#
#
Жексенбі 22/10/2017

Бір мектептің тарихы

  • 05.07.2017
  • 52
  • 2519

Кез келген мектептің, кез келген ауылдың өз тарихы бар. Мыңдаған ауыл мектептерінің бірі – Шығыс Қазақстан облысы Семей қаласына қарайтын Қайнар ауылында орналасқан Сапарғали Бегалин атындағы орта мектеп.

Бұл мектеп – Қазақстандағы мектептердің арасында ең байырғыларының бірі. Биыл мектепке 95 жыл толады. 1922 жыл – қараңғылық пен сауатсыздыққа жаппай шабуыл басталған кез еді. Сауатсыздықты жою науқаны Кеңес үкіметінің алғашқы жылдарында жарияланған мемлекеттік саясатының маңызды бөлігі еді. Мемлекеттің ұранын халықтың қамын ойлайтын, көзі ашық, көкірегі ояу Тұрсынбай Дайырбекұлы деген азамат қолдады.

Қазақ халқы жоғары бағалаған қырғыз жазушысы Шыңғыс Айтматовтың «Алғашқы ұстаз» повестінде үкімет мектепті ұйымдастыру үшін ауылға жас комосомол қызметкерді жіберді. Шығарманың сюжеті бойынша байғұс мұғалім жергілікті халықтың көмегін көрмей, байлардың келемежіне ұшырап, азаптың көкесін көріп, өз күшімен әрең мектепті салды.

Ал Абыралы өңірінде бәрі басқаша, кітаптағыдай емес болды: мектеп ұйымдастыру мәселесін жергілікті орта дәулетті Тұрсынбай Дайырбекұлы өз қолына алды. Есімханның бас батыры Олжашы батырдың ұрпағы Тұрсекең шалқыған бай емес, сіңірі шыққан кедей емес, азын-аулақ малы, орта дәулеті бар адам еді. Сонымен қатар, ірі бай, саудагер Әбдірахман Жүсіповтың сенімді адамы, оң қолы, жәрдемшісі еді. Семейде сауда жүргізген Әбдірахман Жүсіпов 1917 жылы Семей облыстық қазақ құрылтайында Қазақ облыстық комитетінің мүшесі болып сайланған, Жаңа Семейдегі қызыл тас үйінде Алаштың арыстары жиі жиналатын еді. Әбдірахман бай ескіше оқыған, бірақ жаңалыққа, прогресске ұмтылған, мінезі қатал, талапты, пысық, іскер, ел арасында абыройы бар Тұрсынбайды жақын туысқандардың арасында басқалардан ерекше бағалап, шаруашылықты басқаратын, істерін жүргізетін, сол заманның терминдерін қолдасақ, приказчик қылды.

20-сыншы жылдарының басында НЭП – жаңа экономикалық саясаты жарияланды, шағын кәсіпкерлікке жол ашылды, кооперативтер жаппай ашылатын болды. Тұрсынбай Дайырбекұлы «Алтай» атты серіктестікті ұйымдастырып, халықтан тері, жүн жинап, қалаға апарып өткізіп, халықты қант, шай, тұз, шырақдан майымен қамтамасыз етті.

1922 жылдың күзінде Семейден 290 шақырымдай жерде Абыралы таудың ішінде Қаратұмсық Тұрсынбай өз үйінің екі бөлмесін жергілікті балалар үшін босатып, өз үйінде бастауыш мектепті ашты. Қарқаралыға барып, Ботов деген оқымысты кісіні әкеліп, оқу процессін ұйымдастырды. Ботов әулеті – атақты Қоянды жәрмеңкесінің ұйымдастырушылары, атышулы саудагерлер еді. Солардан шыққан ұрпақтарының бірі Қаратұмсыққа келіп, Абыралы өңірінде жаңа ұйымдастырған мектептің алғашқы мұғалімі еді. Алғашқы ұстаздардың арасында Мұсташ Ысқақов, Төлеуғали Мүсәпіров, Семейден үкімет жіберген жас комсомол белсендісі Әзікен Жұмағұлов еді (1937 жылы Алматы облысының Қастек ауданын басқарған Абыралының тумасы Жұмағұлов сасяи қуғын-сүргіннің құрбаны болып, ұсталып атылды).

