#
#
Дүйсенбі 23/01/2017

Әлеумет

  • Бас мүфти: Радикалды ағымдарға тыйым салатын заң керек

    • 05/07/2016
    • 4
    • 194
    Руға, жерге бөліну басты дерті болған қазақтың асқынып келе жатқан бітеу жарасы – дінге деген түрлі көзқарасында болып тұр. Діни дүниетанымы о бастан қалыптасқан ата-баба жолынан жеріп, өз Отанының «қайырымды қала тұрғыны» болудан бас тартқандардың қазақ арасында көбейе түсуі – көңілді алаңдатады. Кезінде «Қазақ» газетінде басылған «Сурат кофеханасындағы» дін таласын бастан кешіп отырған бүгінгі жұрттың әрқайсысы өзімбілемдікке салынып, дін жолын өз бетінше қабылдай бергенінің ақыры неге апарып соғатынын қолындағы қаруын өз бауырына шімірікпей кезенген лаңкестердің лаңынан байқадық. Бұл атауды иеленгендердің және өрімдей жас жігіттер екенін бағамдаған тұста тәуелсіз ел ретінде жүріп өткен жиырма бес жылда тәрбие, әсіресе, діни таным мәселесінде кей қадамымыздың бұрыс болғанын мойындамасқа амалың жоқ. Тұтас ел ретінде діни қауіпсіздігіміздің қай тұсынан жаңылыстық екен деген сұрақтың ең алдымен тіл ұшына оралуы – заңды болар.
  • Талас Омарбеков: «Қазақстан тарихын» «сарай ғылымы» деп айтса намыстанбаймын

    • 02/07/2016
    • 4
    • 127
    Қазір «Қазақстан тарихы» пәні барлық университеттерден алынып тасталды. Оның орнына «Қазіргі заман тарихы» деген пән енгізілді. Үкіметтің шешім шығып қойды. Ол алдағы 1 қыркүйектен басталады. Біз типтік оқу бағдарламасын жасап, оны Қазақстандағы барлық университеттерге тараттық. Ал енді Қазақстанның қазіргі заман тарихы қай кезеңнен басталды? Ырду-дырду айтыстың нәтижесінде министрлік «ХХ ғасырдан бастаңдар» деді. Тарихшылар бір шешімге келе алмады. Келе алмайды да. Өйткені бұрын біз ежелгі дәуір­ден бері қарай бүгінгі күнге дейін оқытатынбыз.
  • Дулат Исабеков: Біз «Нұрқаділов өзін-өзі үш рет атты» деген өтірікке сенген халықпыз

    • 28/06/2016
    • 0
    • 177
    Бүгін Алматыдағы «Астана» қонақ үйінде «Қазақтың тілі мен тарихы – ұлттың алтын қазығы» деген тақырыпта қоғамдық талқылау өтті. Жиында сөз сөйлеген жазушы Дулат Исабеков бүгінгі жағдайлар хақында өз ойларын ортаға салып, мәселеден шығудың жолдарын іздеді.
  • Смайыл Сейтбеков: Ақтөбе оқиғасы сәлафизм ағымының қоғамға қаншалықты қауіпті екенін көрсетті

    • 27/06/2016
    • 4
    • 77
    Смайыл Сейтбеков: Жасыратыны жоқ, әуелде имандылыққа бет бұрса, намазға жығылса, ата-анасы мен ағайындары қуынып жататын. Балам дұрыс жолға түсті, арақ-шарап ішпейді, темекі тартпайтын болды дейтін еді. Өкінішке қарай, 90-шы жылдардың аяғына таман елімізде сәлафилік ағым келіп, олардың қатары күн өткен сайын көбейіп, дәстүрлі дінімізге жат діни ұстаныммен уланған жастар пайда бола бастады. Олар намаз оқымағанды кәпір деп, ата-анаға қарсы шығып, берген асын ішпей, дәстүрді мансұқтап, құдайы ас беруге қарсы болып, марқұмдарға Құран бағыштауды бидғат санап, өзі секілді діни ұстанымда болмағанды адасқан санап, ағайын-туыспен араласуды тоқтатып, қоғамнан оқшаулана бастады. Сақалын қойып, балағын қысқартып, ешкімді тыңдамайтын болды. Өз уағыз-насихатшыларын ғана тыңдағандықтан қоғам олардың әрекетінен шоши бастады. Баласы, қызы сондай теріс ағымға кіріп, отбасының шырқы кеткен ата-аналардың мұңын естіген жұртшылық дінге үрке қарай бастады.
  • Сауд Арабия ғалымдары жастарымызды неге шақырып жүр?

