گاگارينگە قاتىستى ەل ەستٸمەگەن ٷش قۇپييا كونۆەرتتٸڭ سىرى اشىلدى

گاگارينگە قاتىستى ەل ەستٸمەگەن ٷش قۇپييا كونۆەرتتٸڭ سىرى اشىلدى
Rolls Press/Popperfoto via Getty Images/Getty Images. سۋرەتتە: يۋريي گاگارين

1961 جىلدىڭ 12 سەۋٸرٸ ادامزات تاريحىنداعى ەڭ ايتۋلى كٷندەردٸڭ بٸرٸ رەتٸندە ەستە قالدى. دەل وسى كٷنٸ يۋريي گاگارين عارىشقا ۇشقان العاشقى ادام اتانىپ, بٷكٸل ەلەمگە تانىلدى. بۇل تاريحي ساپار عارىش دەۋٸرٸنٸڭ باستالۋىنا جول اشتى, دەپ ult.kz تٸلشٸسٸ dalanews.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ حابارلايدى.

دەرەكتەرگە سٷيەنسەك, العاشقى مينۋتتاردا ۇشۋ جوسپارعا ساي ٶتكەن. الايدا ساپاردىڭ 67-مينۋتىندا تەجەۋ جٷيەسٸ قوسىلعان كەزدە تەحنيكالىق اقاۋ بايقالعان. جٷيە قاجەتتٸ قۋاتتى تولىق بەرە الماي, ەسەپتەلگەن كٶرسەتكٸشتەن تٶمەن نەتيجە كٶرسەتكەن.

وسىنىڭ سالدارىنان "ۆوستوك" كەمەسٸ جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە باياۋلاماي, بەلگٸلەنگەن باعىتتان اۋىتقي باستاعان. اتموسفەرانىڭ تىعىز قاباتىنا كٸرگەن سەتتە عارىش كەمەسٸ باقىلاۋسىز اينالىپ كەتكەن.

سول كەزدە گاگارين ٶتە اۋىر جٷكتەمەنٸ سەزٸنٸپ, كەمەنٸڭ سىرتقى قاباتى وتقا ورانعانىن كٶرگەن. ول ەفير ارقىلى: "مەن جانىپ بارامىن, قوش بولىڭدار, جولداستار", – دەپ حابار بەرگەنٸ ايتىلادى.

كەيٸن بۇل قۇبىلىستىڭ اتموسفەراعا ەنگەن كەزدە بولاتىن قالىپتى پروتسەسس ەكەنٸ بەلگٸلٸ بولعان. ياعني كەمەنٸڭ سىرتقى قاباتى قىزعانىمەن, بۇل عارىشكەردٸڭ مٸندەتتٸ تٷردە قازا تاباتىنىن بٸلدٸرمەگەن.

مەلٸمەتتەردە گاگاريننٸڭ جەرگە كاتاپۋلت ارقىلى امان-ەسەن قونعانى ايتىلادى. دەگەنمەن ۇشۋ بارىسىندا بارلىعى 11 تٷرلٸ تٶتەنشە جاعداي تٸركەلگەن.

سول كەزەڭدە كەڭەستٸك تاراپ عارىشكەر امان ورالماۋى نەمەسە باسقا مەملەكەتتٸڭ اۋماعىنا قونۋى مٷمكٸن ەكەنٸن دە ەسكەرگەن. سوندىقتان الدىن الا بٸرنەشە ستسەناريي دايىندالىپ, حالىقارالىق دەڭگەيدە ەرەكەت ەتۋ جولدارى ويلاستىرىلعان.

وسى ماقساتتا ٷش قۇپييا كونۆەرت ەزٸرلەنگەن. بٸرٸنشٸ كونۆەرتتە گاگاريننٸڭ ساپارى سەتتٸ اياقتالعان جاعدايدا جارييالاناتىن قۇتتىقتاۋ مەتٸنٸ بولعان. ەكٸنشٸ كونۆەرت عارىشكەر قازا تاپقان جاعدايدا وقىلاتىن قايعىلى مەلٸمدەمەگە ارنالعان. ال ٷشٸنشٸ كونۆەرت گاگارين باسقا ەلدٸڭ اۋماعىنا قونعان جاعدايدا حالىقارالىق كٶمەك سۇراۋ ٷشٸن دايىندالعان.

باقىتىنا قاراي, سول كٷنٸ تەك بٸرٸنشٸ كونۆەرت اشىلدى. يۋريي گاگارين جەرگە امان ورالىپ, ادامزات تاريحىنداعى تۇڭعىش عارىشكەر رەتٸندە مەڭگٸلٸككە اتى قالدى.