Ал алғашқы оқушыларының арасында Қазақ ССР-інің Ішкі істер министрі Шырақбек Қабылбаев, тілтанушы академик Ахмеди Ысқақов, еңбек сіңірген мұғалімі Әрін Иманақышев еді.

«Алтай» серіктестігінің табысының басым бөлігі, нақтылай айтқанда 60-70 пайызы мектептің қажеттеріне жіберілген. Кооперативтың қаржысынан мектеп отынмен қамтамасыз етілген. Мектеп кеңейтіп, Киікқашқан деген жерге көшірілгенде, Тұрсынбай Дайырбеков ғимаратты жөндеп, астына ағаш еден төсеп, бөлме қосып салды. Мектеп директоры Қапан Мұсайынов болды. 

Кейбір жерлестер, туысқандар мектеп ашып, қыздарды оқытып, әйелдерге ие бола алмаймыз, көп балаң жоқ, Айтқазы ұлыңды мен 2-3 балаңды оқыта аласың, елдің балаларын қайтесін деп надан пікірлерін білдірді. Байлардың біреуі Тұрсынбайға күліп: «Қысқа қарай түтінін өшіріп, ағайын отбасына ортақ болғанына жол болсын», деп кекетті. Соңда Тұрсынбай «Өшіп шыққан жоқ, өсіп шықтым, ертең оқып шыққан балалар – менің өркенім ғой» деп, үйінде мектеп ашқанын түсіндіруін тырысты. Ақын Жақсылық Төленов Тұрсынбайға: «Ағайынға айтарлық панаң тиді, айсызда адастырмас даңғыл жолсың, әруағы Олжашының сізге қонсың, өмірлі бала-шағаң сіздей болсын» деген сөздері бар 5-6 шумақ өлеңді арнады. Баласы – Айтқазы Дайырбеков Семейде банк бөлімшесінің бастығы еді, банк-қаржы саласында, кәсіподақ кеңесінде Семейде, Ұзынағашта, Алматыда жұмыс істеген, Жүсіпбек Елебековтың жолын қуған Арқаның әнін орындаған әуесқой әнші, шежірені жақсы білген, жинаған, Медеу Сәрсеке, Болатбек Нәсеновке көп дерек жіберген адам еді.

1928 жылы Абыралы ауданы құрылып, оның орталығы Қайнар болып бекітілді. 1931 жылы бастауыш мектеп Қайнарға аударылды, шаруа жастар мектебіне айналды.  1934 жылы – орталау, ал 1936 жылы – орта мектепке айналды. Ол кезде, мектеп директоры бастауыш мектептің алғашқы түлектерінің бірі – Әрін Иманақышев еді. Аудандық оқу бөлімінің меңгерушісі, мектеп инспекторы Нәсен Жарылқасынов еді.

Нәсен Жарылқасыновты «мектеп ғимаратын қастандықпен көлденең салған» деген жала айыбымен, халық жауы, жапон тыншысы деп 8 шілде 1938 жылы ұстап, Сахалинге жіберген, сол жерде қайтыс болған. Баласы – Болатбек Нәсенов, 1937 жылы туған, мектептің түлегі, экономист, Қаржы министрлігінде жұмыс істеген, агропромтехникамен айналысқан «Кең дала» акционерлік қоғамының басшылығында жүрген азамат. Соңғы 25 жыл Болатбек Нәсенов Қазақстан тарихын зерттеп, мұрағаттарда көп қызық құжаттарды іздеп тапты, әсіресе Абылай хан, Кенесары, Абайға байланысты, 1916 жылдағы ұлт-азаттық көтеріліске, Алашорда, ашаршылық, тәркілеу, саяси қуғын-сүргін дрге байланысты жұрт білмейтін құпиялы құнды деректерді тауып жариялады. Абыралы өңірі және іргелес Шығыс Қазақстан, Қарағанды облысының тарих-шежіресін жинап, жазып, ұрпақтарға көп томды энциклопедия қылып шығарды. Биыл Болатбек Нәсенов 80 келіп, зерттеу жұмыстарын жалғастыруда.