    • 19/06/2016
    • 0
    • 52
    Өткендегі шағын мақаламда сәләфилерді «байсалды» және «радикалды» етіп бөлудің қате екенін, жуас қасқырдың болмайтындығын айтқан болатынмын. Өздерін дінтанушы санап жүрген кейбір «замаскированный» сәләфиттерді қоспағанда, еліміздегі белгілі дін мамандарының да пікірі осы. Бүгін сіздерге сол сөзіме дәлел бола алатын бір ғана мысал келтіремін. Ал мұндай үкімдер өздерін байсалды санайтын сәләфиттердің барлық негізгі кітаптарында өріп жүр. Жарайды. Сөзді ұзатпай мысалға көшейін.
  • «Ағаң болмасын!» немесе тобырлық мүдде

    • 13/06/2016
    • 3
    • 73
    Соңғы екі-үш жылда алдымнан көп шыққан, барлық тоғышарлықтар сияқты жолымды кескен, жүрегімді қарайтқан бір іс болды. Мен қазір оны рушылдық деймін бе, жершілдік деймін бе, білмеймін. Әйтеуір, білетінім — оның бір бөлім адамдардың арасында шынымен өмір сүріп жатқаны. Кейбір қандастарымызға жәй тірліктің, қалалардан үй сатып алудың өзі мұң болған мынадай кезеңде, оған бас ауыртып жүрген қазекемнің қажырына таң қалмауға да болмайды. Бір шал: «Не шықса да, оқығандардан шығады» депті. Онысы рас, бірақ сәл түзетіп алу керек: шын ілім оқығандардан емес, біреулер жағынан, тобырлық сана қалыптастырған ортада оқылғандардан шығады.
  • Мұхтар Мағауин. «Туылған» мен «өлінген» (жалғасы)

    • 10/06/2016
    • 4
    • 260
    «Қараша». Ағымдағы баспасөзде жиі ұшырасады, бұқара жұрт, еңбекші қауым, жалпы халық мағынасында. Барды бұрмалаудың әдепкі бір көрінісі. Бұл бұзылған сөздің түп төр­кіні – «қарашы». Арғы заманда ханның кеңесші бегі: «Хан қасында қарашы» деген мәтел де бар. Кейінірек, «ақсүйек» емес, «қара халық», «қалың бұқара» мағынасына көшкен: «Ханның жақсы болмағы – Қарашының елдігі, – Қарашы халқы сыйласа, – Алтыннан болар белдігі», – деген Бұқар жырау, Абылай ханға айтқан уағыз тол­ғау­ларының бірінде. Барлық жазба нұс­қа­ларда айта-қатесіз – «қарашы». Ал «қараша» – «қарақоңыр» деген сөз, мәселен, «қараша үй», ақбоз емес, жыртық-жамау да емес, орта жағдай­дағы киіз үй. «Қараша» айы бар, ол мүлде басқа.
  • Мұхтар Мағауин. «Туылған» мен «өлінген»

