#
#
Бейсенбі 29/06/2017

Ерден Қажыбек: Әліпби ауыстыру - әріп ауыстыру емес

  • 26.05.2017
  • 1
  • 486

Латынға көшу арқылы тіліміздің өзіндік ерекшелігіне сүйенген әліпбиіміз жасалады. Мұндай пікірді бүгін Ақордада өтіп жатқан Рухани жаңғыру жөніндегі ұлттық комиссияның екінші отырысы аясында БАҚ өкілдеріне сұхбат берген А.Байтұрсынов атындағы Тіл тілімі институтының директоры Ерден Қажыбек білдірді, деп хабарлайды ҚазАқпарат.

«Барлығымыз ақылдаса отырып, ортақ бірыңғай латын әлібиін дайындаудамыз. Жылдың соңына дейін бекітеміз. Келесі жылдан бастап асықпай тиянақты түрде іске асыруға кірісеміз. 2025 жылға дейін осынау үлкен маңызды үрдісті аяқтауға тиіспіз», - деп атап өтті ол.

Оның айтуынша, латын әліпбиіне қатысты тілші мамандар арасындағы келіспеушілік өте аз десек болады.

«Бірақ, әліпби елді елең еткізерлік мәселе болғаннан кейін кез келген сауатты адамның өзіндік ұсынысы бар. Жалпы, бұл реттегі ең басты ұстаным - ішкі мәселеміз, қазақ халқының таңдауы. Тілдің өзіне икемделген әліпбиі болады. Кейбіреулер әліпби ауыстыру әріп - ауыстыру деп ойлайды. Олай емес, бұл тек қана 1-2 пайызы ғана, оңай мәселе. Ең бастысы тіліміздің бүкіл заңдылықтарын өзінің табиғатына сай жасап шығаруымыз керек», - деді Ерден Қажыбек.

Институт директорының сөзіне қарағанда, бүгінгі күні латын әліпбиіне көшу жөніндегі жұмыс тобына ұсыныстар өте көп түсуде.

«Олардың барлығын сараптайтын жұмыс тобы жасақталған. Топқа тілші мамандар, ағылшын, кирилл, компьютер тілінің мамандары кірді. Тілімізде 26-28 дыбыс бар. Сол дыбыстарға сәйкес әріптер таңдалады және бұл әріп таңдау мәселесінде ең бастысы өзіміздің рухани жаңғыруымызға негізгі тірегі тіліміз болуы керек. Осы тұрғыдан қарастырылады. Әрине, жаһандану, қазіргі даму, инновация процестеріне ілесу үшін және мемлекеттік тілімізді жан-жақты мемлекеттік әрі қоғамдық салаларда дамыту үшін бұл ауадай қажет іс», - деді ол.

Ерден Қажыбектің айтуынша, жалпы әліпбиде тілдегі дыбыстар санынан әріптер саны сәл аз болады.

«Мысалы бізде қазір 28 дыбыс болса, әріп саны 42. Ал негізінде 28 болуы керек. Кезінде латын әліпбиіне көшкенімізде 28-29 әріп болды. А.Байтұрсыновтың төте жазуында да 28-29 әріп болған еді. Бізде де ықшамдалған, тіліміздің өзіндік ерекшелігіне сүйенген әліпбиіміз болады», - деді институт басшысы.

1 пікір

  • Ер тарғынЖексенбі, 28.05.2017

    Мен бір жігітті білемін. Тек орысша сөйлейді. Машинасында георгиевская лента тағып алып жүреді. Бірде қазақша сөйлеші десем, сөйлемеймін дейді. Бірақ бір күні ішіп алып, ағынан былай деп жарылған еді: Біздің тегіміз қалмақ, біз сіздерді билейміз. Ал сендер біздерді жеңгенбіз деп жүрсіздер. Білсең, қазіргі қазақтың билігінде орыстілділер. Ол неге, себебі, Кеңес одағы кезінде билік әдейі жоңғарларды көтерген. Ал біз, ата жауымыз - қазақтың тілінде ешқашанда сөйлемейміз. Біз қазақ елі жойылсын деп барлық жерлерде пара алдырамыз. Біз қазақ елі дүбара болсын деп әтейі қазақтың топастарын ақшаға түсіреміз. Сауатты қазақтарды жұмыстан қуамыз, оқуға түсірмейміз. Білімді, сауатты, әділ, патриот қазақтарды әтейі артынан жүріп, жалалап, қаралап құртамыз. Түбінде елдердіңді Ресейдің губерниясы қылып жіберу керек- деп айтқан еді.

    Қысқасы, халайық, қазақ - жоңғар соғысы әлі біткен жоқ!!!


    Дәу жоңғарлардың бірі, аузы тек орысша ғана оттайтын КaзНИТУ-дың ректоры Бейсембетов Искaндер Кaлыбекович. Шын қазақ болса қазақшаны өз намысы үшін ғана баяғыда үйреніп алған болар еді ғой. Қазаққа істеген тірлігі сұмдық екен.

Пікір қалдыру

БАННЕР

Аймақтар жаңалықтары

Басқа да мақалалар