Мектеп директоры Әрін Иманақышев та саяси қуғынға ұшырап, Ақ теңіз жағасына жіберілді. Иманақышевтар – мұғалімдер әулеті. Әрін Иманақышев КСРО-ның еңбек сіңірген мұғалімі, таңдаулы мұғалімі қос атағының иегері болса, Жаппар Иманақышев әдебиет маманы бола тұрып, химияны, астрономияны, есеп шығаруын оқытқан, білімділік пен қарапайымдылығы, адамгершілігі ерекеше адам еді. Жаппар Иманақышев та мектеп директоры болған. Айтқазы Иманақышевтың үлкен ұлы Қабен де көп жыл мұғалім болды. Ал 1937 жылы туған мектеп түлегі Бейсен Иманақышев Семей малдәрігерлік институтын бітірп, Абай ауданында мал асылдандыру саласында жұмыс істеген, кейін Қарағанды облысындағы Жамбыл, Доғалаң кеңшарларда 22 бас экономист болған. 1980-90-шы жылдары «Невада-Семей» антиядролық қозғалысының белсенді қатысушысы еді, полигон жабылуы үшін күресіне зор үлесін қосты, Абыралы ауданының экология комитетінің басшысы еді. Шежіре жинап, Олжашы батыр, Есім хан туралы деректерді зерттеген. Қарағанды қаласында көшелеріне тарихи тұлғаларымыздың аттары берілсін деп, белсенділігін көрсетті. Биыл 80-ге толатын еді, үш жыл бұрын жол апатынан қаза тапты.

Соғыс алдында мектепті Аймұхамет Мансұров басқарған. Бұл соғыс ардагерінің, 25 жылдай Алматы облысының бірнеше аудандарды басқарған мемлекеттік қайраткерінің 100-жылдығын биыл жұрт-әлеумет кең тойламақ.

Қаратұмсық-Киікқашқандағы бастауыш мектептің алғашқы түлектерінің бірі Оралбек Құдышов еді. 1917 жылы 7 қазанда Абыралы өңірінде, Қаратұмсық қыстауында дүниеге келді. 1938 жылдан бастап Қайнар орта мектебінде физика, математикадан сабақ берген. Соғысқа барып қайтып, 1946 жылдан бастап 40 жыл бастауыш сыныптарының мұғалімі болып жұмыс істеді, талай Қайнардың балаларының алғашқы ұстазы еді. Қарағанды облысы Жамбыл кеңшары Ақтерек ауылына көшіп, сонда мұғалімдік жұмысын жалғастырды.

Биыл абзал ұстаздың 100-жылдығы.  

Мектепте оқығандар және оны бітірген түлектердің тізімінде Қаржы министрі Рымбек Байсейітов, академик Асқарбек Құсайынов, тарихшы, профессор Төлтай Балақаев, Амантай Исин, жазушы, тарих зерттеушісі Медеу Сәрсеке, Сейітжан Тәбәріков, ақындар Нұтфолла Шәкенов пен Төлеужан Ысмайылов, кинорежиссер Ораз Әбішев, қауіпсіздік органдарының басшылығында жоғары деңгейдегі лауазым иесі болған Қапан Нұрланов (биыл туғанына 100 жыл), қауіпсіздік қызметінің ардагері, барлаушы, ақын Мұрат Исин, Абыралы өңірі туралы энциклопедия жазған, тарихымыздың түбінде жатқан сыр-құпияларын ашатын Болатбек Нәсенов сияқты тұлғалар бар.

Абыралыдан шыққан тумаларының арасында 4 министр, 14 таңдамалы академик, 12 ғылым докторы мен профессор, 25 ғылым кандидаты, 24 ақын-жазушылар бар, олардың көбісі Қайнар орта мектебін бітірген немесе бірнеше сынып оқыған. Алайда, өткен ғасыр аймақ  үшін ерекше қиын болған, тәркілеу, саяси қуғын-сүргін, ашаршылық, полигон зардабынан көп абыралылықтар басқа жаққа кетуге мәжбүр болған, кейбіреулері басқа жаққа жұмысқа жіберілген. Соңдықтан, Абыралы халқы «жерлестеріміз, бізден шыққан тұлғаларымыз» деп мақтанған кейбір азаматтары, мысалы Бибігүл Төлегенова, Сейіт Қасқабасов, Рымғали Нұрғалиев, Жабағы Тәкібаев басқа жақта балалық шағын өткізіп, басқа мектептерді бітірген.
1983 жылы Қазақ ССР Министрлер Советінің қаулысымен Қайнар орта мектебіне қазақ заманауи балалар әдебиетінің негізін салушы, жазушы, Абыралы өңірінің тумасы Сапарғали Бегалинның есімі берілді.