    • 08/06/2016
    • 3
    • 74
    Туылған!.. Қазақ тілінің табиғатына жат, түйеден түскен емес, жер астынан жарып шыққандай, сұмпайы, сөлекет сөз. Заманымыздың заңғар тұлғасы, әлемге әйгілі ұлы ақынымыз Мүнхаузен пәленбайыншы жылы туылған. Ол туылған, мен туылғам, сен туылғансың!.. Сұмдық қой. Тіл бұзу ғана емес, түйте-долаң сауат­сыз­дық көрінісі. Арыдағы мың жыл­дық эпостарымызды айтпайық, қазақ әдеби нұсқалары таңбаға түскен соң­ғы екі ғасыр бойы… Абай… Шәкерім… Мұхтар Әуезов… Мысал келтіріп, дә­лелдеп жатудың өзі артық болар еді. «Туғанда дүние есігін ашады өлең…». «Бар – қартаймақ, жоқ – тумақ, туған – өлмек…». «Анадан алғаш туғанда – Жыладым неге дауыстап…» «Мен 1897 жылы… Шыңғыстауда тудым». Қалыптасқан ауызекі тіліміз тұрыпты, арғы-бергі жазба нұсқалар­дың өзінен мың сан мысал келтіруге болады. Сөз білетін, жөн білетін ағайындар кейіс­пен, ренішпен жазып та жатты. «Туыл­ған» бейбақ кең дүниеге жаңа келген, шамасы бұдан бес-алты жыл бұрын. Одан кейін және дәп бүгінгі күні. Ешқандай нәтиже шықпады. «Туыл­ған» жұрттың берік сенім, нақты дәле­лі бар. Қалай айтсаңыз да бұрынғы қазақ білмеген, жазарман атаулы жаңылысқан. Бала өз еркімен, өзінен өзі тумайды ғой! Туылады! Анасы туа­ды. Міне, керемет. Мал – ұрғашы мал ғана туады. Әйел – табады. Бұрын­ғының анасы. Бес бала тапқан, он бала тапқан. Қазір де жалғыз-жарым баласын. Басқасын жиып қойғанда, өткен замандарда ешкім олай айтқан жоқ, олай жазған жоқ. Дәп осы арада ешқандай қисыны келмейтін ырықсыз етіс емес, қазақ тілінің грамматикалық ішкі заңдылықтарына сәйкес қалып­танған есімше сөз. Бұрнағы берік тұрғы, кейінгі ақылға сыйымды лепес атаулыны жиып қойдық. Жағалай «туы­лып» жатыр. Жекелеген қолда­ныс­­тан озып, жаппай қатарға енді. Қазіргі қазақ сайттарының бәрі дер­лік, ағымдағы баспасөздің көпшілігі, тіпті, кейбір, әжептәуір саналатын жазу­шы­лардың өзі тынымсыз «туы­луға» көш­кен. Ақыры, егемен еліңнің шекарасынан өтіп кетті. Бұл жақтағы алаштың жақсысын танымай, жаманын қасиет тұтатын қытай қазақ­тарына барып жетті, және мен қада­ғалап отыратын сайттарында жаппай қолданысқа түсті. «Туылғанға» дауа жоқ екен. Ен­де­­ше, келесі саты – «өлінген!». Адам әдетте өз ырқымен өлмейді ғой. Ауру-сырқау ма, көл­денең пәле, немесе аштық пен кәрілік пе – «өлінеді!». Абай: «Адам жылап туа­ды, кейіп өледі» – деп еді, Шәкерім қажы: «Ту­ған жан өлмек, – Тағдырға көнбек!» – деген, ал күні кешегі Қа­сым: «О да­риға, алтын бесік туған жер!.. Сенде тудым, сенде өстім мен, сенде өлсем, – Арманым жоқ бұл дүниеде дер едім…» – мүлде қате: «…Жылап туылады, кейіп өлінеді», «Туыл­ған жан өлінбек», «Туылған жер… Сенде туылдым, сенде өлін­сем…» – деп айтулары шарт екен. Уақа емес, келесі бір басылымдарда түзетеміз! Ендеше, бүгінгі білікті қаламгер тіршілігінде, яғни өлінгенге дейін өзінің бар жазуына ие болуы керек. Оның ішінде біз де. Кейбір жеке басылымдарда, тіпті, ғұзырлы редактор ғана емес, еркін ойлы, білгір корректорлар сөйлеміңді оңдап, сөз­дерің­ді түзетіп жатыр, осы ретпен сен де бір күні «туылып» шы­ғуың әбден мүмкін. «Туылған» жанның «өлінбегі» хақ болса, әзірге жаңаша түрленбей тұрған «тіршілігіңде» ша­маң келсе, қаптай «туылған» сөз жен­деттерінен сақтанып, бар жазуың­ды қызғыштай қорып отыру қажет сияқ­ты. Жалғыз біз емес, жазатын, жазбайтын, әйте­уір шәлдіріксіз, түзу сөйлей алатын, басы тұнық барлық жұртқа қатысты лепес.
  • Қожаға – сере қазы, құлға – сүйек-саяқ

    • 07/06/2016
    • 4
    • 71
    Ресей, Қытай секілді державалар Қазақстанды тәуелсіздігін кеше ғана алған отар елдердің бірі ретінде әлеуметтік азаттыққа апаратын жолға түскенін қаламайды. Шетелдіктер әр кезде де отар елдерге кіргенде оның байлығына өз үстемдігін ұзағынан сақтап қалу үшін «өкіметтегі өз сыбайластарын» параға сатып алуды мейлінше пайдаланып, бірте-бірте сол елдің экономикалық және саяси жағдайына бақылауды өз қолдарына алуды көздейді. Себебі, жасыратыны жоқ қазіргі кезде қытайлықтар мен билік арасында экономикалық сыбайластық бар. Ол аз болғандай қазақтың өз ішінен шыққан қытайлықтардың өндірісін жүргізіп отырған «орташа бастықтары» бар күш – жігерін, ақыл-білімін қандастарын (жұмысшыларын) езіп-жаншуға, қытайы қожаларының бетіне жел тигізбеуге жұмсайды. Біз мұны мойындауымыз керек. Осындай мақсатпен енген Қытай мен басқа да шетелдік трансұлттық корпорациялар бүгінде бізді бағынышты етіп ұстау үшін өздерінің бет-бейнесін бүркемелеген отаршылдықтың жаңа жүйесін енгізіп жатыр. Бұл экономикалық бұғау қазірдің өзінде қазақ елін қылғындыра бастады.
  • Қазақстандық бес спортшының қан құрамында допингтің бар екендігі расталды — ҚР ҰОК

    • 04/06/2016
    • 4
    • 76
    Қазақстанның Ұлттық Олимпиадалық комитеті қазақстандық спортшылардың «Б» допинг сынамаларының қосымша тексерілу процедурасын растайды, — деп хабарлайды Ұлт порталы комитеттің сайтына сілтеме жасап.
3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Маңызды мақалалар

БАННЕР

Аймақтар жаңалықтары

Басқа да мақалалар