مەملەكەتتٸك ساپار اياسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ 46-شى سينگاپۋر لەكتسيياسىن وقىدى. پرەزيدەنت جاھاندىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ, تۇراقتىلىق پەن ورنىقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ ٸسٸندەگٸ ورتا دەرجاۆالاردىڭ اتقاراتىن رٶلٸ تۋرالى وي-پٸكٸرٸمەن بٶلٸستٸ.
1980-جىلداردان بەرٸ يۋسوف يسحاك ينستيتۋتى (ISEAS) ۇيىمداستىرىپ كەلە جاتقان سينگاپۋر لەكتسييالارى – اكادەمييالىق توپتار, ساياساتكەرلەر, ديپلوماتتار مەن جاس عالىمدار ٷشٸن مەملەكەتتەر باسشىلارى مەن ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ كٶرنەكتٸ ساياساتكەرلەردٸڭ ۇستانىمدارىن تٸكەلەي تىڭداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن الاڭ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ شاراعا قاتىسۋشىلارعا ٸلتيپات بٸلدٸرە وتىرىپ, ٶزٸنٸڭ ٶمٸر جولىندا سينگاپۋردىڭ ايرىقشا مەنٸ بار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"مەن كٶپ جىل بۇرىن وسى ەلدە جاس ديپلومات رەتٸندە قىزمەت ەتتٸم. وسىناۋ اسقاق رۋحتى مەملەكەتتٸڭ تاماشا تابىس جولىنان جاڭىلماي كەلە جاتقانىن ٶز كٶزٸممەن كٶرۋ ٷشٸن سينگاپۋرعا تاعى دا كەلگەنٸمە قۋانىشتىمىن. ەلدٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشى لي كۋان يۋدٸڭ كٶرەگەن كٶشباسشىلىعىمەن جٷرگٸزٸلگەن سينگاپۋرداعى ەيگٸلٸ ەكونوميكالىق ٶزگەرٸستەر, شىن مەنٸندە, مەملەكەتتٸڭ ٸرگەسٸن نىعايتۋدىڭ جەنە ەكونوميكالىق ٶسٸمگە قول جەتكٸزۋدٸڭ جارقىن ٷلگٸسٸنە اينالدى. سٸزدەردٸڭ ەلٸڭٸز قازاقستاندى دامۋ مەن ٶركەندەۋ باعىتىندا ٶزٸندٸك جول تاڭداۋعا جٸگەرلەندٸرەدٸ. راسىندا, سينگاپۋردا ٶتكٸزگەن جىلدارىمدا تاباندىلىق پەن جاڭاشىلدىقتى ٷيرەندٸم. بۇل قاسيەتتەر قازٸرگٸدەي قۇبىلمالى ەلەمدە قازاقستاننىڭ كەلەشەگٸ تۋرالى پايىمىمنىڭ قالىپتاسۋىنا ەسەر ەتتٸ", – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ەلٸمٸزدەگٸ قوعامدىق-ساياسي ٶزگەرٸستەر جٶنٸندە ايتا كەلٸپ, «ەدٸلەتتٸ قازاقستان» جەنە پرەمەر-مينيستر لوۋرەنس ۆونگ ۇسىنعان «العا, سينگاپۋر» باعدارلامالارىنىڭ ماقساتتارى مەن قاعيداتتارى ۇقساس ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
"قوس قۇجات تا حالىقتىڭ قامىن بٸرٸنشٸ ورىنعا قويادى جەنە ەلدٸڭ يگٸلٸگٸن ەربٸر ازامات سەزٸنۋگە تيٸس دەگەن قاعيداتتى ۇستانادى. اۋقىمدى ۇلتتىق ترانسفورماتسييا – وڭاي ٷدەرٸس ەمەس. بٸراق قانشا قيىن بولسا دا, بٸز بۇل ستراتەگييالىق باعىتىمىزدان اينىمايمىز. بىلتىر ەكونوميكالىق ٶسٸم 5,1 پايىزعا ارتتى. بٸز جٸٶ مٶلشەرٸن 2029 جىلعا قاراي ەكٸ ەسە, ياعني 450 ميلليارد دوللارعا دەيٸن جەتكٸزۋگە نيەتتٸمٸز. وسى اسقاق ماقساتقا جەتۋ ٷشٸن بٸز بٸلٸم مەن يننوۆاتسيياعا نەگٸزدەلگەن زاماناۋي ەكونوميكانىڭ ٸرگەسٸن قالاپ, جىل سايىن 6 پايىز ٶسٸمدٸ قامتاماسىز ەتۋگە تيٸسپٸز. بٸز سينگاپۋر سيياقتى بيزنەس, قارجى, دارىندىلار مەن يننوۆاتسييا شوعىرلاناتىن سەنٸمدٸ ورتالىققا اينالۋعا ۇمتىلامىز", – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاندا ينۆەستيتسييالىق ساياسات جەنە ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋ باعىتىندا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىستار جٶنٸندە ايتتى.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, گەوگرافييالىق الشاقتىققا, جەر كٶلەمٸ مەن تاريحىنداعى ايىرماشىلىقتارعا قاراماستان, قازاقستان مەن سينگاپۋردىڭ كٶپتەگەن قۇندىلىقتارى ورتاق ەرٸ ۇقساس سىن-قاتەرلەرمەن بەتپە-بەت كەلٸپ وتىر.
"بيىل قاڭتار ايىندا گەرمانييانىڭ حالىقارالىق قاتىناستار جەنە قاۋٸپسٸزدٸك ينستيتۋتى العاش رەت قازاقستاندى ەلەمنٸڭ ورتا دەرجاۆالارىنىڭ ساناتىنا قوستى. سينگاپۋرلىقتار ٶزدەرٸن كٸشكەنتاي ەل سانايتىنىن جاقسى بٸلەمٸن. الايدا, مەنٸڭ ويىمشا, سينگاپۋردىڭ قارجىلىق جەنە ەكونوميكالىق ىقپالى, ستراتەگييالىق تۇرعىدان اسا ماڭىزدى حالىقارالىق تەڭٸز جولدارىنىڭ توعىسىندا ورنالاسۋى, 2024 جىلعى Global Firepower ەسەبٸ بويىنشا 145 ەلدٸڭ ٸشٸندە 30-ورىنعا تابان تٸرەۋٸ بۇل مەملەكەتتٸڭ ورنى ەلدەقايدا جوعارى ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. بۇعان قوسا, ستراتەگييالىق وي-سانا مەن تيٸمدٸ ديپلوماتييا سينگاپۋردى شىعىس پەن باتىس اراسىنداعى ماڭىزدى كٶپٸرگە اينالدىردى", – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