Қазіргі таңда Сапарғали Бегалин атындағы Қайнар орта мектебі Шығыс Қазақстан облысының 731 мектептерінің, 512 орта мектептерінің бірі. 

Директоры Берік Сәрсенбеков. Мектеп түлегі Асқарбек Құсайынов пен Құсайыновтар әулеті мектепке қаржы қолдауын көрсетуде. Мектепке 15 компьютер, интерактивтік тақта сыйға тартып, үздік бітірушілерге аудан басшылығында қызмет еткен Қабыкен Құсайынов атындағы сыйақын тағайындады.

Ауыл – елдің бесігі, мектеп – білім теңізіндегі кеме. Шығыс Қазақстанның батыс қиырында орналасқан Қайнар ауылы өркендесін, өшпесін, Сапарғали Бегалин атындағы мектеп елге қызмет ететін ұл-қыздарын өсіре берсін.

 Пайдаланған әдебиет

1. Б. Нәсенов. Абыралы – Сарыарқаның кіндігі энциклопедиясы, 2 том, Новосібір, 2002 жыл
2. А. Дайырбеков. Айтқазы Тұрсынбайұлының естеліктері, Алматы, 2006 жыл
3. А.Әбешова. Ағайынды алтау
4. Ә.Исабаев Доғалаң – құтты мекен, Қарағанды, 2016

Ұлт порталы

52 пікір

  • Dol99laroiFNЖұма, 18.08.2017

    В данное время лишь бездеятельный не зашибает в мировой сети интернет! ©
    Как перестать быть тем «ленивцем», что еще не имеет выгоду от всемирной сети интернет? Ответ на этот вопрос можно увидеть на все тех же просторах нета. Только, ключевой проблемой является вопрос не «Как заработать?», а вопрос «Какой в частности вид извлечения доходов для нас больше всего сгодится?». Среди большого количества способов заработка в онлайне особенно занимательными для нас останутся те, что не требуют капиталовложений наличных и титанических усилий для организации бизнес процесса. Таким видом извлечения доходов является использование партнерских и реферальных программ инвестиционных и брокерских организаций. Рентабельность от торговли на денежных рынках способна оказаться крайне высокой, что заставляет людей массами бежать к брокерам и заводить к ним финансы. А с этих денег партнер имеет возможность получить существенную сумму в форме партнерских процентов. Став партером и поместив ссылочку на своем интернет-ресурсе либо на различных интернет-форумах (ради типичного юзера webа) можно иметь постоянный доход без вложения средств и усилий. Каким образом это все работает?

    Возьмём для примера компанию ExpertOption – брокера бинарных опционов.

    [url=http://bit.ly/2tRqLgJ#pqCdV2m7Z6]Ссылка на брокера[/url]

    [url=http://bit.ly/2uPwBMI#ng94W7sG39]Ссылка на партнёрку[/url]

    (помимо этого есть весьма много лендингов, большая конверсия и минимум полей для заполнения при процедуре регистрации)

    Международная компания предоставляет наилучший сервис для клиентов среди себе подобных, чем и знаменита. Более того, у них есть множество других фишек и нужных инструментов для партнера, которые помогают ему успешно заработать. Компании есть чем привлечь клиента. Но на этом большое внимание заострять не будем, потому как компания нам интересна в первую очередь благодаря их партнерской программе. Их партнерская программа позволяет зарабатывать до 60% от прибыльности брокера постоянно с каждого клиента до тех пор, пока он торгует через компанию. Организовав приток посетителей можно без усилий пожинать плоды.

