#
#
Жұма 20/04/2018

Астанада «Төр» әдеби клубы ашылды

  • 12.02.2018
  • 0
  • 662

«Егемен Қазақстан» газеті мен «Әдебиет» порталының бірлескен жобасы – «Төр» әдеби клубының алғашқы отырысы өтті.

Бас басылым басшысы Дархан Қыдырәлі, жазушылар Төлен Әбдік, Қажығали Мұқамбетқали, сыншы Амангелді Кеңшілікұлы және Астанадағы жастардың шығармашылық ортасы қатысқан жиында жастар әдебиетінің түйткілді мәселелері сөз болды.

Тұсаукесер жиынның алғы сөзін айтқан Дархан Қыдырәлі: «Егемен Қа­зақ­стан» газеті қай­ ­ке­зең­де де басылым ғана емес, әдеби ортаның да қызме­тін атқарған. Сәкен Сейфуллин, Жүсіпбек Аймауытов, Бейімбет Майлин, Мұх­­тар Әуе­зов, Ғабит Мүсірепов сияқты клас­сиктерімізден бас­тап, Шерхан Мұртаза, Әбіш­ Кекілбаев сияқты көрнекті қалам­герлеріміз жұмыс істеген орда. Қазірде газетіміз әде­биетке үлкен көңіл бөліп ке­леді. Тұрақты шығып келе жатқан әдебиет беті жүйелі түрде жанрлық, тақырыптық мәселелерді қозғап жүр. Басылым беті көбейіп, әдеби сынға, көркем шығармаларға көбірек орын береміз. Себебі еліміздегі әдеби ба­сылымдардың таралымы бел­гілі. Интернет жетпейтін шал­ғай ауылдар бар. Ал «Егемен Қазақстан» газеті осындай тұс­та әдебиетті кең көлемде наси­хаттайтын бірден-бір басы­лым болмақ. Талантты жас­тар­ды қолдап, әдебиет бетіне шыққан шығармаларды жыл соңында антология етіп «Егемен Қазақстан  кітапханасы» сериясымен шы­ғаруды да ойлап отырмыз. Сонымен қатар әдебиет бе­тінде жарияланған шығар­ма­ларды жыл соңында арнайы қаз­ылардың талқысына салып, «Егемен Қазақстан» газетінің әдеби сыйлығын тағайындаймыз. Бұл жастарды қолдау үшін керек. Қазақ баспасөзінің абыройлы ұстаханасы қызметін атқарып келе жатқан бас басылым әдеби ортаның  да ұйытқысы болады деп үміттенемін. «Төр» деген атаудың өзі­ қа­зақ үшін қастерлі, аяу­­лы ұғым. Еліміз төріне сый­лы, құрметті қонағын, үл­кенін шығарған. Төрде оты­рып қазақтың сөзін – ұлттық әдебиетімізді төрге оздыратын бұл клуб та төрелік ай­­­­та­тын құтты орын болсын!» деген ақжарма ті­легін айтты.

Жас әдебиетшілердің та­ным көкжиегін кеңітетін, көз­қарас­тарына оң әсер ете­тін әдеби бас­қосу­лар еке­нін айтқан жазушы Төлен Әбдік: «Адамдардың дү­ние­­танымы, өмірге, әдебиет­ке көз­қарасы бірте-бірте қа­лып­тасады. Адам да дамиды, өседі. Ал қалыптасу осы­ пікір алма­судан бастала­ды. Кейде дауласудан да бас­талады. Тек жаулас­пау керек. Пікір алуандығын жау­ластыққа айналдыру – үлкен мәдениетсіздіктің белгісі. Әр­түрлі көзқарас болады. Әлем­ге танылған үлкен тұл­­ғалардың өзіне баға әр­түрлі. Әрі орыс ті­лінде, әрі ағылшын тілінде жаз­ған әй­гілі жазушы Набоков Дос­тоевскийді жазушы емес деп таниды. Чеховтың жаз­ған­дарын оқып отырсаң, Достоевскийді аузына алмайды. Ал бірақ Дос­тоев­ский бүкіл әлемдік әдебиет­тің дамуына ықпал еткен қалам­гер екені белгілі. Сон­дықтан адам­ның дүниеге көз­қарасы, тал­ғамы тәрбиеге байланысты қа­лыптасады. Дегенмен адам бірте-бірте ортақ ақиқатқа жа­қын­дауы керек. Ол үшін пікір алыс­­қанымыз өте пайдалы деп есеп­теймін. Біз де сіздердей жас бол­дық. Ол кезде де бас қосатын едік. Үлкен жазушылармен де ептеп ара­ласып жүрдік. Бірақ ең жа­маны ол кезде кеңестік идеология деген болды. Сол тұмшалап, се­нің ойыңды белгілі бір шең­берден асырмай отырғандай бо­латын. Алпысыншы жылдары жы­лымық пайда болды. Ер­кін ойлау болды. Аксенов, Ка­заков, Евтушкенколардың шы­ғар­машылық көңіл күйі болды... Бүгінгі бастамаларыңыз өте жақ­сы. Әдебиетте, өнер­де ақыл айту деген болмау керек. Ол ана адамды мен­сінбеу, менің ақылымды тың­да деген мағына береді. Сон­дықтан сіздер ақыл атпайтын, пікір алмасатын орта болыңыздар», деді.