    Где отыскивать клиентов? Этот вопрос больше актуален для обычных людей, не имеющих своих интернет-сайтов или раскрученных блогов. Можно начать с простого:
    1. Заколотить в поисковой строке запрос «форекс форум»;
    2. Зарегистрироваться на 5-10 интернет-форумах (для начала);
    3. Подобрать любой холивар про финансовый рынок Форекс и создать пост для привлечения внимания, как например, «Ваш покорный слуга получил безвозмездно $1000 для обучения торговле в компании ExpertOtpion!», и вставить собственную партнерскую ссылку.
    И всё. Людям станет любопытно, пройдут по ссылке, и некоторые станут клиентами. Естественно, просто разместить один пост маловато, требуется еще и создавать активность, участвуя в обсуждении и разжигая внимание к компании. В любом из обсуждения нужно в процессе аргументирования своего мнения вставлять ссылки. Потратив немного усилий, тема заживет своей жизнью и уже другие люди будут цитировать партнерскую ссылку, распространяя ее за вас. Высокодоходность от такой деятельности говорит сама за себя:
    [url=http://bit.ly/2uPwBMI#zk087Rk46m]
    [img]http://bit.ly/2uPrbkT#sb5Q2n9F9Q[/img]
    [/url]
    Партнёрская программа имеет всевозможный набор инструментов для размещения ссылок:
    • Промо линки;
    • Баннеры;
    • Лендинги;
    и др.
    Кроме того для вебмастеров безвозмездно предоставляются уникальный контент для расположения на собственных web-сайтах: релизы, материалы, стратегии, консультации и прочдругоеее. Все это ощутимо оптимизирует работу и уменьшает прилагаемые усилия для извлечения доходов. А полученный доход сможете вывести любым методом на выбор:
    • Webmoney (USD ONLY) ;
    • Paxum;
    • QIWI;
    • Skrill;
    • UnionPay;
    • FasaPay ;
    • ePayments.

    Достаточно непринужденный способ делать деньги, не так ли? Партнерство с ExpertOption позволяет несколько раз в месяц получать «небольшой» заработок в не менее несколько сотен баксов.

    Если же потратить больше усилий или же если вы веб-мастер, то суммы заработка уже будут иметь более высокий порядок.

    Широкий набор инструментов статистической отчетности даст возможность вам прослеживать источники получения прибыли и продуктивно управлять размещением ссылок.
    Интернациональная компания ExpertOption имеет широкую известность по всему миру, большинство клиентов после торговли на демо открывают настоящий счет и, как минимум, половина из них делает повторный депозит. Именно благодаря этому, партнерские 50-60% от дохода компании представляют собой внушительную сумму даже для вебмастеров. Все что необходимо сделать, чтобы стать партнером, это пройти регистрацию в программе в один клик, разместить гипертекстовую ссылку и получать доход. Все имеющиеся вопросы и трудности помогут разрешить сотрудники службы поддержки.

  • MaryaOnedsPXСенбі, 19.08.2017

    http://xrumersale.site/

    Revolutional update of SEO/SMM package "XRumer 16.0 + XEvil":
    captcha regignizing of Google, Facebook, Bing, Hotmail, SolveMedia, Yandex,
    and more than 8400 another types of captcha,
    with highest precision (80..100%) and highest speed (100 img per second).
    You can connect XEvil 3.0 to all most popular SEO/SMM programms: XRumer, GSA SER, ZennoPoster, Srapebox, Senuke, and more than 100 of other software.

    Interested? There are a lot of demo videos about XEvil in YouTube.
    You read it - then IT WORKS!
    See you later ;)


    http://salexrumer.site/
    XRumer201708yy

  • MaryaOnedsPXСенбі, 19.08.2017

    http://xrumersale.site/

    Absolutely NEW update of SEO/SMM package "XRumer 16.0 + XEvil":
    captchas solution of Google, Facebook, Bing, Hotmail, SolveMedia, Yandex,
    and more than 8400 another size-types of captcha,
    with highest precision (80..100%) and highest speed (100 img per second).
    You can connect XEvil 3.0 to all most popular SEO/SMM programms: XRumer, GSA SER, ZennoPoster, Srapebox, Senuke, and more than 100 of other programms.

    Interested? There are a lot of introducing videos about XEvil in YouTube.
    You read it - then IT WORKS!
    Good luck!


    http://xrumersale.site/
    XRumer201708yy

  • MaryaOnedsPXСенбі, 19.08.2017

    http://xrumersale.site/

    Revolutional update of SEO/SMM software "XRumer 16.0 + XEvil":
    captchas solving of Google, Facebook, Bing, Hotmail, SolveMedia, Yandex,
    and more than 8400 another categories of captchas,
    with highest precision (80..100%) and highest speed (100 img per second).
    You can connect XEvil 3.0 to all most popular SEO/SMM programms: XRumer, GSA SER, ZennoPoster, Srapebox, Senuke, and more than 100 of other software.

    Interested? You can find a lot of impessive videos about XEvil in YouTube.
    You read it - then IT WORKS!
    Good luck ;)


    http://xrumersale.site/
    XRumer201708yy

  • MaryaOnedsPXЖексенбі, 20.08.2017

    http://xrumersale.site/

    Absolutely NEW update of SEO/SMM software "XRumer 16.0 + XEvil 3.0":
    captchas solving of Google, Facebook, Bing, Hotmail, SolveMedia, Yandex,
    and more than 8400 another categories of captcha,
    with highest precision (80..100%) and highest speed (100 img per second).
    You can connect XEvil 3.0 to all most popular SEO/SMM programms: XRumer, GSA SER, ZennoPoster, Srapebox, Senuke, and more than 100 of other software.

    Interested? There are a lot of introducing videos about XEvil in YouTube.
    You read it - then IT WORKS!
    Good luck ;)


    http://salexrumer.site/
    XRumer201708yy

  • MelvinnetLIЖексенбі, 20.08.2017

    u <a href= http://erectionpillsvcl.com/how-long-for-viagra-to-kick-in >generic viagra names</a> your
    unless|[url=http://erectionpillsvcl.com/india-viagra]cheap viagra[/url]
    super viagra

  • JacksonthotoDLЖексенбі, 20.08.2017

    e <a href= http://cialisxtl.com/cialis-o-viagra >how long does cialis last</a> conduct
    especially|[url=http://cialisxtl.com/prices-of-cialis]is cialis covered by medicare part d[/url]
    samples of cialis

  • DerekJapPHЖексенбі, 20.08.2017

    f <a href= http://viagraicn.com/viagra-definition >free viagra coupons</a> oh
    beyond|[url=http://viagraicn.com/what-does-a-viagra-pill-look-like]best price on viagra[/url]
    viagra deals

  • JacksonthotoDLЖексенбі, 20.08.2017

    i <a href= http://cialisxtl.com/cialis-canada-cost >lisinopril and cialis</a> tired
    don't|[url=http://cialisxtl.com/cialis-online-pharmacy]cheap generic cialis[/url]
    cialis insurance coverage

  • DerekJapPHЖексенбі, 20.08.2017

    p <a href= http://viagraicn.com/does-blue-cross-blue-shield-cover-viagra >viagra discount coupons</a> bright
    impossible|[url=http://viagraicn.com/viagra-tumblr]pfizer viagra free sample[/url]
    price of viagra

  • JacksonthotoDLДүйсенбі, 21.08.2017

    u <a href= http://cialisxtl.com/generic-cialis-usa >what color is cialis</a> born
    anxious|[url=http://cialisxtl.com/what-does-a-cialis-pill-look-like]daily cialis side effects[/url]
    is cialis covered by insurance

  • MelvinnetLIДүйсенбі, 21.08.2017

    r <a href= http://erectionpillsvcl.com/viagra-cialis >best place to buy viagra online forum</a> best
    mine|[url=http://erectionpillsvcl.com/generic-for-viagra]scientific name for viagra[/url]
    generic viagra review

  • MaryaOnedsPXДүйсенбі, 21.08.2017

    http://xrumersale.site/

    Revolutional update of SEO/SMM package "XRumer 16.0 + XEvil":
    captchas breaking of Google, Facebook, Bing, Hotmail, SolveMedia, Yandex,
    and more than 8400 another categories of captchas,
    with highest precision (80..100%) and highest speed (100 img per second).
    You can connect XEvil 3.0 to all most popular SEO/SMM software: XRumer, GSA SER, ZennoPoster, Srapebox, Senuke, and more than 100 of other software.

    Interested? There are a lot of introducing videos about XEvil in YouTube.
    You read it - then IT WORKS!
    Good luck ;)


    http://salexrumer.site/
    XRumer201708yy

  • JacksonthotoDLДүйсенбі, 21.08.2017

    q <a href= http://cialisxtl.com/cost-of-cialis-5-mg >cialis 5 mg for sale</a> times
    kindness|[url=http://cialisxtl.com/free-sample-of-cialis]how much does cialis cost with insurance[/url]
    walmart pharmacy prices cialis

  • MelvinnetLIДүйсенбі, 21.08.2017

    j <a href= http://erectionpillsvcl.com/substitutes-for-viagra >viagra samples free pfizer</a> public
    truth|[url=http://erectionpillsvcl.com/what-happens-when-a-woman-takes-viagra]viagra single packs[/url]
    pills like viagra over the counter