Тәуелсіздік алғаннан бе­рі не­ше буын толқын алмасып, жас талаптар әдебиет есігінен ен­ді сығалап, бірі ат­тап кіріп ке­леді. Жаңа қа­зақ, тәуелсіз ойлай­тын, ­білімге құштар жас­тар, жа­ңа­шыл буын қазақ қоға­мында бар ма деген сауалға да жауап із­делді. Үлкен буын қаламгерлер жастарды оқып, соны байқады ма? Әлде жастардың шығар­ма­шылығымен таныса алмай жүр ме? Егер таныса алмаған болса, оған не себеп екені де жиын барысында тал­қыланды.

Жазушы Қажығали Мұ­қам­бетқали: «Жастардың бол­сын, үл­кендердің болсын дүниелерін шыға сала оқуға тырысамыз. Түгел қа­дағалап, зерттеп оқу жүр­­мін деп айта алмаймын. Кей­­­де кітап қолға тимейді. Оған та­ралымның аздығы да себеп шығар. Ал кітап қолға тие қал­ған жағдайда жұқа кітап болып шыққан. Одан жазушының қан­­шалықты мүмкіндігі бар еке­нін толық біле алмайсың», де­ді.


Сыншы Амангелді Кең­ші­­лікұлы жас­тар­дың шығар­ма­шылығын қадағалап оқып отыру үшін жастардың арнайы журналы болса деген тілегін айтты. Сын­шының айтуынша жастар шы­ғарма­ларын интернеттен қа­даға­лап оқып отыру қиын.

«Соны­мен қатар мемлекет та­лант­ты жасқа грант бөліп, бір жылда жақсы повесть, роман жазуға мүмкіндік беру керек. Қазіргі күнкөрістің қамымен жүріп жастар әдебиетке толық көңіл бөле алмай жатыр», деді. Әбіш Кекілбайұлы әлемнің үздік жүз жазушысының қата­рына енген кезінде 40 жасқа енді ке­летін кезі екен. Бұл 1978 жыл еді. Ал қазір біз қырыққа келген жазушыларды әлі жас деп айтамыз. Бұл жас деп айтуымыз жасының кіші болғандығынан емес, әлі үлкен шығарма жаза ал­май келе жатқандарына көбірек байланысты сияқты. Неге қазақ жазушысы үлкен про­за жаза алмай келеді деген сұрақтың да жауа­бы әлеу­меттік мәселелермен бай­ланыс­тырылды.


Клубтың ендігі отырыстары, кез­десу, талқылау форматта­рын­­да өтеді. Клуб мүшелері ке­­лер жиында ақындар Талғат Ешен­ұлы мен Қалқаман Са­рин­­нің шығармашылығын тал­қылайды. Екі ақынның өлеңдері «Әдебиет» порталында арнайы жарияланады.

Бағашар ТҰРСЫНБАЙҰЛЫ

«Егемен Қазақстан» газеті

Фото: Ерлан Омар

0 пікір

Пікір қалдыру

Чтобы оставлять комментарий нужно зарегистрироваться или авторизироваться

Маңызды мақалалар

БАННЕР

Аймақтар жаңалықтары

Басқа да мақалалар