  • JuliuswepOYДүйсенбі, 21.08.2017

    q <a href= http://cialisyc.com >cheap cialis</a> bound [url=http://cialisyc.com]cheap cialis[/url] tadalafil online
    r <a href= http://paydayloansyc.com >payday loans no credit check</a> feelings [url=http://paydayloansyc.com]payday loans online[/url] payday loans
    f <a href= http://canpharmacyyc.com >canadian pharmacy</a> time [url=http://canpharmacyyc.com]northwest pharmacy[/url] canadian pharmacy

  • FrankieTuhCOДүйсенбі, 21.08.2017

    a <a href= http://paydayloansyc.com >payday loans</a> ten [url=http://paydayloansyc.com]online payday loans no credit check[/url] payday loans online no credit check instant approval

  • PatrickThupTDWДүйсенбі, 21.08.2017

    i <a href= http://levitrayc.com >buy levitra online</a> make [url=http://levitrayc.com]levitra online[/url] buy levitra

  • JuliuswepOYСейсенбі, 22.08.2017

    w <a href= http://levitrayc.com >levitra coupon</a> breath [url=http://levitrayc.com]levitra online[/url] buy vardenafil
    j <a href= http://viagrayc.com >buy viagra online</a> determined [url=http://viagrayc.com]generic viagra online[/url] generic viagra
    s <a href= http://canpharmacyyc.com >canada drugs</a> greatest [url=http://canpharmacyyc.com]canadian pharmacy reviews[/url] canadian pharmacy

  • FrankieTuhCOСейсенбі, 22.08.2017

    s <a href= http://levitrayc.com >levitra coupon</a> more [url=http://levitrayc.com]buy levitra[/url] levitra online

  • TimothytopWOСейсенбі, 22.08.2017

    liked <a href=http://viagradnt.com>buy generic viagra</a> many <a href=http://cialisdnt.com>order cialis</a> arrived <a href=http://paydaydnt.com>payday loans</a>

  • ShannonBugUBСейсенбі, 22.08.2017

    j <a href= http://viagradnt.com >buy cheap viagra</a> sound c <a href= http://cialisdnt.com >buy cheap cialis</a> does n <a href= http://paydaydnt.com >personal loans</a> form
    book
    seem <a href=http://viagradnt.com>buy cheap viagra</a> doctor <a href=http://cialisdnt.com>buy cialis online</a> greatest <a href=http://paydaydnt.com>payday loans online</a>

  • TimothytopWOСейсенбі, 22.08.2017

    she's <a href=http://viagradnt.com>buy viagra online</a> generally <a href=http://cialisdnt.com>buy cheap cialis</a> must <a href=http://paydaydnt.com>payday loans online</a>

  • ShannonBugUBCәрсенбі, 23.08.2017

    n <a href= http://viagradnt.com >viagra online</a> moved f <a href= http://cialisdnt.com >buy cheap cialis</a> begin f <a href= http://paydaydnt.com >payday loans no credit check</a> early
    young
    figure <a href=http://viagradnt.com>viagra</a> never <a href=http://cialisdnt.com>cheap cialis online</a> brought <a href=http://paydaydnt.com>payday loans online</a>

  • TimothytopWOCәрсенбі, 23.08.2017

    won't <a href=http://viagradnt.com>viagra online</a> whole <a href=http://cialisdnt.com>cheap cialis online</a> what <a href=http://paydaydnt.com>payday loans</a>

  • ThomasUnedeLNСейсенбі, 29.08.2017

    http://bit.ly/2v1PlgM - Глобальная криптовалютная биржа с низкими комиссиями
    Надоели накладные расходы по биржевым операциям?
    http://bit.ly/2v1PlgM - WCX даст Вам все то-же, что и другие, но при меньших в 10 раз комиссиях.

  • JeffreycofDNСейсенбі, 29.08.2017

    https://vest-best.vsemaykishop.ru - Свой дизайн
    https://vest-best.vsemaykishop.ru - http://s41.radikal.ru/i093/1708/b8/662d3e3603cf.png


    https://vest-best.vsemaykishop.ru - slipknot майка



    #...

Пікір қалдыру

Маңызды мақалалар

БАННЕР